jeologevi

Sıradısı Dinozorlar

2011-07-12T11:57:00.000-07:00

Dünya nın Ölümü

2011-06-19T07:37:00.000-07:00

en iyi çeviri sitesi oyun wwe smackdown raw

Küresel soğuma mı geliyor?

2011-06-17T12:14:00.000-07:00

ABD'deki araştırmacılar güneşteki faaliyetlerde gözlenen değişimin, dünyayı geçici olarak bir soğuma dönemine sokabileceğini açıkladı.

Güneş üzerindeki lekeler 11 yıllık döngüler halinde artıyor veya kayboluyor. Ancak şimdi bu döngünün bozulduğu gözleniyor.

Bilim adamları güneşin yaydığı enerjiyi, güneşin üzerindeki lekelerin manyetik boyutlarını ölçerek izleyebiliyor.

1645 yılından sonra da dünya güneş lekelerinin asgari düzeyde olduğu 70 yıllık bir süreç yaşamıştı. Bu dönemde küresel ısı yarım derece düşmüştü. Avrupa'nın ısısı da bir derece daha soğumuştu.

Amerikan Astronomi Derneği'ne sunulan üç araştırmada, güneşin yeni bir "asgari leke" dönemine girmekte olabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte bilim adamları, güneşteki faaliyetleri önceden kestirmenin çok zor olduğu gerçeğini de hatırlatıyor.

Eğer iklim değişikliği öngörüldüğü gibi meydana gelirse, küresel ısıdaki artış güneşten kaynaklanan soğumadan 3 ile 9 kat yüksek olabilir.

Yapılan son araştırma, siyasi açıdan da bir karışıklık yaratacağa benziyor. Şimdi sorulan soru şu: Eğer dünya, en azından bir süre için bile olsa soğuyacaksa, hükümetler insanları sera etkisi yaratan gaz üretimini kesmeye nasıl ikna edebilecek?
(BBC Türkçe)

Güneş'te beklenmedik soğuma

2011-06-15T12:25:00.000-07:00

Amerikalı astronomlara göre, Güneş beklenmedik şekilde uzun sürecek çok zayıf bir faaliyet dönemine girdi.

Bu durumun dünyanın iklimini etkileyebileceğini belirten bilim adamları, güneşin uzun bir süre sükunet dönemine girdiğinin işaretleri olan, üzerindeki lekelerde belirgin bir azalma ve kutuplarına yakın bölgelerdeki faaliyetlerinde yavaşlama gözlemlediklerini belirttiler.

Bu alanda üç ayrı araştırma yapan ABD'nin Ulusal Güneş Gözlemevi ve Hava Kuvvetleri Laboratuvarı'nda görevli bilim adamları, Güneş'te 2008'de başlayan şu anki döngünün, yüzeyindeki lekelerin sayısı, içindeki faaliyeti, görünen yüzeyi ve tacıyla azami düzeye ulaşmasından, bundan sonraki döngünün çok yavaş olacağını düşündürdüğünün altını çizdiler.

Araştırmalardan birine başkanlık eden Ulusal Güneş Gözlemevinin direktör yardımcısı Frank Hill, ''Eğer yanılmıyorsak, Güneş'in şu anki döngüsü uzun yıllar sürecek yavaşlama dönemi öncesindeki son azami faaliyeti'' diyerek, bu olguyu ''beklenmedik ve alışılmadık'' olarak niteledi ve bunun uzayın keşfinden dünyanın iklimine kadar çok sayıda konuyu etkileyeceğini belirtti.

Geçmişte, Güneş'in uzun dönem zayıf manyetik faaliyete girdiğinde, Dünya'da da soğuma ve buzullaşma görülmüş, bu dönemler boyunca atmosfer soğumuş ve iletişim sistemlerini bozacak şekilde atmosferin büzülmesine ve kutuplarda manyetik fırtınalara yol açmıştı.

Amerikalı bilim adamları, birbirinden tamamen ayrı üç gözlemin de aynı sonuca işaret ettiğini ve Güneş üzerindeki leke döngüsünün bir kış uykusu dönemine girilmekte olabileceğini gösterdiğini söylediler.

Güneş üzerindeki lekeler her 11 yılda bir (bir döngünün süresi) artıyor veya azalıyor, iki döngünün sonunda manyetik kutuplar yer değiştiriyor.

Ancak bilim adamları, Güneş'in faaliyetlerindeki bu azalmanın, Güneş üzerinde hiç leke görülmediği 1645'ten 1715'e 70 yıl süreyle Avrupa'nın küçük bir buzul çağı yaşadığı dönemin ikincisine yol açıp açmayacağını kesin olarak bilmiyorlar.

Avrupalı araştırmacılar, Güneş'teki faaliyetlerin önemli biçimde azalmasının bile dünyada insanın neden olduğu karbondioksit salımının yol açtığı ısınmayı telafi etmeyeceğini belirterek, hesaplarına göre, geçmişte Avrupa kıtasının yaşadığı mini buzul çağında sıcaklıkların 0,3 santigrat derece düştüğünü, BM uzmanlar komisyonunun ise yüzyıl sonuna dek sıcaklık artışı öngörüsünün 3,7 ile 4,5 santigrat olduğunu vurguluyorlar.

Derin Uzay Sondaları

2011-06-15T12:23:00.000-07:00

facebook video indir ödev indir

Kutup ışıkları Auroralar nasıl oluşur

2011-03-27T17:41:00.000-07:00

Auroralar (kuzey/güney kutup ışıkları) gökyüzündeki, özellikle kutup bölgelerinde gökyüzünde gözüken, dünyanın manyetik alanından gelen yüklü parçacıkların çarpışmasından kaynaklanan doğal ışımalardır. Bu ışımalar, genellikle geceleri gözlemlenir, ağırlıklı olarak İyonosfer’de meydana gelir.

Kutup aurorası veya kutup ışıkları olarak da anılır. Bu olgu yaygın olarak 60 ve 72 derece kuzey ve güney enlemleri arasında görünür, bu da arktik ve antarktik kutup dairelerinin içine düşer. Kuzey enlemlerde bu etki aurora borealis(veya kuzey ışıkları) olarak adlandırılır.

Aurora kelimesi Roma Şafak Tanrıçası’nın isminden gelmekte. Boreas’da Yunancada kuzey rüzgarına Pierre Gassendi tarafından 1621 de verilen isimdir. Aurora borealis'in görünme olasılığı, kuzey manyetik kutbuna yaklaştıkça artar. Manyetik kutbun yakınlarında oluşan auroralar tam 90 derece, fakat uzaktan kuzey ufkunu yeşilimsi bir parlaklıkla, bazen de güneş alışılmamış bir yönden doğuyormuş gibi soluk bir kırmızıyla aydınlatırlar. Aurora borealis sıklıkla gündönümlerinde oluşur. Cree halkı bu ilginç olaya Ruhların Dansı adını vermişler. Avrupa'da orta çağlarda auroraların Tanrıdan işaretler olduğuna inanılırmış. (Wilfried Schröder, Das Phänomen des Polarlichts, Darmstadt 1984).

Güney’deki oluşum, aurora australis(güney kutup ışıkları), benzer özelliklere sahiptir. Ancak Antartika’da, Güney Amerika’da ve Avustralya’da daha yüksek enlemlerden görülebilir. Australis anlamı ‘güneyin’ olan Latince bir kelimedir.

Auroralar bütün dünyadan ve diğer gezegenlerde de gözlemlenebilir. Daha uzun süreli karanlık ve manyetik alan dolayısıyla, kutuplara yakınlaştıkça daha çok görünür olurlar...

Kutup ışıkları Auroralar nasıl oluşur... von darthmanager

Yeni bir yaşam formu bulundu

2010-12-06T11:59:00.000-08:00

NASA'dan bilim adamları, ABD'nin California eyaletindeki Mono gölünde arsenikle hayatta kalabilen bir bakteri keşfetti.

Bu tuhaf bakterinin çok kuvvetli bir zehir olan arsenikle beslenmesi karşısında şaşkınlığa uğrayan bilim adamları, bunun dünya ve dünya dışı yaşam araştırmalarına bambaşka bir bakış getireceği görüşünde.

Arizona Devlet Üniversitesi'nde görev yapan ve Science dergisinin internet sitesinde yer alan araştırmanın yazarlarından Paul C. W. Davies, organizmanın hem fosfor hem de arsenikle üreyebildiğini bunun tam anlamıyla uzaylı ya da dünya dışı bir hayat anlamına gelmese de kesinlikle tuhaf olduğunu" söyledi.
Bugüne dek altı başlıca element yaşamın gelişimi için temel unsurlar kabul ediliyordu.
Bunlar, karbon, hidrojen, azot, oksijen, fosfor ve kükürtten oluşuyor.
Bu bakterinin keşfi ise bilimi yaşamın gelişimi için gerekli temel unsurları yeniden tanımlamak zorunda bırakıyor.
Zira bakteri, fosfor yerine arseniğe maruz kaldığında da üremeye devam ediyor.
Araştırma, dünyada bulunan bir mikrop üzerinde yoğunlaşıyor.
Bununla beraber NASA'nın bu mikrobu tartışmak üzere bir basın toplantısı düzenleyeceği yolundaki açıklama ve bulgunun ayrıntılarının ilan edilmemiş olması, internette "dünyadışı ya da uzaylı yaşam formunun ilan edileceği" yolunda spekülasyonlara yol açmıştı.
İngiltere'deki Gezegenler ve Uzay Bilimleri Araştırma Enstitüsü'nden Charles Cockell, bu keşfin, yaşamın gelişimi için standart kabul edilen elementlerin mutlak olmayabileceğini gösterdiğini söyledi.
Aynı üniversiteden raporun diğer yazarı Ariel D. Anbar "bu durum bizleri daha nelerin mümkün olduğunu sorgulamaya itiyor" diye konuştu.
Anbar, "Buluş dünyanın dışında da yaşam aramak açısından çok önemli. Çünkü araştırmacıların, yaşamın ne olduğunu bilebilmeleri için önce yaşamı tanımlayabiliyor olmaları lazım" dedi.

Kaynak:http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/12/101202_arsenic.shtml,02 Aralık 2010

Merapi yanardağında yeni patlama

2010-12-02T14:01:00.000-08:00

Endonezya'daki Merapi Yanardağında dev bir patlama meydana geldiği bildirildi.

Bilimadamları bu sabah yaşanan patlamanın geçen haftakinden çok daha güçlü olduğunu söyledi.
Geçen haftaki patlamada 36 kişi hayatını kaybetmişti.
Bölgeden gelen bilgilere göre gökyüzünü gaz ve toz bulutu kaplamış durumda.
Dağın çevresindeki tehlikeli bölge ise genişletildi, yetkililer vatandaşlara 15 kilometreden fazla yaklaşmamaları çağrısında bulundu.

Tehlikeli alan genişletildi
Bu bölge içerisinde yaşayanlar da tahliye ediliyor.
Merapi, dünyanın en faal yanardağlarından biri.
En son 2006 yılında meydana gelen patlamada iki kişi ölmüştü.
Merapi yanardağında 1930 yılında meydana gelen patlama ise 13 köyü lavlar altında bırakmış ve 1000'i aşkın kişi can vermişti.
Merapi yanardağının çevresindeki verimli topraklarda kurulu köylerde halen binlerce kişi yaşıyor.
Yanardağa en yakın kent olan Jogjakarta'nın nüfusu 10 milyon kişiyi geçiyor.

Kaynak:http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/11/101103_volcano.shtml,3 Kasim 2010

'Dinozorlar küresel ısınmanın ürünü'

2010-12-02T13:54:00.000-08:00

300 milyon yıl önce dinozorların ortaya çıkmasında yağmur ormanlarının seyrekleşmesinin etkili olduğu iddia edildi.

Bu dönemde Kuzey Avrupa ve Avrupa kıtaları ekvator çizgisi yakınlarında yer almaktaydı, ve yağmur ormanlarıyla kaplıydılar.
Ancak aynı dönemde yaşanan küresel ısınma sonucunda bu ormanlar ciddi miktarda azaldılar ve bu yaşam ortamında yaşayan sürüngenlerin bir kısmı büyük bir evrim yaşayarak dinozor halini aldılar.
İngiliz araştırmacıların bulguları Geology (Jeoloji) adlı dergide yayınlandı.

Araştırmanın dinozor türünün ortaya çıkışına ışık tuttuğu düşünülüyor.

Kömür Ormanları
Sözkonusu ormanlar "Kömür Ormanları" adıyla anılıyorlar.
Zira 300 milyon yıl önce bu ormanlarda bol miktarda bulunan bataklık kömürü binyıllar içinde, bugün madencilik alanının ana kaynağı kömüre dönüştü.
Kömür dönemi olarak bilinen bu dönemin sonunda dünyanın sıcaklığının arttığı, buna bağlı olarak da yaygın kuraklığın yaşandığı biliniyor.
Araştırmada görev alan bilim adamlarından Londra Üniversitesi'nden Prof. Howard Falcon-Lang, yükselen sıcaklılarla yağmur ormanlarının bölündüğünü ve adacıklar halinde ayrı ormancıklar ortaya çıktığını belirtiyor.
Prof. Falcon-Lang, bu bölünme sebebiyle ormancıklarda yaşayan sürüngenlerin farklı evrim yolları izlediklerini ve sürüngenler arasındaki çeşitliliğin arttığını ekliyor.
Dinozorlar da bu artan çeşitliliğin bir ürünü.

Fosiller incelendi
Araştırmanın sonuçlarına yağmur ormanlarının bölünmesi sonrası dönemden kalan fosillerin incelenmesi ardından ulaşılmış.
Araştırma ekibinden, Bristol Üniversitesi'nden Mike Benton, araştırmada ortaya konan sürüngenlerin farklı beslenme alışkanlıkları benimsemelerini "yaşam alanlarının bölündüğü durumlarda yaşanan klasik bir ekolojik tepki" olarak değerlendirdi.
Benton, "aynı süreci bugün, ailelerinin yanından ayrılan hayvanların da" yaşadıklarını ekledi.

Kaynak:http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/11/101130_dinasaurs_rains_forests.shtml,30 KASIM 2010

Uzayda yaşam bulundu mu?

2010-12-01T11:56:00.000-08:00

Amerikan uzay ajansı NASA, dünya dışı yaşama dair bir bilimsel keşifle ilgili bir basın toplantısı düzenleyeceğini açıklayarak, özellikle internette heyecan yarattı.

NASA kendi web sitesinden yaptığı açıklamada, yarın TSİ 21.00'de, Dünya dışı yaşamın kanıtlarının araştırılması konusunda önemli sonuçları olacak bir astrobiyolojik bulguyu tartışmak için bir basın toplantısı düzenleyeceğini belirtti. Basın toplantısı Washington'da yapılacak.

Uzay ve Dünya dışı yaşam sevdalıları, bu açıklamanın ardından internet bloglarında çok sayıda spekülasyon üretirken, NASA, bu keşifle ilgili şu anda hiçbir ayrıntı vermek istemiyor.

NASA'nın yarınki basın toplantısına katılacak isimler arasında, kurumun astrobiyoloji programını yöneten Mary Voytek, Amerikan Jeofizik Enstitüsü (USGS) astrobiyoloji araştırmacısı Felisa Wolfe-Simon, NASA'nın Goddard uzay merkezi astrobiyoloji uzmanı Pamela Conrad, Uygulamalı Moleküler Evrim Vakfı seçkin üyesi Steven Benner ve Arizona Üniversitesi Profesörü James Elser bulunuyor.

NASA, basın toplantısını internet üzerinden de naklen yayınlayacak. Astrobiyoloji, evrende yaşamın kökeni ve evrimi dahil olmak üzere, yaşamın bulunabileceği yerler ile nasıl devam ettiğini inceleyen bilim dalı.

Şilili 33 kadın protesto için kendilerini madene kapattı

2010-11-22T14:50:00.000-08:00

Şili'de 33 kadın, hükümetin geçen şubat ayında meydana gelen depremden etkilenen ailelere yardım amacıyla başlattığı iş bulma programını sona erdirmesini kendilerini bir madene kapatarak protesto ediyor.

Yerin altında mahsur kalan 33 madenciye gösterilen ilgi ve desteğe nazire yapan kadınlar, protestoları için başkent Santiago'nun 500 km güneyinde eski bir kömür madenini seçti.

Yerin altında mahsur kalan 33 madenciye gösterilen ilgi ve desteğe nazire yapan kadınlar, protestoları için başkent Santiago'nun 500 km güneyinde eski bir kömür madenini seçti.
Kadınların sözcüsü, ''Bizimle ilgilenilmesi için çok uğraştık ama hükümet çağrılarımızı hep duymazdan geldi'' dedi.
Şubay ayındaki yıkıcı depremin ardından Şili hükümetinin afet bölgesinde başlattığı iş bulma programı bir ara 12 bin kişiye istihdam sağlamıştı.
8,8 büyüklüğündeki deprem ardından bölgede enkaz temizliği ve yeniden inşaaat çalışmaları için yöre halkına iş olanakları yaratılmıştı.
Fakat depremden en çok etkilenen yerleşim birimleri arasında yer alan Maule ve Bio Bio'da istihdam projesinin 4 Kasım tarihinde sona erdirilmesi ardından yaklaşık 8 bin kişi işsiz kaldı.
Protestocular, projenin sürdürülmesini ve halihazırda Kongre'de görüşmeleri devam eden 2011 bütçesinde kendilerine fon ayrılmasını talep ediyor.
Eski kömür madeninin 500 metre derinliğine inen 33 kadına yaklaşık 100 kişi de madenin ağzında kalarak destek veriyor.
Protesto için seçilen Chiflon del Diablo madeni, günümüzde yörenin turist çeken tarihi mekanlarından biri durumunda.
Bir turizm yetkilisi, eski madene bir zarar gelmeden protestonun barışçıl biçimde son bulmasını arzuladıklarını söyledi.
Hikayeleri bütün dünyadan gazetecilerin ilgisini çeken 33 madenci, iki ayı aşkın süre yerin altında mahsur kaldıktan sonra televizyonlarda naklen yayınlanan bir kurtarma operasyonunda gün ışığına çıkartılmıştı.
Protestocu kadınlar, 9 ay önceki depremden etkilenen afetzedelerin yaşam mücadelesinin de aynı ilgiyi hak ettiğini söylüyor.

Kaynak:
http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/11/101117_chile_women_protest.shtml,

17.11.2010

Kaya parçalarının tek eksenli dayanım değerlerinin arazide tahmini

2010-11-19T09:24:00.000-08:00

Kaya parçalarının tek eksenli dayanım miktarlarının arazide tahmini ile ilgili hazırlanmış önemli bir tablo...

Jeolojik harita alımı teknikleri (e-kitap)

2010-11-19T02:24:00.000-08:00

Arazi calismalari jeolojinin temelidir.Harita alimi ise jeolojik etütlerde en önemli noktadir.Jeolojik harita alinmasinda, saha jeolojisi bilgisi yaninda bazi bir cok pratik bilgininde önemi vardir.Jeoloji mühendisinin bilgisini, yaptigi haritanin dogrulugu ortaya koyar.Harita alimi, hem jeolojik bilgiyi hem de bir cok pratik bilgiyi birlikte kullanmayi zorunlu kilar.Bu ders notunda, arazi calismalari sirasinda gerekli olan bazi pratik bilgilerin yaninda, jeolojik harita alimi ile ilgili tekniklerin kisa ve özlü olarak ortaya konulmasi amaciyla hazirlanmistir.

Yazar : GÜLTEKİN KAVUŞAN ,Ankara 1993
Dosyayı indir

Cehennem işçileri

2010-10-25T19:57:00.000-07:00

Endonezya'nın Java adasındaki Kawah Ijen volkanik krater gölünde işçiler canları pahasına çalışıyor.

Volkan derin uykuda ama etrafındaki duman hiç son bulmuyor. Dumanın kaynağı kraterin eteklerindeki zengin kükürt yatakları.

Arazide hiçbir bitki yetişmiyor. 200 m. derinliğindeki krater gölü Kawah Ijen gözalıcı maviliğine rağmen dünyadaki en asidik göllerden biri.

Amonyak ve çürük yumurta arası kötü koku her yere yayılmış. Her gün yaklaşık 200 madenci volkanik gölün hemen yanında ‘mutfak’ olarak adlandırdıkları bölgede ağır şartlar altında hayatını kazanmaya çalışıyor.

Ellerine günde 7’yle 10 dolar arasında para geçiyor. Madencilerin çıkardığı sülfür kozmetikten baruta pek çok yerde kullanılabiliyor.

Kimi madencilerin basit maskeleri var ama çoğu zehirli gazdan ağızlarına tıktıkları tişört parçalarıyla korunuyor.

Sağlık riskleri sorulduğundaysa hepsi gülümseyerek omuz silkiyor. Çoğunun mide yanması alerji gibi sağlık sorunları var. Asidin zararı nedeniyle bazılarının dişleri oyuklarla kaplı.

Endonezya’da 1974’te yedi kişi zehirli gazdan ölmüştü. Madencilerin bu kadar zor bir işi sürdürmesinin tek açıklaması gelirin görece iyi olması.

Endonezya nüfusunun çoğunluğu günde iki dolardan az para kazanıyor.

Jeofizik excel programları

2010-10-25T05:27:00.000-07:00

USCS Zemin Sınıflaması - Zemin sınıflamasını Excel'de hesaplayan bir program.
Başlık linkindeki dosyayı C:/Document and settings/User/ Application Data/Microsoft/ AddIns veya C:/Program Files/Microsoft Office/Office11/ Library altına kopyalayın. Daha sonra bir excel dosyası açın. Tools(araçlar) içerisinden Add-ins(eklentiler) tıklayın. Gelen kutucuktan B. Zemin Sınıflamasını tıklayın. Ok diyerek kutucuğu kapatın. Bunu bir kere yapmaniz yeterli olacaktır. Artık her Excel açılışında bu formül aktif olacaktır.

Kullanımı :

Excel içerisinde Formül yazma "fx" tıklayın.
BiZeSi fonksiyonunu bulun.
Değerleri girin.
USCS e göre zemin sınıfı otomatik hesaplanacaktır.

Eşik İvme ve Elek Analiz Hesabı

Kayanın Temel Fiziksel Parametrelerinin Hesabı

Kayma Güvenlik Sayısı Hesabı

Eşik İvmeye Göre Sıvılaşma Hesabı

Kaynak:http://www.jeofizikci.org/program.html

Dünyanın İkizi Venüs (belgesel)

2010-10-24T15:25:00.000-07:00

Güneş’e Dünya’ya göre daha yakın olmasına karşın kalın atmosferi ve yoğun bulut örtüsü sayesinde Venüs Güneş ışınlarını tutuyor. Venüs’ün söz konusu kalın atmosferi Dünya’da da sera etkisiyle meydana gelen atmosferin yüzey ısısını tutma özelliği ile benzerlik taşıyor. Bu bağlamda bilim insanları Venüs’teki küresel ısınma ve iklim değişikliklerinin Dünya’daki durum ile bir karşılaştırmasını yapıyor.

Golden Software Grapher v8.2 programi

2010-10-22T12:44:00.000-07:00

Grapher, iki ve üç boyutlu her türlü grafiği çizebileceğiniz çok başarılı bir grafik-fonksiyon çizme programıdır.Golden Software firmasının ürünü olan Surfer adlı haritalama programıyla senkronize çalışan ve haritalardan kesit alabilme özelliği olan Grapher sayesinde uzun zaman harcayarak çizebileceğiniz birçok grafiği kısa zamanda çizip sonuca ulaşabilirsiniz.

Her türlü resim biçiminin yanı sıra ascii kayıt özelliği ile grafiğin sayısal verilerini kaybetmeden de verilerinizi saklamanızı sağlar.

Yazılımı indir
Kullanım klavuzu

ipi2win programı

2010-10-21T01:42:00.000-07:00

ip2win schlumberger ölçülerinin yorumu için kullanılan bir yazılımdır. ESC ile alınan schlumberger ölçüleri, yazılıma direk olarak aktarılabilme olanağına sahip. Ancak excel tablosu oluşturup arazide ölçülen roa değerlerini elle girmek de mümkün.

Programın kullanımı

1- Öncelikle Make NEW ves point ( sol taraftaki beyaz kağıt logosu) tıklıyoruz. Çıkan pencereden OPEN TXT diyoruz. Daha sonra oluşturduğumuz .txt dosyasını seçiyoruz. sağ taraftan AVG. seçiyoruz.

2- Bu işlemi gerçekleştirdikten sonra yıldırım simgesine tıklayarak inversiyon yapıyoruz.

3- Menülerden +lı klasöre tıklayarak renkli tabakaların görünmesini sağlıyoruz. Tıkaldığımızda çıkan açılır pencereye üst ve alt bilgileri girmek de mümkün. ( Arazi adı, tarih bilgileri v.b.)

4- Sonuçları yazdırmak için Print Section ve Print Curve seçenkeleri ile eğri ve renklendirilmiş tabakaları kağıda ya da PDF'e dökmek mümkün.

Yazılımı indir

Barajlar deprem üretir mi?

2010-10-21T01:21:00.000-07:00

Rezervuar kaynaklı olarak adlandırılan baraj depremleri tetiklenmiş deprem türlerindendir. Bu çalışmada Türkiye’deki bazı baraj göllerinde 100 km çapta su tutulmasının sismik aktiviteye etkisi araştırılmıştır. Bazı büyük barajların su tutma sırasında su yükü etkisi ve baraj bölgesinde yeraltı suyunda gözenek basıncının yükselmesi gibi fiziksel değişimler dolayısıyla baraj çevresindeki tektonik ortamda deprem etkinliği artmaktadır.Su tutulması ile baraj gölü ve çevresinde statik dengenin bozulduğu ve 6,0 büyüklüğüne varan depremlerin oluştuğunu gösteren örnekler bulunmaktadır. Kayaların içine sızan su statik dengeyi bozarak veya su kütlesinin ağırlığı statik olan bölgeleri dinamik hale getirerek depremleri oluşturabilmektedir.

Bu çalışmada DSİ’den tüm barajlara ait veriler derlenmiş ve sayısal deprem kataloglarından (UDİM,USAG,ISC) yararlanılmıştır. Türkiye’de DSİ verilerine göre Göl Hacmi (hm3) en büyük barajlar büyükten küçüğe sıralanmış ve ilk 20 baraj(ATATÜRK, KEBAN, BEDİRKALE, TÜRKMENLİ, GEDİKSARAY, YALINTAŞ, DEREKÖY (Samsun), KARAKAYA, SIHKE, CİHANBEYLİ, KESKIN, YILDIZ, HALİLAN, DEĞİRMENCİ, CEFFAN, KÖYCEĞİZ, HİRFANLI, ALTINKAYA, OLUR ,Y.MUHACİR, DUTLUCA) için pilot bir çalışma yapılmış. Bu çalışmanın ardından deprem kataloglarındaki verilerin uygunluğu göz önüne alınarak 1991 yılından sonra inşası biten barajlar tercih edilmiştir.(Altınkaya barajı 1988 yılında bitmiş ve örnek olarak çalışmada yer almıştır.) Bu sayede bu barajların yakın dönemlerine ait daha fazla veriye ulaşma imkânı sağlanmıştır. Bu çalışmada kataloglarda büyüklüğü 2(Mw ya da Md) ve 9 (Mw ya da Md) arasındaki depremler incelenmiştir. Daha önceki çalışmalarda da görülebileceği gibi barajlar büyüklüğü 0,3(Md ya da Mw) olan çok sayıda küçük depremcikler meydana getirirler, ancak söz konusu küçük depremleri izleyebilmek için her baraj için detaylı olarak çalışılması gerekmektedir.

Barajların İnşaat bitiş yılı ve sonrası yıllık deprem dağılımları

Barajların Su Tutma Alanları ve Çevrelerinin Yıllık Deprem Dağılımlarına Toplu Bir Bakış

Barajların İnşaat bitiş yılı ve sonrası yıllık deprem dağılımları

Sonuçlar ve Değerlendirme

1.Dsi verileri ve Kataloglardan derlenerek yapılan bu çalışmada barajların depremlerle ilişkisi araştırılmıştır. Yapılan çalışmada CEFFAN Barajı dışındaki barajların tamamlandıkları yıldan itibaren takip eden zamanda çevrelerinin deprem aktivitelerinde bir artış olduğu gözlemlenmiştir.

2.Yapılan çalışmada 7 yıl içierisinde tüm barajlarda geçmiş dönemlerindeki deprem aktivitelerine göre 3,71 kata varan bir artış yaşanmaktadır.

3.Gelişen teknoloji ve imkânlar sayesinde Baraj-Deprem ilişkisinin daha net incelenebileceği ve küçük depremlerin daha iyi kayıt edilebilmesi ile baraj-deprem ilişkisinin kesin yargılara yaklaşacağı söylenebilir.

Bu konuda daha önce çalışılmış birkaç makale;

•How long will triggered earthquakes at Koyna, India continue? ,Harsh K. Gupta, Prantik Mandal* and B. K. Rastogi National Geophysical Research Institute, Hyderabad 500 007, India

•INDUCED SEISMICITY AT MIRANDA RESERVOIR - A fine example of immediate seismic response, Lucas Vieira Barros V. Barros, Vasile I. Marza, Cristiano N. Chimpliganond & Daniel de F. Caixeta, Seismological Observatory of the University of Brasilia, Brazil.

•BERKE BARAJI ÇEVRESİNİN SU TUTMA ÖNCE VE SONRASI DEPREMSELLİĞİNİN İNCELENMESİ, SEISMICITY OF BERKE DAM SITE BEFORE AND AFTER THE IMPOUNDMENT ,Haluk EYİDOĞAN,, Mustafa ÜÇOK,Ahmet ÖKELER, Veli GEÇGEL,Beşinci Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 26-30 Mayıs 2003, İstanbul

•Baraj Kaynaklı Depremlerin İncelenmesi; Oymapınar Barajı Örneği, Aykurt, H.,Altınok Y.

•On the Nature of Reservoir-induced Seismicity,PRADEEP TALWANI,Pureappl.geophys.150(1997)473–492

•SU SIKIŞABİLİRLİK ETKİSİ DİKKATE ALINARAK KEMER BARAJ-REZERVUAR-
ZEMİN SİSTEMLERİNİN DEPREM DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ,Mehmet AKKÖSE, A. Aydın DUMANOĞLU,Beşinci Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 26-30 Mayıs 2003, İstanbul

•TÜRKİYE’DEKİ BARAJLARIN DEPREMLERİ TETİKLEME OLASILIĞI,Can BAYAT,2009

Kaynak:http://nawt12geo.blogspot.com/2010/05/barajlar-deprem-uretir-mi.html,21 ekim 2010

ArcExplorer programi

2010-10-18T14:42:00.000-07:00

Uydu verileri esas alınarak hazırlanmış,GIS datalarından topografik harita hazırlanabilen bir programdır.

Yazilimi indir
esri.com

Zehirli çamur Karadeniz'e doğru geliyor

2010-10-18T04:47:00.000-07:00

Macaristan'da 4 Ekim'de meydana gelen patlama sonucu Tuna Nehri'ne yayılan kimyasal kızıl çamurun yarattığı tehlike sürüyor. Karadeniz'e doğru yol alan çamurun akciğer kanseri başta olmak üzere birçok hastalığa neden olabileceği belirtiliyor.

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Faruk Yorulmaz, Macaristan'da 4 Ekim'de bir alüminyum tesisinde meydana gelen kaza sonucu Tuna Nehri'ne yayılan kimyasal kızıl çamurun yol açtığı tehlikenin devam ettiğini açıkladı.

Prof. Dr. Yorulmaz, yaklaşık 1 milyon metreküp zehirli atığın Macaristan'da 40 kilometrelik bir alanı yaşanmaz hale getirdiğini, bölgede yaşayan insanların evlerini ve arazilerini terk etmek zorunda kaldığını hatırlattı. Greenpeace'in uyarısına göre yayılan atık içinde 50 ton arsenik, 300 ton krom ve yarım ton cıva bulunduğuna işaret eden Yorulmaz, şunları kaydetti:

“Tuna Nehri'nin üzerindeki ülkeler toprak ve su kirliliğini önlemek ya da en asgari seviyede tutabilmek amacıyla hem günlük ölçümler hem de bu ölçüm sonuçlarına göre planlar yapıp önlemler almaktalar. Macar yetkililer yayılan atıklarla cıva ve ağır metal kirliliğinin izin verilen sınırları aşmadığını iddia ediyorlar. Ancak arsenik ve krom konusunda hiçbir açıklama yok. Havanın bu dönemde yağışlı gitmesi ile zehirli çamurun ıslak kalması da kirliliğin kuruyup toz halinde havaya ve hava yoluyla da akciğerlere yani vücudun içine girmemesine neden olduğu belirtiliyor.

Eğer tozla bu atık sıvıdaki zehir akciğerlere yani vücut için alınırsa zatürreye hatta yıllar sonra akciğer kanserine neden olabileceği belirtiliyor. Zehirli atık içinde krom, kurşun, kadmiyum, arsenik, cıva gibi insan sağlığı açısından son derece tehlikeli ağır metal ve zehirli elementler ve daha az miktarda da olsa radyoaktif maddeler de bulunduğu bildirilmektedir.”

Etkileri uzun yıllar sonra ortaya çıkacak

Çamurun etkilediği bölgelerde bitkilerin, balıkların ve diğer canlıların zarar gördüğünü anlatan Yorulmaz, şöyle devam etti:

“Zehirli çamurun etkisi altındaki canlılarla beslenen hayvan ve insanlar kanser de dahil olmak üzere pek çok ciddi kronik hastalıkla karşı karşıyadır. Etki altındaki bitkilerle beslenen hayvanlar, zehiri vücutlarına almakta ve bu hayvanları yiyen insanlarda da zehirlenme meydana gelmektedir. Söz konusu zehirli çamur, toprağı, suyu ve havayı kirletmekte, bu sayede toprakta ya da suda yetişen, havayı soluyan her canlının vücuduna girmektedir. Çamur ile kirlenen suların yer altı veya yüzeysel içme suyu kaynaklarını kirletmesi de söz konusudur. Yüksek alkali özellikte olan bu atıklarla temas, deride yanığa ve gözlerde ciddi hasarlara neden olabilmektedir. Alkali özelliği nedeniyle solunum yolu ve ağızdan alınması ile solunum yollarında ve yemek borusunda ciddi yanıklara daha sonraki dönemde ise kansere yol açabilmektedir. Bunun yanında unutulmaması gereken nokta ise tüm bu zehirli maddelerin, uzun yıllar sonra ortaya çıkacak olan sakat doğumlar, düşükler, kanser, felç gibi zararlı etkileri bulunmaktadır.”

Zehirli çamur Karadeniz'e yol alıyor

Tuna Nehri'ne ulaşan kırmızı çamurun Karadeniz'i etkilemesinin kaçınılmaz olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yorulmaz, “Bu zehirli maddeler daha büyük bir su kitlesi içinde seyrelecek ancak hiçbir zaman zararsız olmayacaktır. Öncelikle denize en yoğun biçimde karıştığı Tuna Nehri ağzından başlamak üzere etkisi azalarak özellikle Batı Karadeniz Bölgesi'ndeki deniz canlılarında etkileri hissedilecektir” dedi.

Karadeniz'e çevresi bulunan ülkelerden her yıl yaklaşık 10 milyon ton atığın denize döküldüğünü ifade eden Yorulmaz, “Bu atıklar içerisinde inorganik azot, inorganik fosfor, organik fosfor, demir ve çinko gibi pek çok zehirli madde bulunmaktadır. Sadece boğazlar aracılığı ile temizlenebilen Karadeniz, bu nedenle kirliklerden daha fazla etkilenmektedir. Söz konusun zehirli atık mevcut kirliliği daha da artıracak ve yol açabileceği sağlık sorunları da katlanacaktır” diye konuştu.

Kaynak:
http://www.hurriyet.com.tr/yasasinhayat/16068981.asp,18 ekim 2010

Evrimsel Ara-form Örnekleri (Belgesel)

2010-10-17T05:04:00.000-07:00

David Attenborough'nun Charles Darwin and the Tree of Life adlı belgeselinden, evrimsel arafomlarla ilgili bir bölüm.

Zonguldak’ta petrol umudu

2010-10-16T20:34:00.000-07:00

Zonguldak açıklarında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve Chevron işbirliğiyle petrol aranacak olması kentte heyecanla bekleniyor.

Yaklaşık 1 milyar 300 milyon ton taş kömürü rezervi bulunan kentte, uzun yıllarda yapılan kömür üretiminin ardından Karadeniz açıklarında aranacak petrolün de üretime kazandırılması umut ediliyor.

TPAO ve ABD petrol şirketi Chevron arasında imzalanan Karadeniz Ortak İşletme Anlaşması kapsamında Zonguldak açıklarda 2 kuyuda petrol aranmasının planlanmasıyla Türkiye’nin, Cumhuriyet’in 100. kuruluş yıl dönümünde petrol ve gaz ihtiyacının tamamını kendi kaynaklarından karşılama hedefine katkı sağlanması amaçlanıyor.

Zonguldak açıklarındaki alanda halen TPAO tarafından sondajı yapılan ultra derin deniz arama kuyusu Yassıhöyük-1’i de kapsadığı bildirilen ortaklık çerçevesinde, en az iki kuyu ile sismik yükümlülükler karşılanıyor.

Zonguldak Valisi Erdal Ata, AA muhabirine yaptığı açıklamada, TPAO’nun anlaşmalı firmayla kent açıklarında petrol arayacağını, 2 kuyuyla bu çalışmaların sürdürüleceği bilgisini edindiğini söyledi.

Önümüzdeki dönemlerde petrol arama çalışmalarıyla ilgili sürecin daha da netleşeceğini anlatan Ata, "Temennimiz petrol rezervinin bulunmasıdır. Petrolün çıkması bölgemiz ve ülkemiz açısından büyük avantaj olacaktır. Yürütülecek çalışmaların sonuçlarını herkes gibi biz de heyecanla bekliyoruz" dedi.

"REZERV TESPİTİ YOK"

Petrol Mühendisleri Odası (PMO) Genel Başkanı Mehmet Kul da Zonguldak’taki kömür rezerviyle petrolün varlığı konusunda bağlantı kurulamayacağını, birbirinden bağımsız kaynaklar olduğunu söyledi.

Karadeniz’de şu ana kadar derin denizlerde petrol keşfinin söz konusu olmadığına işaret eden Kul, şöyle konuştu: "Keşif olmadan da bir rezerv hesabı yapılamaz. Petrolcüler rezerv ararlar. Buldukları o rezerv alanları üzerine sondaj yapıp içindekini görmek isterler. Bu kapsamda sismik çalışmalar yapılır. Fakat içinde ne olduğunu delmeden göremezsiniz. Sondajdan sonra beklenen hidrokarbonsa rezerv hakkında bilgi edinilebilir. Şu ana kadar ispatlanmış rezerv yok, çünkü keşif yok."

KUYU YERİ TESPİTİ 10 YILI BULUYOR

Kul, Karadeniz’de petrol arama çalışmaları kapsamında Petrobras, Exxon Mobil ve Chevron ile ortaklıklar tahsis edildiğini anımsatarak, şöyle devam etti: "Açılan her bir kuyu ciddi bilgiler veriyor. Karadeniz’de açılan kuyunun çapı da 1 karış filan oluyor. Her kuyu petrolcüleri başka yöne doğru götürüyor.

Herkes Karadeniz’de büyük potansiyel olduğunu düşünüyor. Ama bunu bulmak yüksek teknoloji, bilgi düzeyi, bir miktarda şans gerektiriyor. Kuzey Denizi’nde 33.kuyuda petrol keşfi oldu.Kuyu kazılacak noktanın tespiti için yapılan çalışmalar 10 yılı geçiyor.Tahminle çalışma yapmak mümkün değil. Çünkü, 1 kuyu 250 milyon dolara mal oluyor.

Bunun altı, mühendislik ve bilim olarak çok dolu. Jeolojik, jeofizik ve sismik çalışmaların sonunda bu kuyular belirleniyor. Karadeniz çok bakir alandır.
Çalışmalar jeolojik ve jeofizik anlamında devam ediyor"

PETROL ÜRETİMİ

Petrol arama ve üretim faaliyetlerinin pahalı yatırımlar olduğunu ifade eden Kul, şöyle dedi: "Yeterli rezerv tespit edilmesi durumunda petrol üretimine geçilmesi 5-8 yıl alır. Bu yıllar arasında yeni kuyular kazılır. Su dibi ve yüzey tesisleri yapılır. Buralar 2 bin metreyi aşan derinliği olan yerler. Uygulanan teknolojiler uzay teknolojisine hemen hemen eşit. Yapılacak her şeyin çok iyi hesaplanması lazım. Bilgi birimi üst düzeyde işler.

Dünyada (odun bitti) diye kömür üretimi başlamadı. Bir gün bu devir de sona erer. Bugünlerde çok değerli şey 100 yıl sonra değersiz olabilir. Şu anda Karadeniz’de aranan alanlar yüzde 1 civarındadır. TPAO’nun ortaklıklara girerek riski paylaşmasını, aranmamış alanlara çalışmalara yönelinmesini biz olumlu buluyoruz."

Kaynak:http://www.aa.com.tr/tr/komur-cennetinde-petrol-umudu.html,15 ekim 2010

Sondaj Logu

2010-10-16T20:02:00.000-07:00

Exel'de hazırlanmış sondaj logu profili.
Dosyayı indir

şili`li madenciler yeryüzüne çıkarıldı

2010-10-14T07:08:00.000-07:00

Kurtarma ekipleri, yerin altında mahsur kalan 33 madenciden Pedro Cortez, Ariel Ticona ve Luis Urzua’yı da kısa aralıklarla çelik kurtarma kapsülüyle günyüzüne çıkardı.Son üç madencinin de kurtarılmasıyla operasyon başarı ile tamamlandı.

OAS BAŞKANI: “VİVA CHİLE!”

İlk kurtarılan madenci Florencio Avalos’tan yaklaşık 22 saat sonra,Pedro Cortez, Ariel Ticona ve madenci ekibin yöneticisi 54 yaşındaki Luis Urzua, çelik kurtarma kapsülüyle peşpeşe günyüzüne çıkarıldı.

[ şili`li madenciler yeryüzüne çıkarıldı ]

Son madencinin de kurtarılmasının ardından “Viva Chile (“Yaşasın Şili”),yaşasın madenciler”, diye bağıran Amerikan Devletleri Örgütü(Organization of American States – OAS) Başkanı Miguel Insulza,madencilerin sağ salim kurtarılmasından duyduğu memnuniyetini dile getirdi.

Insulza, yayımladığı mesajda, “Herkesi, madencileri, ailelerini,
kurtarma ekibini, Şili hükümetini ve halkını tebrik ediyorum”ifadelerini kullandı.

Insulza, Şili’nin, “bu zorlu sınavdan daha da güçlenerek çıktığını” belirtti.

BENZERSİZ OPERASYON

Şili Devlet Başkanı Sebastian Pinera, ilk madencinin kurtarılmasından sonra yaptığı açıklamada, "Daha önce böyle bir kurtarma operasyonu denenmemişti. Madencilerin bize verdiği ders umarım hep aklımızda kalır" dedi.

Şili'de 27 Şubatta meydana gelen ve 486 kişinin ölümüne, 30 milyar dolar zarara yol açan depreme atıfta bulunan Pinera, madencilerin depremzedeler gibi, "Şili'nin birleştiğinde tüm talihsizliklerin tersine çevrilebildiğini ve büyük şeylerin başarılabileceğini gösterdiğini" belirtti.

Pinera, "madencilerin sınavından" inancın, umudun, dostluğun ve dayanışmanın değerinin bir kez daha öğrenildiğini söyledi.

ÇELİK KAPSÜL 2,5 METRE UZUNLUĞUNDA

Madencileri yaklaşık 70 cm genişliğindeki tünelden dışarı çıkarmak için özel olarak Amerikalı bir teknisyen tarafından tasarlanan, 4 mm kalınlığındaki çelik kapsül, 2,5 metre uzunluğunda ve 54 cm çapında. 250 kilo ağırlığındaki "Anka Kuşu" adı verilen kurtarma kapsülünde, 3 saat süreyle yetecek oksijen ve acil durum çıkışının yanı sıra ses ve görüntü sistemi de bulunuyor.

Tek tek yapılan kurtarma işlemi sırasında madenciler, eldiven, kaska monte fener, güvenlik botları ve yansımalı özel kıyafetler giyiyor. Madenciler kapsüldeki diyafonu kullanarak kurtarma ekipleri ile haberleşebiliyor.

Kurtarılan madencileri Devlet Başkanı Pinera ve Madencilik Bakanı Golborne'un yanı sıra yaklaşık 800 madenci yakını ve 2 binden fazla gazeteci "karşılıyor".

Çıkarken gözlerini kapalı tutmaları istenen madenciler özel gözlük de takıyor.
Tüm madencilerin madene yakın bir hastanede yaklaşık 2 gün müşahede altında tutulacağı belirtilirken, sağlık uzmanları, bazı madencilerin psikolojik durumlarının hassas olduğunu ve kurtarıldıktan sonra uzun süre stres yapabileceklerini söylüyor.

Kurtarma operasyonun dev ekranlardan izlendiği ülkede "bayram coşkusu" yaşanıyor.

TÜRKİYE'DE 4 MADENDE VAR

TMMOB Maden Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Torun, Türkiye'de 4 madende 20 işçinin 55 saat yaşayabileceği sığınma odalarının bulunduğunu belirterek, ''400 yer altı işletmesinin bulunduğu gelişmiş bir ülkede 4 maden çok az'' dedi.

47 YIL ÖNCEKİ MUCİZE

Almanya’nın Lengede kentinde yaklaşık 47 yıl önce meydana gelen maden kazasında, 11 madenci 14 gün boyunca yerin altında mahsur kalmıştı. Madenciler, 3 Kasım 1963’te “Dahlbush” tipi bir bombayı bozarak yapılan bir taşıma aracıyla yukarıya çekilerek kurtarılmıştı.

Kaynak:
http://www.aa.com.tr/tr/ilk-madenci-cikti.html,14 Ekim 2010

Zemin jeofizik analiz programı

2010-10-14T05:45:00.000-07:00

Bu program, jeofizik ve geoteknik parametreleri elde etmek için ölçümlerin nasıl değerlendirileceğini içermez . Ancak jeofizik ve geoteknik ölçüm sonucu elde edilen parametrelerin (Vs hızı, Ivme, SPT(N) değeri, Özdirenç Değeri, Laboratuar Verileri vb) inşaatların projelendirilmesi sürecinde güvenlik sınırları içinde nasıl mühendislik parametresine/analizine (taşıma gücü, oturma, büyütme, sıvılaşma, yamaç stabilitesi vb) dönüştürüleceği ile ilgilidir.

Zemin jeofizik analiz programı örnek resim

Programda kırmızı ile yazılı hücreler dışında diğer hücrelerle oynamayınız ve veri girişini yalnız bu hücreler kanalıyla yapınız ! Bu program parçaları zemin davranışının teorik temellerinin nasıl işlediğine yönelik pratik uygulamaları içermektedir. Eğer bu programlar mühendislik amaçlı kullanılacak ve sonuçta bir zemin inceleme raporuna baz teşkil edecekse en az bir jeofizik ve (geoteknik konusunda uzman) bir inşaat mühendisi tarafından bu rapor hazırlanmalı ve imzalanmalıdır. Bilgi alma ve danışma için internet ortamında mail adresi olarak "ferozcep@istanbul.edu.tr"yi kullanabilirsiniz.

Yazılımı indir
Kullanım Kılavuzunu indir

Kaynak:
Özçep, F., 2006, Zeminlerin Statik ve Dinamik Analizi, TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası, Eğitim Yayınları No: 6, 551 Sayfa, ISBN No: 9944-89-195-9, Ankara.
Özçep, F., 2005, "ZeminJeofizikAnaliz", Microsoft® Excel Programı, İ.Ü. Müh. Fak. Jeofizik Müh. Böl., İstanbul.

Dünyanın En Büyük İş Makinesi

2010-10-14T05:08:00.000-07:00

[ Dünyanin en büyük is makinasi ]

-Hareketli bu makine 100 mt. Yüksekliğinde ve 223 mt. uzunlukta olup tam olarak 45.500 Ton ağırlığındadır.
-Tasarım ve imalatı 5 yılda tamamlanmış ve 100.000.000.- Amerikan dolarına mal olmuştur.
-İşletimi için 5 Operatör gerektirmektedir.
-22 metre çapında döner kova tanburu üzerinde toplam 20 kovası bulunmakta ve her kova 196 ton hafriyat kapasiteli olup bir turda 3.920 ton toprak veya kaya hafriyata yer değiştirebilmektedir.
-12 paletli yürüyüş takımının her biri 3.80 mt genişlikte ve 15 mt uzunluktadır.
-12 paletli yürüyüş takımının 8 tanesi önde 4 tanesi de arkadadır.Saatte En fazla 1.650 mt hız yapabilmektedir.
-Günde 76.500 m3 den fazla hafriyat kaldırabilmektedir. Bu da (100,000 dev damperli kamyona eşittir. )

Tabaka kavramı ve V-Kuralı

2010-10-13T15:37:00.000-07:00

Tabaka nedir?
Alt ve üst sınırlarıyla bir diğerinden ayrılan, kendine has özellikleri olan, sabit hidrodinamik koşullar altında çökelmiş, 1 cm’den daha kalın, en küçük litostratigrafi birimine tabakadenir.
1 cm’den daha ince tortullaşmalara laminaadı verilir.

Konumlarına göre tabakalar
Her tabaka düzleminin bir konumu vardır. Konumlarına göre tabakalar 5 (beş)’e ayrılır. Bunlar;
1. Yatay tabaka
2. Eğimli tabaka
3. Dik tabaka
4. Devrik tabaka
5. Ters tabaka

Yapı KavramıJeolojik çalışmalarda kayaçların mostra ölçeğinde veya daha büyük ölçekteki özelliklerine yapı adı verilmektedir. Kayaçların daha küçük ölçekli özelliklerine (örneğin mikroskop altındaki özellikleri) ise dokuolarak adlandırılır.
Jeolojik yapılar iki şekilde sınıflandırılabilir. Bunlar;
1. Düzlemsel yapılar (tabaka, fay, çatlak, kıvrım eksen düzlemi, ...)
2. Çizgisel yapılar (fay çiziği, kıvrım ekseni, budinaj,...)

Düzlem nedir? Çizgi nedir?
En az iki çizgiyi içinde barındıran alana düzlemdenir. Çizgi ise, iki nokta arasındaki noktalar kümesi olarak tarif edilir.

Tabaka konumu
Tabakaların jeolojik çalışmalarda geometrik olarak ifade edilmeleri gerekmektedir. Tabakaları ifade ederken onların bazı özelliklerinin konumlarının bulunması gerekmektedir. Tabakalar dört (4) özellikleriyle ifade edilir.

Bunlar;

A. Doğrultu
•a. Doğrultu (1)
•b. Doğrultu açısı (2)
B. Eğim
•a. Eğim yönü (3)
•b. Eğim açısı (4)

Önemli Not:Fay ve çatlak gibi diğer yapılar da tabakalar gibi düzlemsel birer yapı elemanı olduğundan aşağıdaki tanımlar onlar için de geçerlidir.

Doğrultu: Eğimli bir tabaka düzleminin yatay düzlemle yaptığı ara kesit çizgisine doğrultudenir. Yatay düzlemi su yüzeyi kabul edersek, eğimli tabaka düzleminin durgun suya daldırıldığında (tabi ki sanal olarak :) suyun tabaka yüzeyi üzerinde bıraktığı ıslaklık çizgisi tabakanın doğrultusudur.

Doğrultu açısı: Doğrultu çizgisinin kuzey ile yaptığı dar açıya doğrultu açısıdenir. Doğrultu açısı 0≤ ... ≤90o arasında bir değer alır.

Eğim: Bir düzlemin yatay düzleme doğru bakması haline o düzlemin eğimliolması hali denir. Bu durumda tabaka düzlemi ile yatay düzlem arasında kesin bir açı vardır, yani tabaka düzlemi ile yatay düzlem birbirlerini keserler. Aksi takdirde tabaka yatay düzleme paralel olmuş olur ki, bu tür tabakalara yatay tabakalaradı verilir.

Eğim yönü: Eğimli tabakanın baktığı coğrafik yöne eğim yönüdenir.Eğimli tabaka düzlemi üzerine su döküldüğü zaman suyun akış yönü eğim yönüdür. KD,D, B... gibi.

Eğim açısı: Eğimli bir tabaka düzleminin doğrultusuna dik düşey bir düzlem içinde yatay düzlemle yaptığı dar açıya eğim açısıdenir. Eğim açısının değeri 0≤ ... ≤90o arasında değişir. Bu tabakanın gerçek eğimaçısıdır.
Tabakanın konumu değişmediği halde, sadece bakış açısına göre değişen iki çeşit eğim açısı vardır. Bunlar;

a) Gerçek eğim açısı
b) Görünür eğim açısı

Eğimli bir tabaka düzleminin doğrultusuna dik olmayan herhangi bir düşey düzlem içerisinde yatay düzlem ile yaptığı dar açıya görünür eğim açısıadı verilir.

Önemli Not:Bir tabaka düzleminin doğrultusuna dik sadece bir tek düşey düzlem olacağından, bir tabakanın sadece bir tane gerçek eğim açısı değeri vardır. Ancak tabakanın doğrultusuna dik olmayan bir çok düşey düzlem olacağından sonsuz sayıda görünür eğim açısı değeri olabilir.
Ayrıca bir tabakanın gerçek eğim açısı değeri, daima görünür eğim açısı değerinden daha büyüktür. Yani;
90° ≥ Gerçek eğim açısı > Görünür eğim açısı ≥ 0°

Önemli Not : Doğrultu daima eğime diktir.

Tabaka konumunun diğer ifade şekilleri

1- Azimuth Yöntemi

2- Kadran Yöntemi (Eğim Doğrultusu Yöntemi)

V KURALI

Tabaka sınırları, haritaya geçirildiği zaman topoğrafyanın morfolojik yapısından dolayı V harfine benzer şekiller oluştururlar. Tabaka sınırlarının oluşturduğu bu V şekilleri ile vadilerin oluşturduğu V şekilleri arasında, tabakaların konumlarını belirleyici özellikler vardır. Bu özellikler aşağıdaki gibi bir dizi kural ile ifade edilir.

1. Kural:Bir jeolojik haritadaki bir vadide eş yükseklik eğrilerinin oluşturduğu V’ler ile, tabaka sınırlarının oluşturduğu V’ler birbirine zıt yönlü ise, bu durumda; tabakaların eğim yönü, vadi tabanının eğim yönü ile aynı yönlüdür.

2. Kural:Bir jeolojik haritadaki bir vadide eş yükseklik eğrilerinin oluşturduğu V’ler ile, tabaka sınırlarının oluşturduğu V’ler aynı yönlü ise, bu durumda; tabakaların eğim yönü vadi tabanının eğim yönü ile zıt yönlüdür.

3. Kural:Bir jeolojik haritada eş yükseklik eğrileriyle tabaka sınırları kesişmiyorsa, ya da bir başkadeyişle, eş yükseklik eğrileriyle tabaka sınırları birbirlerine paralel uzanıyorsa, bu durumda; tabakalar yataydır.

4. Kural:Bir jeolojik haritada tabaka sınırları birbirlerine paralel ise ve eş yükseklik eğrilerini
yukarıda belirtilen kurallar dışında kesiyorsa, bu durumda; tabakalar diktir.

YAPI VE TOPOĞRAFYA MÜNHANİLERİ YARDIMIYLA JEOLOJİ HARİTALARININ TAMAMLANMASI

Çoğu alanlarda bitki örtüsü, toprak vb. nedenlerle jeolojik düzlemlerin topoğrafya ile arakesitleri görülmez. Bu durumda eldeki veriler yapı münhanilerini belirlemeye yeterli ise bunların topoğrafya münhanileri ile kesiştikleri yerler dikkate alınarak harita tamamlanabilir. Şekilde ince bir kireçtaşı tabakası sınırlı bir mostrada haritalanarak doğrultu ve eğimi ölçülmüştür. Düz bir düzlem halinde bu kireçtaşının haritalanması eldeki verilerle mümkündür. Bunun için aşağıdaki işlemler yapılır:

Seyrek mostra veren bir alanda dokanağın tamamlanması

1- Kireçtaşının 350 münhanisi ile kesiştiği noktada kireçtaşı 350m yükseltide durmaktadır. Bu noktoda ölçülen doğrultuya bir paralel çizilecek olursa 350 yapı münhanisi çizilmiş olur.

tan (eğim açısı) = münhani aralığı / münhani ara uzaklığı

2- Haritada eğim açısı değeri 10 olarak ölçülmüştür. Münhani ara uzaklığı da bu problem için 10 m. Kabul edilmiştir. Öyleyse;

Münhani ara uzaklığı (d) = 10 / tan 10 bağıntısı ile d mesafesi bulunur.

3- 350 m yapı münhanisinden başlanarak birbirlerinin arasıbdaki dikey uzaklık (d) kadar olan paraleller çizilir. Böylece eğim yönünde 340, 330, 320 ... , eğimin tersi yönünde ise 360, 370, 380 ... m yapı münhanileri çizilmiş olur.

4- Aynı değerlikli yapı ve topoğrafya münhanilerinin kesiştikleri noktalar birleştirilerek jeoloji haritası tamamlanır.

Kaynak:
Sarıkaya, M.A. “Harita Bilgisi Ders Notları”
Tüysüz, O., Akyüz, H.S., “Jeolojik harita bilgisi ve saha jeolojisi ders notları”

Koni Penetrasyon Deneyi (CPT)

2010-10-13T15:31:00.000-07:00

Bu deney statik denge deneyidir.Deneyde plandaki izdüşüm alanı 10 cm² tepe açısı 60 derece olan bir metal konik ucun zeminlere itilerek batırılmasıdır.

Konik uç yüzeydeki bir yükleme düzeneği ile zemine 4 cm itilir.Zeminin bu itkiye karşı gösterdiği direnç ölçülür,Konik uç direnci= Quç .ise

(kg/cm2)

Sürtünme ceketli sondalarla yan sürtünme Fs de belirlenir Sürtünme ceketi, içi boş borudur. Sürtünme ceketi sonda da sadece ceketi batırmak İçin gerekli yanal kuvvet,ceket yanal alanına bölünerek yan sürtünme Fs elde edilir.

Fs=Qyan,/Ayan (kg/cm2)

Deney, derinlik boyunca her 20 cm'de bir veya sürekli olarak yapılır.Deney, İri çakıllı sert zeminler için uygun değildir, daha çok kumlar İçin uygundur.Deney sırasında zeminden örnek alınamaz.Deney sonuçlarından, zeminin sıkılığı, kayma direnci parametreleri,taşıma gücü hakkında bilgi edinilebilir.

CPT’ nin başlıca üç uygulama alanı vardır:

-Zemin profilini saptamak ve zemini tanımlamak,

-Kontrol sondajları arasındaki zemin profilini değerlendirmek,

-Zeminlerin mühendislik parametrelerini değerlendirerek taşıma gücü ve oturma hakkında bilgi edinmek.

CPT Deneyinin Dezavantajları
CPT' nin başlıca dezavantajı deney sırasında numune alınamadığından laboratuar deneylerinin yapılamamasıdır.

Konik penetrasyon deneyi, yumuşak kil, silt, kum ve ince çakıl gibi zeminlerde başarıyla uygulanırken; bol çakıllı, bloklu zeminlerde, sıkı çok sıkı zeminlerde uygun değildir.

CPT deneyleri özel durumlar hariç sondaj kuyularında yapılan deneylerden değildir. Ancak, deney yapılacak seviyenin üzerinde bloklu bir birim bulunması halinde, bu birim sondajla geçildikten sonra deney yapılabilir.

CPT penetrasyon derinliği ise sınırlıdır.

CPT Deneyinin Avantajları
Konik penetrasyon deneyi kolay ve hızlı uygulanmasının yanı sıra sürekli olarak kayıt olanağı sağlar .

CPT, özellikle yaygın olarak yapılan SPT deneyinde numune alınırken meydana gelen zemin örselenmesini de minimuma indirir.

Özellikle elektrikli penetrometrelerde kullanıcıdan kaynaklanabilecek hata çok düşük düzeydedir.

Detaylı ve kesin verilerin elde edildiği bir deney olan CPT zemin mühendisliği problemlerine daha uygun çözümler sağlama avantajlarına sahiptir.

CPT aynı zamanda ekonomik olmasıyla da, kullanılabileceği yerlerde ön plana çıkmaktadır.

Buzdaki Dinazorlar (Belgesel)

2010-10-13T07:12:00.000-07:00

National Geographic tarafından hazırlanan Dinazorların buzul çağlarındaki yaşamlarını konu alan bir belgesel.
Belgesel Yapımcısı : National Geographic

Sondaj terimleri

2010-10-13T04:13:00.000-07:00

AĞIR ÇAMUR:Sondajlarda kullanılmak üzere hazırlanmış bentonitli çamura ince öğütülmüş barit ilave edilmek suretiyle elde edilen devridaim çamuru. Bu çamur basınçlı formasyonlarda kuyudan vuku bulacak erupsiyonları (fışkırma) ve göçükleri önlemek için kullanılır.

AĞIRLIK SAATİ, Sondaj kulelerinde bulunan ve kuyu dibinde çalışan matkabın üzerine verilen baskıyı doğrudan gösteren ölçü aleti.

ARAMA SONDAJI,

1) Jeolojik, jeofizik vb. çalışmaların ümitli gösterdiği sahalarda yeraltı zenginliklerinin bulunması ve daha belirgin hale getirilmesi, jeolojik ve jeofizik vb. çalışmalardan elde edilen verilerin tahkiki ve derinlerden numune alınarak keşfedilen yeraltı zenginlik-lerinin mineralojik, petrografik, fiziki ve kimyevi nitelikleri hakkında en güvenilir bilgileri edinebilmek için yapılan sondaj.

2) Bulunmuş veya işletilmekte olan bir madenin devamını, uzantısını sağlamak amacıyla yapılan sondaj.

ARTEZYEN, Basınçlı akifere yapılan sondaj kuyusundan suyun yükseğe fışkırması veya çıkması.

BALTA,

1) Kablolu sondajda kullanılan delici uç (matkap).
2) Ağaç kesmeye yarayan gereç.

BASKI KUVVETİ,

Sondaj esnasında arazinin cinsine göre kesici uca verilmesi gereken kuvvet (kontrollu ağırlık). Graviteden dolayı gelen kuvvet fazla ise azaltılır, az ise artırılır. Baskı kuvveti sondajda en önemli faktörlerden biridir. Genelde baskı arttıkça ilerleme de artar. Sert formasyonlarda artırılan baskı, ilerlemeyi artırır. Ampirik olarak ilerleme, devir sayısının baskının k kuvvetiyle çarpımına eşittir. Yani i (cm) = n (D/dk.) . pk (ton). Burada k yumuşak formasyon için 1,2, sert formasyon için 2,3 kabul edilmektedir. Çeşitli şartlarda sınırlı olan baskı kuvveti sondajda kompleks bir karakter arzeder.

BENTONİT ; Formülü Al4Si8O20(OH4). nH2O olan, genellikle ayrışmış volkanik küllerden oluşup; dökümcülükte, renk açmakta, sabun ve diğer temizleme malzemelerinin yapımında, ıslandığı zaman kabarıp gözenekleri kapadığı için sondaj kuyularında kullanılan, aluminyum ve magnezyum silikat minerali ihtiva eden, montmorillonit bakımından zengin kil.Bentonitin ticari olabilmesi için kendi hacminin en az beş katı şişebilmesi gerekir. Normal olarak iyi nitelikli bentonitler 10-20, çok ender bentonitler ise 15-30 kat şişebilirler. Genellikle kendi ağırlığının 5-6 katındaki suyu absorbe ederek 12-15 kat hacim artışı gösteren bentonitler kaliteli sayılırlar.Bentonitleri beş grupta toplamak mümkündür:

1) Alkali bentonit (Na-Bentonit),
2) Yarı alkali bentonit (Ca-Na-Bentonit),
3) Toprak alkali bentonit (Ca-Bentonit),
4) Toprak alkali yarı bentonit,
5) Aktifleştirilmiş bentonit.

Alkali bentonit, çok gelişmiş vizkozite, tiksotropik ve plastik özelliklerine sahip iken, Ca-Bentonit üstün ağartıcı ve absorpsiyon özelliklerini haizdir. Buna göre, Na-Bentonit sondaj çamuru hazırlanmasında (%40); döküm kumu ve pelet bağlayıcı olarak (%30) uygulama alanı bulurken; Ca-Bentonit yağların, şeker, meyve suları v.b.’nin rafinasyonunda (%15) kullanılır. Ticari işlemler OCMA (Oil Companies Material Association) ve APİ (The American Petroleum Institude) standartlarına göre yapılır.

BEYLER,

1) Bilhassa darbeli sondajda kuyuda oluşan formasyon-su karışımını (bulamaç-çamur) kuyudan boşaltmaya yarayan ve halatla kuyuya indirilip çekilen alt klapeli özel kap.
2) Sondaj kovası.

BLOV AVT PREVENTER,
1) Sondaj yapıldığı sırada rastlanacak basınçlı gaz ve sıvıların dışarıya kontrolsüz fışkırmasını önlemeye yarayan koruyucu kuyu ağzı tertibatı (vana).
2) Noel ağacı.
3) B.O.P.

CMC, İçine büyük miktarda alkali ve toprak alkali tuzlar karıŞan sondaj çamurunun bozulan özelliğini düzelten bir bakıma çamuru stabilize eden bir kimyevi madde olup, kimyasal ismi karboksimetilselülöz’dür.

ÇAMUR POMPASI,
Sondaj sıvısını kuyu dibine basarak kuyu cidarından yükselmesi devrini tamamlatan, genellikle, pistonlu pompa.

ÇAMAŞIR TOPRAĞI, —> Kil

ÇAMUR TABANCASI, —> Karıştırıcı.

ÇAMUR TERAZİSİ, Sondaj çamurunun yoğunluğunu ölçmeye yarayan bir tür kollu terazi. Kolun bir tarafındaki ölçek içine doldurulan çamurun yoğunluğu kolun diğer tarafındaki denge göstergesi vasıtasıyla okunur.

ÇARIK,
1) Sondajda muhafaza boru sisteminin en ucuna takılan ve borular kuyuya inerken küçük engelleri bertaraf ederek boruyu koruyan özel kron.
2) Keysing şu.
3) şu.

ÇARPMALI DELME SİSTEMİ, Delici ucun (balta) mekanik bir kuvvet veya yerçekimi etkisinden yararlanılarak kayaç veya cevher kitlesine çarpıp kırıntılar koparması suretiyle delik delme (sondaj yapma) sistemi.

ÇENE, Sondaj çalışmalarında kullanılan anahtar, fren ve morsetlerde tij ve boruları kavrayan özel parçalar. Bu parçalar genelikle lokma denilen özel cıvatalarla sıkılır.

ÇİMENTOLAMA,
1) Sondaj kuyularının yıkıntılı zonlarının çimento ile özel şekilde sağlamlaştırılması işlemi.
2) Muhafaza borularının içinde bulunduğu formasyona sağlam ve sızdırmaz bir şekilde bağlanması için özel düzenlerle boru arkasına çimento enjekte edilmesi. Çimentolama tapası muhafaza borusu ucundaki çarığa ulaştığında pompa basıncıyla kauçuk deforme olur ve çimentolu çamur halka boşlukta yükselir. ikinci tapa ilk tapaya ulaştığında yeteri kadar çimento, halka boşluğu doldurdu demektir. Tapadaki valf tertibatı, pompalama durduktan sonra çimentonun geri dönmesine engel olur.
3) Su geçirir tabakaların boşluklarına çimento, kil, bitüm vb. enjekte edilerek su geçirmez duruma getirilmeleri işlemi.

ÇİMENTO ŞERBETİ, —> Sondaj çimentola-masında kullanılan su ve çimento karışımı. Çimento şerbetine; duruma göre, çimentonun katılaşmasının çabuklaştırılması, geciktirilmesi, viskozite düşürülmesi, hafifletilmesi veya ağırlaştırılması için ilave maddeler de katılır.

DARBELİ SONDAJ, Halat ucuna bağlı özel matkaplarla (balta) formasyonun dövülerek veya çarpılarak ufalanması sistemi ile yapılan sondaj.

DARBELİ-ROTARİ SONDAJ, Çok sert formasyonlarda hızlı ilerleme sağlamak için özel takımlarla çalışan matkaba aynı anda dönme ve darbe hareketi iletebilen sondaj sistemi.

DEMONTAJ,

1) Sökme.
2) Sondajı tamamlayan makine ve takımların yeni bir lokasyona taşınabilir hale gelecek şekilde sökülmesi işlemi.

DEVRİDAİM ÇAMURU, Sondajlarda bentonit kili ihtiva eden işlam.

DEVRİDAİM HORTUMU, Sondaj pompasının basma kısmını su başlığına bağlayan hortum.

DEVRİDAİM SUYU,
1) Elmaslı sondajda (krealius) takım dizisi içinden pompalanarak matkap ağzından geri dönen, matkabı soğutup, kestiği kırıntıları (cuttings) yeryüzüne getiren ve devamlı sirküle eden su.
2) Maden zenginleştir-me tesislerinde devrettirilen su.

DİŞ DİBİNDEN KOPMA, Sondajda genellikle takım dizisinin en zayıf noktalarından olan diş diplerinin, iyi vira edilme, yorulma ve çabuk aşınma gibi sebeplerle kopması olayı.

DİŞ SIYIRMA, Sondajda manevra sırasında askıda bulunan takım dizisinin veya sıkışan takımın vinçle çekilerek zorlanması sırasında en zayıf diş bağlantısının kendisini bırakması (diş bozması) olayı.

DÖNER DARBELİ SONDAJ, —> Darbeli-rotari sondaj.

DÖNER DELMELİ SONDAJ METODU,

1) Matkap, ağırlık tijleri ve tijlerden oluşan takım dizisiyle yapılan sondaj türü. Birbirine vira edilen tijlerin yeryüzünden döndürülmesi suretiyle dönme hareketi matkaba iletilir. Ağırlık tijleri matkap üzerindeki baskıyı sağlarlar. Tijler içinden sondaj çamuru pompalanır. Matkaba kadar ulaşan çamur, oradan takımla kuyu cıdarı arasında yükselerek yeryüzüne ulaşır. Çamur kırıntı numuneyi getirir ve havuzda çamurun sürüklediği kırıntıların çökmesi sağlandıktan sonra, aynı çamur tekrar kuyuya pompalanarak devridaim sağlanır. Derin ve çok derin sondajlar bu metotla yapılır.
2) Rotari sondaj metodu.

DRENAJ KUYULARI, Açık işletmelerde statik (yeraltı) su seviyesini düşürebilmek ve böylece dekapaj ve istihsalin yapılmasını sağlayabilmek için basamaklarda seri olarak ve bir sistem dahilinde teşkil edilen kuyular. Basamaklarda açılan kuyular genellikle tulumba ile su emilecek seviyeye kadar (6-8 m) derinleştirilir. Bu kuyulara sızan sular tulumba ile emilerek işletme dışına basılır. Derin açık işletmelerde ise yeraltı su seviyesini, işletmenin en derin seviyesinin altına düşürmek arazinin ve madenin stabilitesi bakımından yararlı olduğundan, bu gibi işletmelerde drenaj işine işletmeden birkaç yıl önce başlanır ve gerekli hallerde drenaj sondaj derinliği 300 m’ye kadar olabilir. Derin drenaj kuyularında dalgıç tulumbalar kullanılarak yeraltı suyu işletme dışına basılır.

EĞİM ÖLÇER,

1) Bir yüzeyin, tabaka ya da çatlağın eğimini ölçmeye yarayan araç.
2) Denizcilikte, bir gemi omurgasının yataylık derecesini ölçmeye yarayan aygıt.
3) Havacılıkta, özellikle sis ve bulutlar arasında uçuş yapan bir hava taşıtının eğimini ölçmeye ya da ufuk çizgisini yitirdiğinde uçağın yataylık derecesini saptamaya yarayan aygıt.
4) Yerbiliminde, katmanların yatım açısını ölçmekte kullanılan cihaz (buna madencilikte enklinometre de denir).
5) Eğimi ölçmek amacı ile sondaj kuyusuna sarkıtılan araç. —> Klinometre.

EKSTENSOMETRE,

1) Yeraltının etkilerini topoğrafik olarak ölçmeye ve değerlendirmeye yarayan alet. Ölçme yerlerinin seçimi ve ölçü sıklığı, içinde bulunulan yeraltı yapılarının karakterine göre değişir. Bunda şu kriterlere dikkat edilir: Damar kalınlığı değişmeleri, fasiyes değişikliği, büyük tektonik arızaların cıvarı, imalat üstü veya altı diğer imalatlarla tahkimat cinslerinin değişim yerleri.
2) Arazide açılmış olan bir deliğe veya sondaj deliğine yerleştirilmek suretiyle delinen kayacın boy ve istikametindeki uzamaları ölçmeye yarayan cihaz.

ELEKTRİK SONDAJI, Jeoelektrik maden arama metotları.

ELMAS, Saf karbondan ibaret kübik sistemde kristalleşmiş mineral. Özgül ağırlığı 3,51-3,53, sertliği Mohs skalasına göre 10, gem ve sanayi elması şeklinde cinsleri olan kıymetli bir taş. Sanayi elması (boarts) kesici aletlerde, bilhassa sondaj matkaplarında kullanılır. Ayrıca ballas, karbon, karbonado, siyah elmas ve sentetik cinsleri de mevcuttur.

ELMAS KRON, Matriksine çeşitli karat, tane iriliği ve kalitede elmas yerleştirilerek muayyen bir standarda göre imal edilmiş karot numune alabilen sondaj (matkap) ucu.

ELMASLI SONDAJ, Kendine mahsus takımları elmas veya vidya kron kullanılarak sert ve aşındırma özelliği fazla olan formasyonlarda ve genellikle devamlı numune alınarak yapılan sondaj işlemi. Metodu ilk bulan bir İsveç mühendisine atfen Craelius (Kreliyus) sondajları da denir, genellikle dünya üzerinde bu isimle tanınır.

EMPRENYE KRON, Matriksine elmas tozu karıştırılarak imal edilmiş sondaj kronu.

ERKEK TAHLİSİYE (TAP), Konik ve ortası delik çelik parçasının çevresi, diş açmaya elverişli kesici dişler ve diş açma sırasında oluşan metal talaşlarını uzaklaştıran boyuna yivlerle teçhiz edilmiş ve yüzey sertmeşmesine tabi tutulmuş sondaj takımı. Tahlisiyenin konikliği öyle ayanl anmıştır ki kurtarılacak kopmuş tijin her konumunda ve manşonda diş açılabilir. Erkek tahlisiyenin çevresinde şekildeki gibi bazan kılavuz parçası da monte edilmiş olabilir.

FIRDÖNDÜ, Sondajda kullanılan manevra başlığı.

FRAS (YÖNTEMİ) METODU, Klasik madencilik metotlarıyla geçilmesi zor veya imkansız örtü tabakası altında bulunan, eritilmeye müsait kükürdün yatağına kadar sondaj yapılıp borulanmasından (iç içe üç boru) sonra yüksek basınçla 160½-170½C suyun borularla kükürt yatağına yollanması, erimiş kükürdün basınçlı hava ile yeryüzüne çıkarılması esasına dayanan üretim metodu

GENİŞ ÇAPLI SONDAJ, Yeraltı madencili-ğinde başyukarı ve kelebelerin açılması veya körkuyuların kazılmasında kolaylık sağlamak üzere kullanılan özel sondaj makinesi. Geniş çaplı sondajı gerçekleştirebilmek için iki kat arasında evvela bir pilot sondaj yapılır. Geniş çaplı kesici kafaların çalıştırılmasında bu pilot sondajdan yararlanılır. Geniş çaplı sondaj makinelerinin kesici kafaları tam kesit, kademeli veya karot şeklinde kesme yapabilecek sistemlerde imal edilir.

HAVALI SONDAJ, Devridaimde sıvı yerine basınçlı hava kullanılması suretiyle yapılan sondaj.

HAVUZ,
1) Madenlerdeki yeraltı sularının tulumba ile basılmak üzere genellikle anakuyu veya vinç dibinde biriktirildiği galeri şeklindeki yeraltı imalatı.
2) Sondaj yapılan nokta civarında devridaim suyu veya çamurunun tekrar devridaime sokulmak üzere toplandığı çukur.

HİDROSTATİK BASINÇ,
1) Sondaj sıvısının muayyen bir derinlikte temas ettiği birim yüzeydeki statik basınç.
2) Bir sıvı sütununun bulunduğu ortama yaptığı basınç.

İLERLEME,
1) Galeri sürülmesinde her bir ateşleme sonunda elde edilen ilerleme miktarı.
2) Sondajda delme işlemi.

İLERLEME HIZI, Kazı yapılan işyerlerinde (lağım, taban, ayak, kuyu, kelebe, kılavuz, sondaj) günlük veya vardiyalık ilerlemeyi metre cinsinden belirten bir ölçü kavramı. —> Kesme hızı

KABLOLU SONDAJ,

1) Takım dizisi balta (matkap), çelik tij, darbe boruları ve halattan oluşan sondaj metodu. Yükselme-düşme hareketiyle kuyu dibini döverek matkap, formasyonu parçalar. Takım kuyudan çıkarıldıktan sonra, kırıntılar sondaj kovasıyla (bailer) alınır. Kuyuya su gelmesi ve cıdarların yıkıntısı muhafaza borusuyla önlenir; muhafaza boruları çimentolanır. Bu durumda kuyu ilerlemesine bir küçük çapla devam edilir. Kuyu çapı 70-80 cm olabilir ve derine inilecek sondajlarda kuyunun başlangıç çapı büyük seçilir.
2) Churn-drilling.

KAÇAK,

1) Zaiyat.
2) Basınçlı hava, su veya elektriğin kontrol dışı kaybı.
3) Sondajda devridaim suyu veya çamurun kuyu içinden geri dönmeyip formasyon çatlaklarından kaybolması.

KADEMELİ MATKAP, Önceden açılmışbir kılavuz sondaj deliği yardımıyla delik çapını büyütmek için kullanılan yardımcı bir veya birkaç kademesi bulunan özel maktap. Bu matkap sondaj kuyularının taranarak genişletilmesi, ocaklarda kuyu, kelebe ve başyukarıların nihai çapa getirilmesi işlerinde kullanılır.

KARIŞTIRICI,
1) Flotasyon işleminde hava habbeciklerinin oluşmasını kolaylaştırmak ve mineral çamurunda (şlam) sürekli ve muntazam bir karışım sağlamak için kullanılan mekanik düzen.
2) Sondaj çamurunu belirli kıvamda tutmak için çamur tulumbasının basma borusundan alınan çamuru çamur tankı veya havuzuna püskürten (tabanca) boru. 3) Genel anlamda bileşim, tane iriliği, nem gibi özellikleri bakımından heterojen olan taneli malın hacimsel olarak homojen hale getirilmesini sağlayan düzen

KAROT, Yeraltında bulunan formasyonlar hakkında bilgi edinmek üzere geliştirilen özel delici uçlar (kronlar) yardımıyla sondaj yapılırken; doğal formasyondan kesilerek alınan silindirik numune.

KAROTİYER, Sondajda karot numune alıp yeryüzüne çıkarmaya yarayan, genellikle standardize edilmişveya özel dizaynlı çok çeşitli çap ve tipteki numune alıcıları. Tek tüplü, çift tüplü, vayrlayn, üç tüplü (denison), rijit veya hareketli iç tüplü vb. tipleri vardır.

KAROTİYER BAŞLIĞI, Sondajda karotiyerin tijlere bağlanmasını sağlayan ara parça.

KAROT SANDIĞI, Sondajda karot numunelerinin bir sistem dahilinde içine yerleştirildiği ve saklandığı sandık.

KAROT TUTUCUSU,
1) Sondajda karotun karotiyerden düşmesini önleyen parça.
2) Keçir.
3) Sekman.

KAROT VERİMİ, Sondajda bir manevrada elde edilen karot boyunun o manevrada takımın ilerlediği mesafeye oranının yüzde olarak ifadesi.

LOG,
1) Sondaj kuyusunda geçilen tabakaların litolojik ve/veya stratigrafik olarak grafikle gösterilmesi.
2) Sondaj kuyusunda derinlere doğru rezistivite, self-potansiyel, gamma-ray’in yoğunluğu veya hızı gibi fiziksel özelliklerin grafikle gösterilmesi.
3) Sondaj kuyusunda delinen formasyon cinslerinin; su, petrol, gaz veya başka minerallerin derinliklerinin; kullanılan takımların boy ve çapları vb. faktörlerin kaydedilmeleri.

MANEVRA,
1) Sondajlarda karot numuneyi almak veya aşınan matkabı değiştirmek amacı ile takımların kuyudan çekilip tekrar indirilmesi işlemi.
2) Demiryolu nakliyatında katarın tertibi için yapılan işlem.

MANŞON,
1) Sondajda takım dizisinin aynı nitelikli iki tijini veya muhafaza borularını birbirine bağlaşan iki ucu erkek dişli parça.
2) Genel olarak aynı çapta uçlarına erkek diş açılmış iki boruyu birbirine bağlamaya yarayan dişi diş açılmış bağlantı parçası.

MANYETİK TAHLİSİYE, Sondaj kuyularına düşen çelik parçalarını veya kuyuda parçalanan matkap kırıntılarını kuyudan çıkarmaya yarayan yardımcı takım.

MARŞ HUNİSİ, Sıvıların, sondaj devridaim çamurunun vizkozitesini ölçmeye yarayan ucu muayyen açıklıkta olan huni.

MONTAJ,
1) Bir tesisi veya bir makineyi işler hale getirmek için bu tesisi veya makineyi teşkil eden ünitelerin veya parçaların uygun şekilde bir araya getirilmesi işlemi. 2) Sondaj makinesinin lokasyona yerleştirilip delmeye başlayabilecek hale getirilmesi işlemi.
3) Kurma.

MORSET, Genellikle elmaslı sondajlarda güç kaynağından gelen dönme hareketini tije ileten aynı zamanda matkap üzerine baskı uygulayan düzen.

MUHAFAZA BORUSU,
1) Elmaslı sondajlar-da kuyunun yıkılmasını önlemek, derin petrol ve su sondajlarında su veya petrol kuyusunun uzun süre açık kalmasını sağlamak, petrol ve su üretimini emniyetle gerçekleştirmek için sondaj kuyularına yerleştirilen standart çelik borular.
2) Keysing.

PARÇA NUMUNE, Prospeksiyon, sondaj ve kazı çalışmalarında yalnız ilginç görülen formasyonlardan alınan numune.

PARMLİ ANAHTAR, Sondaj takımı hazırlanırken kronları söküp takmaya yarayan özel boru anahtarı.

PETROL SONDAJI, Stratigrafik istikyaf, arama, üretim ve üretimi geliştirmek için karada, kara sularında ve açık denizlerde genellikle rotari sistemiyle yapılan derin sondaj. Delme çapları, stratikrafik istikşaf ve arama sondajlarında küçük, diğerlerinde üretimle orantılı şekilde daha büyük seçilir. Rotari sistemiyle çalışılan kuyu başına monte edilen delme makinesi kule (derrick), vinç (drow-work), kule makaraları ve hareketli makara sistemi (crown-travelling black), döner tabla (rotarytable), motorlar (engines), çamur pompası (slush pump), sondaj takımları (drill pipe, drill stem, bit) ve yardımcı takımlardan (accessories) müteşekkildir. Birkaç yüz ila onbeş bin metrekarelik kapasiteler için çok çeşitli makineler mevcuttur ve sekiz ila on sene içinde bu makineler daha gelişmiş ve ekonomik olanlarına yerlerini bırakmakta olduklarından satın alınan bir sondaj makinesini bu zaman süreci içinde azami verimle çalıştırmak gerekir. Dünyanın en derin sondajına Eylül 1987’de Federal Almanya’da başlanmıştır. 14.000 m’ye indirilecek bu araştırma sondajı 110 adet çeşitli ilmi araştırma projeleriyle ilintilendirilmiştir. Kıt’asal derin sondaj programı adını alan bu projenin ana amacı şimdilik, yerkabuğunun fiziki ve kimyevi durumunu anlamak, kıt’alararası oluşumların evrim ve dinamiğinin anlaşılmasını sağlamak için arz kabuğunun derinliklerindeki işlemlerle temel araştırmaya hizmet etmektir.

PİEZOMETRİK YÜZEY, Basınçlı akiferdeki suyun kuyu veya sondaj deliğinde hidrostatik basınç tesiri ile yükselebileceği yüzey.

PLATFORM,
1) Doğal veya yapay yüksekçe yer.
2) Kitle halinde büyük çaplı tabakaların (katmanların) çarpılması ve bunun sonucunda oluşan hafif eğimlerle nitelenen jeolojik yapı tipi.
3) Deniz dibinde sondaj kuyuları açmak için deniz tabanından deniz yüzü üzerine çıkan ayaklar üzerine yerleştirilen sondaj şantiye alanı.

PORTKRON, Kısa silindir şeklinde, dışı bazan elmas, vidia veya sert metal ile kaplanmış (takviye edilmiş), sondaj işlerinde kullanılan ve kron ile karotiyer arasına yerleştirilen (kronu karotiyere bağlayan), sondaj deliği genişliğinin muhafaza edilmesine yarayan (kalibre eden) takım parçası.

REDÜKSİYON,
1) Kimyasal bir olay sırasında bir maddenin bileşimindeki hidrojen miktarını artırma ya da oksijen miktarını azaltma işlemi. Sıcaklığın yükselmesiyle metallerin oksijene olan ilgilerinin azalmasına karşı karbonun ilgisi artar. Bu kimyasal reaksiyon sonunda CO2 husule gelir. CO2’in oksijene ilgisi de sıcaklıkta azaldığından, redüksiyon sırasında karbondioksit de dissossasyona uğrayarak bünyesine karbon almak suretiyle karbon monokside dönüşür (C + CO2 —> 2 CO + 39 Cal).
2) İndirgeme.
3) Değişik çaptaki iki boruyu birbirine bağlamak için kullanılan geçiş parçası.
4) Sondajda takım dizisinin farklı nitelikli iki elemanını birbirine bağlayan parça. 5) Sub.

ROTARİ TABLASI,
1) Sondaj makinelerinde motordan nakledilen dönme momentinin tijlere aktarıldığı; kuyudaki takımların manevraları sırasında takımların kuyuya indirildiği veya kuyudan çekildiği veya ilave tijin takıldığı tertibatın bulunduğu tabla. Rotari tablalı makineler genellikle petrol sondajlarında kullanılır.
2) Döner tabla. —> Kelly.

SALMASRTA, Pompa piston kolu, sondaj ve su başlığı, buhar makinesi pistonu, buhar türbini vb. makine parçalarının ortak özelliği olan, duran bir kısım ile hareket eden mil veya aks çevresinde sıvı, buhar, basınçlı hava veya gazın kesin olarak sızmaması için özel hazırlanmış bir veya birkaç parçadan oluşan sızdırmazlık elemanı. Kendir, pamuk, grafitli amyant, lastik, deri vb. maddelerden imal edilir. Yağ ve sıvı sızdırmasını önlemek için kullanılanları keçe diye adlandırılır.

SAPMA,
1) Belirli bir yönde açılmakta olan sondajın yerçekimi, formasyon yatımı, arızalar, direnç farkları, vibrasyon, matkap baskısı vb. sebeplerle ilk verilen belirli yönden ayrılması. Esas yön ile sapan takımın yönü arasındaki açıya “Sapma açısı” denir.
2) Serbest bir mıknatıslı iğnenin denge konumunda iken gösterdiği doğrultudan geçen düşey düzlemle, bulunulan noktanın meridyen düzlemi arasındaki açı (manyetik sapma). 3) İnhiraf.

SAPTIRMA, Sondaj kuyusunun özel düzenlerle istenilen yöne yöneltilmesi. —> Sapma.

SEDİMAN,
1) Sondajlarda karot alınmayan veya alınamayan durumlarda sirkülasyon suyu veya sondaj çamuru ile çıkan kırıntıların numune olarak toplanmış kısımları.
2) Tortul kayaçları meydana getiren tanecikler.

SIĞ SONDAJ, —> Temel sondajı.

SONDAJ, Yeraltındaki formasyonları ve maden yatağını tanımak için yapılan delme işlemi. Bunun için özel sondaj makinaları kullanılır ve bunlarla yeraltından karot denilen numuneler veya medimanlar (yeraltındaki kayaların kıymık veya kırıntıları) yerüstüne çıkarılır.

SONDAJ AKIŞKANLARI, Sondaj talaşlarını ve kırıntılarını taşımak, matkabı soğutmak, deliğin göçmesini önlemek, formasyon basınçlarını kontrol etmek amacı ile kullanılan sondaj çamuru, su, hava veya köpük.

SONDAJ BORUSU, 1) —> Tij. 2) Sondaj muhafaza borusu.

SONDAJDA BASKI, —> Baskı kuvveti.

SONDAJ ÇAMURU, Su içine genellikle bentonit katılarak elde edilen yoğunluk, su kaybı, viskozite, jel kuvveti ve katı madde yüzdesi ile tanımlanan sondaj akışkanı. Diğer çamur yapıcıları atapulgit, sepiolit ve krizotil-asbesttir. Köpük, zayıf formasyonların ve düşük petrollü zonların sondajında kullanılır.

SONDAJ ÇİMENTOLAMASI, Sondaj kuyusuna indirilen koruma boruları ile delik kenarı arasındaki açıklığın doldurulup dizinin stabil hale getirilmesinde, su ve tuzlu su içeren formasyonların tıkanmasında, çamur kaçaklarının önlenmesinde ve sondaj deliği dibinin doldurulmasında kullanılan su ve çimento karışımı kullanılarak yapılan işlem.

SONDAJ DELME HIZI, Sondaj makinesi ile birim zamanda yapılan ilerleme (delme) miktarı. Bu hız (m/h) veya (m/gün) olarak ifade edilir. Ayrıca net ilerleme, ortalama net ilerleme, brüt ilerleme ve toplam ilerleme olarak tanımlanır.
(V) Sondaj delme hızı, (K) kayaç delinebilirlik katsayısı, (W) Matkaba verilen yük, (R) Matkap devir sayısı ve (d) kuyu çapı gibi faktörlere bağlı olarak
KxR0,5xW
V=–––––––––––– formülü ile de hesaplanabilir.
d

SONDAJ KULESİ , Sondaj takımlarının kuyuya indirilip çekilmesi, muhafaza borularının indirilmesi veya çakılması, kuyuda tahlisiye işlemlerinin gerçekleştirilmesi v.b. işlerin yapılmasını sağlayan beton ve çelik temel üzerine monte edilmiş veya uygun bir araca bindirilmiş ağaçtan veya çelikten özel şekilde imal edilmiş kule. Petrol sondaj kulesi API ve DIN standartlarına göre normlandırılmıştır. Kuleler makine kapasitesine göre onlarca veya yüzlerce ton yükü taşıyabilecek şekilde imal edilirler. Kule, tepesinde çeşitli operasyonlar için kullanılan vinç makaraları (krown-block) ve balkonla donatılmıştır. En çok kullanılan kule tipleri,

1- Tek bacak kule (Single pole mast)
2- İki bacak kule (Jack - knife mast)
3- Üç bacak kule (Tri - poldmast)
4- Dört bacak kule (Four pole mast)
5- Kafes tipi kule (Box type mast)
6- Teleskopik kule (Telescopie type mast) dir.

Sondaj kulesi makinenin üzerine monte edilmiş olabileceği gibi, ayrı ünite şeklinde taşınarak sondaj yapılacak yerde makine üzerine kurulabilir. Seçilecek olan kule tipi, sondaj makinesinin montaj özelliklerine ve derinlik kapasitesine göre değişir ve derinlik kapasitesine göre en az 1,5 emniyet katsayısı ile imal edilirler.

SONDAJLI İŞLETME METODU, Yeraltında bulunan, petrolü artezyen tazyikinden yararlanılarak veya pompa ile, tuzu su pompalayarak eritmek, kükürdü de sıcak su pompalayarak ergimiş hale getirmek, bazı madenleri yerinde liçinge tabi tutmak ve kömür damarlarını gazlaştırmak suretiyle üretime almak için sondajlardan yararlanılarak uygulanan (üretim) işletme metodu. Denizlerde ve göllerde ayaklar üstüne kurulan platformlardan da yararlanılarak deniz dibinden sondaj yapılmak suretiyle de petrol havzaları işletilmektedir (On-shore, Off-shore drilling), —> Solüsyon madenciliği. Fraş metodu.

SONDAJ METOTLARI, Sondajların amaçlarına, derinliklerine, matkapların çalışma şekline, kullandıkları devridaim maddesine, bu maddenin devridaim yönüne, kuyu çaplarına, kuyu istikametine, kuyudan alınacak numunenin cinsine, kullanılan özel takımlara, kuvvetin nakil şekline göre sınıflandırılmaları. (1) Amaçlarına göre; prospeksiyon, arama, stratigrafik istikşaf, jeolojik etüd, sismik, kuyu açmaya yardımcı; maden ocaklarında havalandırma, nakliye, kablo-, boru nakli; —> Temel, Petrol, Maden işletme, Jeotermal sondajları.
(2) Derinliklerine göre; sığ, derin, çok derin.
(3) Matkapların çalışma şekline göre; —> Döner (rotari), Darbeli, Döner (rotari)-darbeli, Dövmeli (down the hole), Halatlı dövmeli,
(4) Kullandıkları devridaim maddesine göre; sulu, çamurlu, ağır çamurlu, havalı, kuru.
(5) Devridaim maddesinin yönüne göre; normal sirkülasyonlu; —> Ters sirkülasyonlu,
(6) Kuyu çaplarına göre; dar çaplı, geniş çaplı, çok geniş çaplı.
(7) Kuyu istikametine göre; düşey, eyik, başyukarı, başyukarı-eyik, —> Yönlendirilmiş (saptırılmış),
(8) Kuyudan alınacak numunenin cinsine göre; karotsuz (sedimanlı), karotlu, karotsuz-karotlu, toz (kırıntı).
(9) Kullanılan özel takımlara göre; kablolu, elmaslı, vayrlaynlı, turbinli.
(10) Kuvvetin nakil şekline göre; elle, makineyle, morsetli, döner (rotari) tablalı, vibrasyonlu, yüksek sıcaklıkta eritme; şeklinde sondajlar sınıflandırılabilir. Yapılacak işe en uygun sondaj metodu bu sınıflandırma içinden seçilir.

SONDAJ SAPMASI, —> Sapma.

SONDAJ SAPTIRMA KAMASI,
1) Sondajı istenen bir yöne saptırmak için sondaj kuyusunun dibine yerleştirilen, saptırma yönüne doğru eyik ve oyuk bir yüzeyi olan uzun, ince çelik kama.
2) Whipstock.

SONDÖR,
1) Sondaj makinesi yanında vasıfsız işçi olarak çalıştırılmaya başlatılıp yetiştirilen; sırasıyla anahtarcı, derikmen, sondör muavini derecelerinden sonra kendisine müstakil makine idaresi emanet edilerek vinç başına geçirilen vasıflı işçi.
2) Orta öğretim kademesinden sonra sondörlük kursuna tabi tutularak yetiştirilip sondör muavini yapılan; tecrübeli bir sondör yanında yetiştirilerek kendisine müstakil makine kullanma becerisi kazandırılan teknisyen.
3) Sondaj makinesi operatörü.
4) Bir sondaj makinesini makine tekniğine uygun olarak kullanıp bir sondaj kuyusunu ilk metresinden son metresine kadar, her derinlikte açan, donatan, işleten, gerekli numuneleri alan, sondaj makinesi çevresindeki ekibi çalıştırıp yöneten vasıflı eleman.
Vardiya usulü çalışan bir sondaj kulesinde bütün vardiyaların sorumluluğunu taşıyan ve vardiyaların ahenkli çalışmasını sağlayan sondöre başsondör; sondaj işyerini de birlikte yönetebilen sondöre sondaj amiri (tulpuşer) denir.

SONDÖR ELDİVENİ, Sondajda çalışan personelin ellerini her türlü etkiden bilhassa sondaj halatının kopan ince tellerinden koruyan deri eldiven.

STABİLAYZER,
1) Derin sondajlarda takım dizisinin arasına muntazam aralıklarla konan ve dönme esnasında takımın vibrasyonunu önleyen özel tij.
2) Elmaslı sondajlarda karotiyer iç gömleğinin vibrasyonunu önleyen özel parça.
Petrol sondajındaki stabilayzer, orta sert çelikten yapılmış boru şeklindeki bir çekirdek etrafına derin girintili çıkıntılı (6 ila 12 girinti-çıkıntı) şekilde vulkanize edilmiş kauçuk parça olup, takriben 4” 1/2’lik bir drill-pipe’ın basınç kaybına denk bir basınç kaybına sebep olur.

ŞAHMERDAN,
1) Sondaj takımlarını çakmak suretiyle yapılan sondajlarda veya kuyuda kopup kalan tij ve sıkışan muhafaza borularını, darbesi ile çekmede kullanılan ve ortasından tijin geçmesine müsait deliği olan çelik silindir.
2) Darbeli bir şekilde çalışan büyük ve ağır (tokmak) çekiç.

ŞAPE, 20 m’ye kadar derinlikte yapılacak sondajlarda kullanılan bir tür sondaj matkabı. Şape, alt ve üst tarafı açık metal bir silindirden ibarettir. Toprağa girmesini sağlamak için ucu hafif sivriltilmiş ve yan tarafı uzunlamasına kesilmiştir. Yandaki yarık dar olursa “Kapalı Şape”, geniş olursa “Açık Şape” denir. Kapalı şapeler kumlu ve kum miktarı fazla olan killi zeminlerde, açık şapeler ise, yapışkan ve daha ziyade killi zeminlerde kullanılır. Şapenin bıçak çapı 70-540 mm arasında ve boyu ise 0,9-1,2 m arasında değişir.

TAHLİSİYE TAKIMI, Sondaj kuyularında arızaya uğrayan sondaj takımlarının kurtarılma-sına yarayan özel teçhizat.

TAKIM DİZİSİ, Sondajda delme ameliyesini gerçekleştiren, matkaptan su başlığına kadar sıralanmış portkron, karotiyer, karotiyer başlığı, ağırlık tijleri, normal tijler, manşonlar, redüksiyonlar ve su başlığının meydana getirdiği dizi.

TAKIM KOPMASI, Aşırı dönme momenti, imalat hatası, malzeme yorulması, aşırı çekme vb. sebeplerle kuyuda bulunan sondaj takımlarının en zayıf noktadan kopması olayı.

TAKIM SIKIŞMASI, Kuyu cidarının göçmesi veya çamur özelliğinin bozulması sonucu askıda bulunan kırıntıların takım etrafında çökelmesi veya pompaj yetersizliği sebebiyle takım dizisinin kuyuda döndürelemez ve vinçle yukarı çekilemez duruma gelmesi.

TAM NUMUNE, Sondaj çalışmalarında planlı bir şekilde ve muntazaman her derinlikte alınan numune. —> Parça numune.

TARAMA,
1) Tavan, yan veya taban basıncı sonucunda, daralan galerileri eski boyutlarına getirebilmek için veya herhangi bir galerinin boyutlarını büyütmek için yapılan genişletme işlemi.
2) Sondaj kuyularının kalibrasyonunu sağlamak için kuyu cıdarının özel matkapla (tarama matkabı, rimer) genişletilmesi ve temizlenmesi işlemi.

TARAYICI MATKAP,
1) Daha önce açılmış bir sondaj kuyusunun çapını genişletmek için kullanılan genişletme matkabı.
2) Rimer.

TEMEL SONDAJI, Üzerine büyük inşaat yapılacak arazilerin yapısını, rutubetini, mekanik özelliklerini saptamak amacıyla inşaatın temelini etkileyebilecek, genellimle 20 m, özellikle 50-150 m derinliğe kadar indirilebilen ve özel teçhizatla yapılan sondaj.

TERS SİRKÜLASYON, Devamlı numune alınması gereken hallerde, alışılmışın aksine sondaj sıvısının kuyuya çevre boşluğundan verilip takım dizisi içinden yükselerek yeryüzüne gelmesi olayı.

TİJ, Sondajda dönme hareketini ve devridaim sıvısını matkaba kadar ileten bütün özellikleri standardize edilmiş sondaj malzemesi. Tij, Ç.1035 çeliğinden soğuk çekme, kalın cidarlı borulardan DCDMA veya metrik sistemde imal edilmiş standart boy ve çapta, bir tarafı erkek, bir tarafı dişi kaytan diş açılmış borudur. Tijler gibi muhafaza borusu, karotiyer, elmas kron ve rimer matkabı da DCDMA standardında;
1”
R (1”), E (1 –––) A (2”),
2
1” 1”
B (2 –––), N(3”), K(3–––), H(4”), P(5”)
2 2
S(6”), U(7”), Z(8”) kuyu çaplarına göre uygun ölçülerde imal edilirler. Eskiden x grubunda üretilen takımlar zamanımızda W grubunda üretilmekte ve üretiyice göre değişen çeşitli dizaynlar da göstermektedir. Kaplinler Ç4140, composit tijlerin uç kısımları da Ç4130 çeliğinden yapılırlar. Metrik sistemde 33,5, 42, 51, 73, ... vb. çaplarda imalat yapılmaktadır. Metrik sistem dişleri, DCDMA standardına; çeşitli dizaynların dişleri birbirine uymadıklarından ve bu konuda bir Türk standardı bulunmadığından, sondaj yapan birimlerde zaman ve malzeme israfına sebep olunmaktadır. API standardındaki tije “Drill Pipe” denir ve bu standardın belirttiği malzemeden ve standardın ölçülerinde imal edilir.

TİJ FRENİ, Sondajda manevra sırasında vinçle bağlantı kesildiğinde kuyuda askıda kalan takımı kuyu ağzında tutmaya yarayan düzen.

TİKSOTROPİ, Sondaj çamurunun hareketsiz bırakıldığı zaman jel, sirkülasyona veya karıştırılmaya başlandığı zamanda akışkan haline geçebilme özelliği.

TONG ANAHTAR, Derin sondajlarda tijleri söküp takmaya yarayan, kullanma kolaylığı bakımından halatlarla kuleye asılı vaziyette bağlı büyük anahtar.

TOTCO CİHAZI, Düşey sondaj kuyularında takımın şakülden sapmasını ölçmeye yarayan cihaz. Bir alüminyum tüp muhafaza içine ölçü aletleri yerleştirilmiştir. Sondaj kuyusuna, bu operasyona mahsus takımlarla indirilen bu tüp içindeki kurulmuş, ayarlı saat ve pusula, cihaz, ölçme noktasına yerleştirilip sükunete kavuştuktan sonra, dört adet iğnenin yuvarlak kağıt tabla üzerine düşmesini sağlar. Kuyu ekseninin azimuttan kaç derece ve hangi yöne saptığı, iğnelerin kağıt üzerinde bıraktığı izlerden okunur.

TRAVELLİNG-BLOCK, Sondaj kulesinde krown-block’tan geçen çelik halatların bağlandığı palanga makaralı, hareketli parça.

UÇ,
1) Sondaj tekniğinde formasyonu delen, kesen, aşındıran vb. fonksiyon icra eden bütün takımlara verilen müşterek ad.
2) Matkap.
3) Kron.
4) Rimer.

VAYRLAYN SİSTEMİ, Sondaj takımının yeryüzüne çekilmeden karotiyerde karotla dolan iç gömlegin yeryüzüne çekilip boşaltıldıktan sonra tekrar kuyuya atılması ve dış gömlege yerleştirilmesi suretiyle çalışan numune alma sistemi. Çift tüplü olan vayrlayn karotiyerin iç tüpü, gömlege, tırnaklarla veya yapay yay parçalarından oluşmuş halka şeklindeki özel düzen ve setle tutturulmuş olup, sondaj yapılıp karot parçalarıyla dolduktan sonra iç gömlek üzerine indirilen overşotla yakalanır; tırnaklardan kurtarılarak halatla yeryüzüne çekilir. Karotlar boşaltıldıktan sonra iç gömlek tijler içinde kuyuya atılır. Hızlanarak inen iç gömlek karotiyer dış gömlegi içindeki tırnaklı, yaylısetli yuvasına yerleşir. Bu şekilde peryodik işlem tamamlanır, takım delmeye ve karot almaya hazır hale gelmiş olur.

VAYRLAYN TAKIMI, Vayrlayn karotiyer, hareketli-degiştirilebilir iç gömlek, yedek iç gömlek, özel matkap, özel tijler, iç gömlegi yakalama (overşot) tertibatı, ince çelik halat ve vayrlayn vincinden oluşan özel sondaj takımı. Takımı çekip indirme zahmet ve zaman kaybından kurtardıgı için hızlı ilerleme imkanı verir. Takım ancak matkap aşındıktan sonra kuyudan çekilir. Matkap degiştirilip takım tekrar kuyuya indirilir. Son yıllarda takımı çekmeden matkap degiştirme denemeleri yapılmaktadır.

YAN DELİK, Derin sondajlarda swivel head’e bağlı kelly’nin kuyudan çekildikten sonra içine yerleştirildiği hafif meyilli kısa kuyu.

YERALTI SONDAJI, Maden ocaklarında yeraltında gerek görülen her yerde ve yönde sondaj yapılabilecek şekilde imal edilmiş özel sondaj makineleri ile yapılan delme işlemi.

YIKAMA, Sondaj tekniğinde matkabın ilerleyebilmesi için sondaj dibinde veya kuyu çevresinde yerinden sökülen parçacıkların dışarıya alınması için yapılan iş. Bunun için genellikle sıvı, nadiren de basınçlı hava kullanılır. —> Sirkülasyon. Lavaj.

YÖNLENDİRİLMİŞ SONDAJ, Sondajın özel istikamet ve ölçü aletleriyle planlı ve kontrollu olarak saptırılması

Yeryüzüne yolculuk başladı

2010-10-13T00:47:00.000-07:00

Şili'de yerin 622 metre altında iki ayı aşkın süredir mahsur kalan 33 madenciyi kurtarma operasyonunun, 2 saat gecikmeyle başladı. Şu ana kadar 4 madenci yerin altından çıkarıldı.

İlk olarak TSİ sabah 06.10'da özel bir kapsülle yukarı çıkarılan Florencio Avalos'u, eşi ve kızının yanı sıra Şili Cumhurbaşkanı Sebastian Pinera karşıladı.

31 yaşındaki Avalos, sağlık durumunun iyi olması nedeniyle çıkarılacak ilk madenci olarak seçilmişti.

Şili Cumhurbaşkanı'nın konuşması sonrası madencilerden Mario Sepulveda ve Juan Illanes de yüzeye çıkarıldı.

Çıkarılan dördüncü madenci ise Bolivyalı 23 yaşındaki Carlos Mamani oldu.

Mamani'nin kazadan sadece beş gün önce bu madende çalışmaya başladığı belirtiliyor.

Oksijen maskeleri takacak diğer madenciler de teker teker yukarı çıkarılacak.

69 gündür yer altındaki madencilerin üzerinde, onların sağlık koşullarının izleneceği özel kemerler bulunuyor.

Madenciler aileleriyle bir araya gelmeleri sonrası helikopterle yakındaki Copiapo kentindeki hastaneye götürülüyor.

Madencilerin hangi sırayla çıkarılacakları belli

Yer altından en son olarak ise 54 yaşındaki Luis Urzua'nın çıkarılması bekleniyor.

Luis Urzua'nın, madencilerin dünyayla iletişimlerinin kesildiği 17 gün boyunca büyük bir liderlik örneği gösterdiği ve onların hayatta kalmasında önemli rol oynadığı belirtiliyor.

Madenciler bu süreçte 48 saatte bir yemek yiyerek hayatta kalmışlardı.

Şili yetkilileri her bir madencinin yukarı çıkarılmasının birer saat sürebileceğini, son madencinin yüzeye çıkması için belki de 48 saat beklenebileceğini söylüyor.

Dünyanın dört bir yanından gazeteciler, madencilerin çıkışlarını yansıtmak için San Jose'ye akın etmiş durumda.

Madende halen 1000'den fazla gazeteci bulunuyor.

Madencilerin güvenliğini korumakta kararlı yetkililer ise onları yakından izleyecek gazetecilerin sayısını sınırlandırdı

"Benzersiz bir operasyon"

Şili Devlet Başkanı Sebastian Pinera, yerin yaklaşık 700 metre altında 69 gündür mahsur olan 33 madenciyi kurtarma operasyonunun benzersiz olduğunu belirtti.

Pinera, ilk madencinin kurtarılmasından sonra yaptığı açıklamada, "Daha önce böyle bir kurtarma operasyonu denenmemişti. Madencilerin bize verdiği ders umarım hep aklımızda kalır" dedi.

Şili'de 27 Şubatta meydana gelen ve 486 kişinin ölümüne, 30 milyar dolar zarara yol açan depreme atıfta bulunan Pinera, madencilerin depremzedeler gibi, "Şili'nin birleştiğinde tüm talihsizliklerin tersine çevrilebildiğini ve büyük şeylerin başarılabileceğini gösterdiğini" belirtti.

Pinera, "madencilerin sınavından" inancın, umudun, dostluğun ve dayanışmanın değerinin bir kez daha öğrenildiğini söyledi.

Kaynak:
http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/10/101013_chile_miners_0630.shtml,13 Ekim 2010
http://www.aa.com.tr/tr/ilk-madenci-cikti.html,13 Ekim 2010
sitelerinden derlenmistir.

Marmaray tüp geçidi (Belgesel)

2010-10-12T20:22:00.000-07:00

İstanbul Boğazı’nın derinliklerinde üç futbol sahası uzunluğundaki bir alanı kapsayan Marmaray, tamamlandığında Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayacak… Bu projede çalışan mühendislere göre onları belli bir ana dek en zorlayan nokta, tüneli anti-sismik teknolojiye ve büyük bir depreme her açıdan hazırlıklı kılmak olmuş… Ta ki, kazı aşamalarında karşı karşıya geldikleri, dünyanın en büyük deniz arkeolojisi keşiflerinden biri sayılan son derece iyi korunmuş batık gemiler ve antik liman kalıntılarına rastlayana dek.
Bu yapım Marmaray projesinin üstün teknik ve mühendislik sırlarına odaklandığı kadar, İstanbul’un muhteşem tarihi mirasını da gözler önüne seriyor ve yaşadığımız coğrafyanın kültürlerin ve uygarlıkların beşiği olduğunu dünya çapında kanıtlıyor…

Topografik harita üzerinde Jeolog Pusulası ile yer bulma

2010-10-12T16:56:00.000-07:00

Pusula kullanılmadan önce şunlar kontrol edilmelidir;

1) Her iki düzecinde abarcığı kusursuz olmalıdır,
2) Kapak, nişan kolu ve delikli gezin kendi ağırlığıyla düşmeyecek kadar güçlü rezeli olmalıdır,
3) Nişan kolu aynaya dokunana kadar yatırıldığında, nişan kolunun sivri ucu aynadaki siyah çizgi ile çakışmalıdır.

İki nokta arasındaki yönün okunması şu şekilde yapılır;

1) Pusula yatay tutulmalıdır,
2) Nişan noktası nişan gözlerinin tam ortasına getirilir,
3) Iğne durduktan sonra kuzeyle yapmış olduğu dar açı okunur. Ölçüm yapılacak noktanın konumuna göre, pusula göz veya bel hizasında tutularak ölçüm yapılır.

Bel hizasında ölçüm yapılırken,

1) Kapak 135 açılır, nişan kolu yatırılır ve ucu bükülür,
2) Gözlemci ayaklarını az açarak pusulayı sol avuç içinde bel hizasında tutar,
3) Yuvarlak düzecin kabarcığı ortaya getirilir, nişan alınan nokta ile nişan kolu aynada gözükecek şekilde ayna sağ elle ayarlanır,
4) Nişan noktası, nişan kolu ve aynadaki dikey çizgi çakıştığı anda iğnenin K-G ile yapmış olduğu açı okunur. Eğer nişan alınan nokta K’de yer alıyorsa açı K’den, G’de yer alıyorsa G’den itibaren okunur ve kaydedilir.

Nişan alınan nokta göz hizasında ise;

1) Pusula kapağı 45 açılır, kol yatırılır,
2) Pusula sol elle göz hizasında ve 30 cm uzakta tutulur,
3) Yuvarlak düzeç aynadan bakılarak ortaya getirilir ve bu konumda kapaktaki söbe nişan gözünden nokta görülür,
4) Yatay konum yitirilmeden nişanlanan nokta ile nişan kolunun ucu söbe nişan gözündeki eksen çizgisi ile çakışıncaya değin döndürülür ve pusula iğnesinin K-G ile yapmış olduğu açı okunur.

Düşey Açıların Klinometre İle Ölçümü Brunton pusulası yardımıyla düşey açı okuması şu şekilde yapılır;

1) Kapak 45 açılır, nişan kolu uzatılır ve ucu bükülür,
2) Pusula düşey düzlemde tutularak nişan kolu sağ göz tarafında tutulur,
3) Kapaktaki söbe nişan gözünden bakılarak nişan noktası bulunur, sonra nişan kolunun ucu, söbe nişan kolunun eksen çizgisi ve nişan noktası çakışıncaya değin pusula eğilir,
4) Pusula tablasının arkasında yer alan kol ile klinometre, aynadan bakılarak silindirik düzeç ortaya gelinceye değin çevrilir ve açı okunur. İki Nokta Arasındaki Yükselti Farkının Hesaplanması

Durulan bir nokta ile nişan noktası arasındaki yükselti farkı şu şekilde hesaplanır;

1) Yamaç uzaklığı ölçülür (şeritmetre veya adımlama ile) ve pusula yardımıyla yamaç eğimi ölçülerek; Yükseklik farkı= Yamaç uzaklığı x Sin yamaç eğimi

2) Iki nokta arasındaki yatay uzaklık harita yardımıyla belirlenirse, yamaç eğimi ölçülerek; Yükseklik farkı= Yatay uzaklık x Tan yamaç eğimi eşitliği yardımıyla hesaplanır.
Düzleme İle Yükselti Farkının Bulunması Iki nokta arasındaki yükseklik farkı Brunton pusulasının kabarcıklı düzeç gibi kullanılması ile ölçülebilir. Ölçmeye alttaki noktadan başlanır ve yatay nişan alınarak yamaç yukarı ikinci noktaya değin işlem yenilenir. Her bir ölçüm gözlemcinin ölçüm yüksekliğine eşit olacağından yükseklik farkı hesaplanır. Düzlemsel Yapıların Durumlarının Ölçülmesi Bir düzlemsel yapının (katman, fay, eklem, yapraklanma vb.) durumudur

Mars'ta hayat izi bulundu

2010-10-11T21:00:00.000-07:00

Kızıl gezegende keşfedilen "sera gazı" karbondioksit, bilim insanlarını heyecanlandırdı.

Yapılan açıklamaya göre, gezegenin yüzeyinin altı kilometre aşağısında keşfedilen karbondioksit gazı, Mars'ta bir zamanlar hayatın varolduğunu gösteriyor.
Bilim insanları, gezegenin yüzmilyonlarca yıl önce sıcak, nemli ve hayata çok daha elverişli olduğunu düşünüyorlar.

Atmosferdeki karbondioksit gazının, dünyada "küresel ısınma" suçlamalarına maruz kalsa da, Mars yüzeyinde çok kıymetli olan "ısı"yı, dondurucu gezegen yüzeyinde tutmuş olabileceği belirtiliyor.

Karbondioksidi içinde barındıran kaya kütlesinin gezegenin atmosferinin incelmesinin ardından lavlarla gömülmüş olmasından endişe ediliyor.

Arizona Gezegen Bilimi Enstitüsü'nden Dr. Joseph Michalski, bulguların Mars'ta bir zamanlar yaşam olduğunu gösterdiğini ancak artık gezegenin yüzeğinin çok soğuk, kuru ve asitli hale geldiğini, bu şekilde hayat barındıramayacağını açıkladı.

Kaynak:AA

Şili`li madenciler yeryüzüne çıkarılıyor

2010-10-11T15:43:00.000-07:00

Şili’de 66 gündür yer altında mahsur kalan madencilerin çarşamba günü yeryüzüne çekilmeye başlanacağı bildirildi.

Dün yaklaşık 625 metre uzunluğunda ve insan omzundan biraz daha geniş olan tünelin yapımını tamamlamış ve işçilerin bulunduğu bölgeye ulaşmıştı.

Yetkililer tünelin yeryüzünden itibaren ilk 100 metrelik bölümünü metal tüplerle destekleme kararı aldı. Bu güçlendirmenin ardından çarşamba günü madencileri kurtaracak metal kafes tünelden aşağıya indirilecek.

[ Kurtarma calısmalarından fotograflar ]

İlk olarak bir uzmanın kafesle yer altına inip madencilere yardım edeceği, işçilerin hepsinin yukarıya çekilmesinin 3 ile 8 gün alacağı belirtildi.

İşçilerin yakınları ise San Jose maden ocağının yakınlarında beklemeye devam ediyor. Aileler, şimdi çarşamba günü sevdiklerine kavuşmanın hayalini kuruyor.

Yer altında en uzun süre kalarak sağ çıkmayı başaran insanlar olarak tarihe geçen madencilerin sağlık durumunun iyi olduğu, ancak bazılarında deri enfeksiyonlarının görüldüğü ve yaklaşık 10’ar kilo kaybettikleri açıklandı.

Kaynak:Copyright © 2010 euronews
Fotograflar:http://www.tagesspiegel.de/weltspiegel/chile-manches-soll-im-dunkeln-bleiben/1954430.html

Zehirli çamur Tuna'ya karıştı

2010-10-10T15:46:00.000-07:00

Macaristan’da bir alüminyum fabrikasının kimyasal madde rezervuarını tutan setin çökmesiyle başlayan “kızıl felaket” Tuna nehrine karıştı.

Macaristan’da bir alüminyum fabrikasının kimyasal madde rezervuarını tutan setin çökmesiyle başlayan “kızıl felaket” Tuna nehrine karıştı.

Başbakan Orban, aynı kızıl çamuru barındıran, fabrikanın 10 numaralı rezervuarının da hasar gördüğünü, çok daha fazla miktarda kimyasal maddenin çevreye yayılabileceği uyarısını yaptı.

[ Kızıl felaketten kareler ]

Macaristan hükümeti, zehirli kızıl çamurun Tuna nehrine karışmaması için elinden geleni yaptı ama başarılı olamadı. Kızıl çamur Tuna nehrine karıştı. Zehirli çamur şu ana kadar Macaristan'da 40 kilometre karelik bir alanı yaşanmaz hale getirdi. Yüzlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. 7 kişi hayatını kaybetti. Çevre uzmanları, zehirli çamurun aktığı bölgede onlarca yıl hayat olmayacağını, insanların o kentlerde yaşamasının artık imkansız olduğunu belirtiyor.

Surfer 8′de 2 ve 3 boyutlu harita yapımı

2010-10-10T14:47:00.000-07:00

Surfer’da bir verinin 3-boyutlu olarak çizilebilmesi için her şeyden önce, X,Y,Z olarak adlandırılan 3-boyutlu veriye ihtiyaç vardır (Örneğin 1.kolon ENLEM, 2.kolon BOYLAM, 3.kolon YÜKSEKLİK gibi). Ayrıca, kontur diyagramları ve üç boyutlu yüzey haritaları hazırlamak için öncelikle Microsoft Excel’de hazırlayacağımız A,B,C sütunlarına araziden aldığımız x,y,z koordinatları aktarılır. Ardından Surfer programı açılır (Şekil 1).

Şekil-1
1 Grid – Data menuleri takip edilir.
2 Microsoft Excel’de hazırladığımız database dosyası seçilir.
3 Açılan menuden Microsoft Excel’deki database dosyamızdaki sutunların programda hangi koordinatlara denk geleceği seçilir.

Şekil-24. Program database üzerinde hesaplamalar yapar, ardından “tamam” diyerek onaylanır.
5. Contour Map – New Contour Map… menuleri takip ederek (Şekil 2) kontur haritamızı programda çıkartılır.
6. Programın sağ tarafında bulunan menulerden “3D Surface” tuşuna basılarak 3 boyutlu yüzey haritası çıkartılır.

Şekil-3 :Surfer Programı ile yapılan harita örnekleri.

Kaynak

Zehirli atık tabakası Tuna'yı tehdit ediyor

2010-10-07T04:27:00.000-07:00

Orta Avrupa'nın en önemli ırmaklarından biri olan Tuna nehrine karışan Raba ırmağında alkalinite düzeyi yükseldi.

Yaşanan çevre felaketiyle ilgili olarak Reuters haber ajansına açıklama yapan bir yetkiliye göre, Raba ırmağındaki alkalinite düzeyi bu sabahın erken saatlerinde ph9 düzeyine çıkmıştı. Alkalinite düzeyi pH6 ve pH8 arasında, normal sayılıyor.

Tortulaşmış zehirli atık tabakası Tuna nehrine karıştığı takdirde oluşacak kirlilik nehir boyunca Hirvatistan'dan Romanya'ya dek uzanan 6 ülkeyi etkilebilir.

[ Macaristan`da Yaşanan çevre felaketi ]

Çevre felaketinden etkilenen köylerden birini ziyaret eden Macaristan Başbakanı Viktor Orban, zehirli atık tabakasından en çok etkilenen bu köyün artık yaşanılamayacak hale geldiğini açıkladı.

Tuna nehrinin kollarından birine zehirli tabakanın etkisini durdurmak amacıyla çamur döküldü.

Macaristan yetkilileri, Veszprem bölgesindeki alüminyum fabrikasının yol açtığı çevre kirlenmesinin giderilmesinin en az bir yol süreceğini kaydediyorlar.

Güvenlik birimleri olayın arkasındaki ihmali soruşturmaya başladılar. Zehirli atık tabakası şimdiye dek 4 kişinin ölümüne yol açtı; en az 120 kişi de tıbbî tedavi görüyor.

Zehirli atık tabakası 40 kilometre karelik bir alana yayılmış ve 6 köyle bir kenti kaplamış durumda.

Başbakan Orban, "Burada ciddi bir çevre felaketi meydana geldi. Henüz boyutlarını bilmiyoruz. Ama durum ciddi ve büyük. Ve çevredeki nehirler yüzünden kirlenmenin etkileri buradan onlarca kilometre ötelere kadar yayılabilir." dedi.

BBC Muhabiri Nick Thorpe, son durumdan henüz etkilenmemiş sanayi atık alanlarını soyutlamak için, çevrelerinin, gece boyunca buldozer ve kamyonlarla toprak yığılarak pekiştirildiğini belirtiyor.

Sanayi atık alanları Ajka'daki alüminyum fabrikasının birkaç kilometre aşağısında yer almakla birlikte yöre sakinleri yeni bir kazanın yaşanmasından tedirgin.

Kaynakca:
http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/10/101007_hungary.shtml,7 Ekim 2010
Foto:http://www.blick.ch/news/ausland/jetzt-bedroht-der-gift-schlamm-die-donau-158035

Macaristan’daki Alüminyum Tesisinin Atıkları Çevreye Yayıldı

2010-10-06T14:43:00.000-07:00

Macaristan'da, bir alüminyüm fabrikasından yayılan çamur nedeniyle en az üç kişi hayatını kaybetti, 100'den fazla kişi de yaralandı. Bölgede olağanüstü hal ilan edildi

Olayın ardından ülkenin batısında olağanüstü hal ilan edildi. Ajka kentindeki fabrikada 'kimyasal atıkların biriktirildiği' göletin iki seti yıkıldı. 7 kişinin de kayıp olduğu bildiriliyor.

Orta Macaristan’da Balaton gölü yakınlarındaki Veszprém ilinde dün yaşanan çevre felaketinin bilançosu ağır görünüyor.

Dün yerel saatle 12.45’de bölgenin en büyük sanayi birimi olan alüminyum üretim tesisinin, atık maddelerinin toplanıp etkisizleştirildiği dev biriktirme göletinin bentleri yıkılmış ve çok tehlikeli ağır metaller de içeren yaklaşık bir milyon ton balçıklı su dört köyü basmıştı.

Yer yer iki buçuk metreye yaklaşan zehirli atıklı suların oluşturduğu sel, ölümlere ve yüzlerce insanın da yaralanmasına neden oldu.

Atık deriyi yakıyor

Atık sular deriyi yakıcı etkiye de sahip olduğundan, Macaristan’ın birçok bölgesinden itfaiye arabaları köylerdeki temizlik çalışmalarına katılmak üzere bölgeye gittiler.

Uzmanlar, nehir sularına karışarak çevreye yayılan ağır metal atıkların, bölge akarsularında canlı hayatını tamamen durdurabileceğini iddia ediyorlar.

Hükümetten bakanlar afet bölgesinde kurtarma ve hasar giderme çalışmalarını bizzat denetliyorlar.

Uzmanlara göre asıl büyük felaket, zehirli atıkların Avrupa nehirler sistemine katılmasıyla ortaya çıkabilir.

Uzmanların hesaplamalarına göre önlem alınabilmesi için en fazla Cuma gününe kadar zaman var.

Çünkü bölge nehirlerinin yataklarından akan sular, 2-3 gün içinde Tuna nehrine ulaşacak. Bu nedenle de felaket bölgesinde nehir yataklarına, zehirli atıkları etkisizleştirebişecek maddeler karıştırılmaya başlandı.

Yani bölgede zehirli atıkların Avrupa nehir suları ağına girişini engellemek için zamana karşı yarış devam ediyor.

Kaynakca:
http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/10/101005_hungary_poisoning.shtml,
6 Ekim2010

Doğanın Güçleri (Belgesel)

2010-09-29T06:03:00.000-07:00

Büyük İstanbul depremi ne zaman olacak ? Karayip Adası’ndea korkunç bir patlama için gün sayan Soufriere volkanı ne zaman harekete geçecek? “Kasırga Geçidi”nde inanılmaz bir yıkıma yol açan hortumlar nasıl oluşuyor?

Patlayan volkanlar, yeryüzünün şeklini değiştiren depremler ve ölümcül bir hızla ilerleyen hortumlar her gün milyonlarca insanı tehdit ediyor.

Alanlarında uzman bilim uzmanları ise tehlikenin gelişinin önceden bildirebilmek ve en az kayıpla kurtulabilmemizi sağlamak için bu doğal afetlerin kaynakları ve hareketleri üzerinde çalışıyorlar. Ayasofyada’daki yüzlerce yıllık deprem kayıtları, volkanik hareketleri sürekli takip altında tutan sismik cihazlar ve hortumların gözünden alınan radar verileri sayesinde doğanın güçleri tüm boyutlarıyla açığa çıkıyor..

Stereo Net Programı

2010-09-28T14:24:00.000-07:00

Arazide aldığınız tabaka eğim ve doğrultuları işleyerek birimin yapısal özelliklerini mohr diyagramı üzerinden çıkartabileceginiz bir programdır...

Programı indir
Kullanım Klavuzu (İngilizce)

Mağaralar (Belgesel)

2010-01-27T08:10:00.000-08:00

Grapher 2.01 Kullanım Kılavuzu

2009-12-03T05:34:00.000-08:00

Golden software firmasinin cikardigi "Grapher " yazilimi, iki boyutlu (2D) verilerin cizdirilmesinde kullanilan bir programdir.Orhan POLAT tarafından hazırlanmış bu kaynak Grapher 2.01 programını öğrenmek isteyenler için faydalı olacaktir.

Dosyayı indir

Türkiyenin en zengin altin rezervi bulundu

2009-10-29T04:52:00.000-07:00

Giresun'un Bulancak ilçesinde Türkiye'nin en zengin altın rezervi bulundu. Bakır ve kurşun madeni çıkartılan bölgede tespit edilen altın rezervinin Türkiye'nin altın deposu olarak bilinen Kaz Dağları'ndaki kaynaklardan en az iki kat daha verimli olduğu belirtildi.

Kaz Dağı'nda bir ton cevherden 6 gram altın elde edildiği, Bulancak'ta çıkartılan cevherlerden ise ton başına 10 ile 122 gram arasında altın bulunduğu bildirildi. Bulancak'ta yılda 10 ton altın ve 56 ton gümüş çıkarılması bekleniyor.

Bulancak'ta bakır ve kurşun arayan madenciler, önemli bir servet buldu. Türkiye'nin en zengin altın madeni Aydındere Beldesi'ndeki ormanda bulundu. Altın rezervi, Romalılar döneminden beri işletilen alanda bakır ve kurşun çıkartmak için kazı yapan Tayyar Aydoğdu tarafından bulundu. Kazının 20. metresinde işçiler, deyim yerindeyse tam bir servetle karşılaştı. Bakır ve kurşun madeninden çok altın ve gümüş karışımına rastlayan madenciler, cevherden aldıkları numuneleri tahlil ettirdiklerinde Türkiye'nin en zengin altın madenini bulduklarını anladı. Yapılan testlerde, bir ton cevherde tam 122 gram altın bulundu.

Türkiye'de Kaz dağlarında bir ton cevherde 6 gram altın çıkartılırken Bulancak'ta bulunan cevherlerde tam bunun 20 katı fazla altın oranı tespit edildi. Dünya genelinde de tonda 3 gram altın ekonomik değer olarak görülüyor. Bölgede daha önce maden araması yapıldığı, ancak ulaşım olmaması nedeniyle rezervlerin bulunamadığı ifade edildi.Bölgede 9 bin hektar alanda zengin miktarda maden cevheri olduğu ifade ediliyor. Cevherlerin içerisinde altın ve gümüş yanında zengin miktarda bakır, kurşun, çinko ve demir de bulunuyor. Çıkartılacak maden cevheri yine Bulancak'ta işlenecek.

AYRIŞTIRMA FABRİKASI KURULACAK

Bunun için işletme sahipleri yine yerli bir firmayla anlaşma yaparak bölgeye ayrıştırma fabrikası kurmak için harekete geçti. Kurulacak işletmede yılda 100 bin ton maden cevherinin ayrıştırılmasıyla 10 ton altın ve 56 ton gümüş madeni elde edilebilecek. Maden Mühendisi Kenan Çelik, "Biz madenin damar halinde olmasını beklerken burada kütle halinde altın çıktı. Burada oranlar çok yüksek. Dünyada böyle altın ocakları çok nadir görülüyor." dedi.

Alanın ruhsat sahibi Tayyar Aydoğdu ise Türk asıllı bir Belçika firması ile ortaklık kurarak madenleri çıkaracaklarını belerterek, "Bunu yaparken çevreye zararlı hiçbir şey kullanmayacağız. Bu madenleri çıkarırken burada bir tesis kurarak istihdamı da buradan sağlamak istiyoruz. Burası bir dağ köyü ve dağ köylerinin durumunu biliyorsunuz. Ben de bu çevrenin bir çocuğuyum." diye konuştu.
Bu haber cihan haber ajansndan derlenmistir.

Tsunami (belgesel)

2009-10-13T08:48:00.000-07:00

Şehirleri yutan katil dalgaları tanıkların ağzından dinleyin. Doğanın en yıkıcı güçlerinden biri olan tsunami hakkında çok az şey bilinmektedir. Genellikle deniz altındaki depremler ya da volkanik hareketler sebebiyle ortaya çıkan bu katil dalgalar, denizleri saatte 1.000 km. gibi akıl almaz bir hızla geçebiliyor,şehirleri yutup binlerce kişinin ölmesine sebep oluyor. Japonya, Hawaii ve Kuzeybatı Pasifik bölgesi tarih boyunca tsunamiyle defalarca karşılaştı. Bu felaketten kurtulabilenlerin anlattıkları, tsunaminin hiç de hafife alınmayacak bir yıkım olduğunu gözler önüne seriyor. National Geographic ekipleri katil dalgaların hamlelerini tahmin etmeye çalışan araştırmacıları izliyor ve alınabilecek önlemler için yol gösteriyor.

Global mapper programi

2009-10-11T14:19:00.000-07:00

3 boyutlu jeolojik haritalar olusturabileceginiz güzel bir program.Programi cözmek ve kullanmak biraz zaman alabilir belki, ama zamaninizi harcamaniza degecek bir program.Programdan bazi örnek görüntüler:

Programı indir

Programla ilgili ayrıntılı bilgi edin...

NASA bugün Ay'ı bombaliyor

2009-10-09T03:21:00.000-07:00

Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), su bulma umuduyla Ay'ın güney kutbunu bombalayacak.
"space.com" internet sitesinde verilen habere göre, NASA'nın "Lunar Crater Observation and Sensing Satellite" (LCROSS) adı verilen uzay aracı, ikiye ayrılarak, birkaç dakika arayla Ay'a çarpacak.Uzay aracının ilk önce üst katı güney kutbundaki Cabeus kraterine çarparak, Ay'dan 15 km öteye enkaz ve toz bulutu çıkmasına yol açacak.Ardından enkaz bulutunun üzerinde uçacak LCROSS'un geriye kalan parçası, bunları toplayıp analiz edecek ve saatte 8 bin km hızla Ay'a çarpmadan önce su izlerini araştıracak.Ayrıca dünya ve uzaydaki teleskoplar da çarpışma anını izleyecek.Ay'da su olduğu daha önceki araştırmalarda belirlenmesine karşın, bu "bombardımanla" suyun keşfi burada kalıcı bir üs kurmak olasılığını artıracak. Çarpışmanın Türkiye saatiyle 14.30 civarında olması bekleniyor.

En büyük dinazor ayak izleri bulundu!

2009-10-06T16:03:00.000-07:00

En büyük dinozor ayak izleri Fransa'da bulundu.Jura bölgesinde bulunan izlerin, 25 metre boyunda, 30-40 ton ağırlığında dev dinozorlara ait olduğu belirlendi. Plagne yöresinde geçen nisanda bulunan devasa ayak izlerinin bazılarının çapının 1,5 metreyi bulduğu kaydedildi. Ulusal Bilim Araştırmaları Merkezi yetkililerinin açıklamasına göre, ayak izleri 150 milyon yıllık kireçtaşı tabakasında ortaya çıkarıldı. O kadar yıl önce bölgenin sığ ve sıcak denizle kaplı olduğu tahmin ediliyor. Uzmanlara göre ayak izleri, deniz seviyesinin alçaldığı dönemlerde dinozorların bölgede cirit attığını gösteriyor. Bölgede daha ayrıntılı kazı ve araştırma çalışmaları yapılacak.

Bu yazi cnnturk adresinden alinmistir

Karadeniz'de deprem

2009-08-05T04:21:00.000-07:00

Karadeniz'de, Bulgaristan açıklarında 5.1 şiddetinde deprem meydana geldi.
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsünden edinilen bilgiye göre, deprem Bulgaristan açıklarında saat 10.49'da oldu.Gözlemsel Şiddet
Skalası'nda "şiddetlice" grubuna giren deprem,
Marmara'nın kuzeyindeki illerde de hissedildi.

Tarih: 2009.08.05
Saat: 10:49:03
Enlem(N): 43.4152
Boylam(E): 28.7405
Derinlik(km): 30.9
MD:-.-
ML: 5.1
MS: -.-
Yer:BULGARISTAN AÇIKLARI (KARADENIZ)

5 bin dolar maaşlı patlayıcı mühendisliği

2009-07-18T04:40:00.000-07:00

Prof. Dr. Ali Kahriman, patlayıcı mühendisliğinin, patlayıcı ürünlerin dost amaçlı kullanımını kapsadığını söyledi. FOTOĞRAF: ANDAC HONGUR / AA

Türkiye'de ilk kez açılacak 'patlayıcı mühendisliği yüksek lisans programı' kapsamında metro gibi patlatmalı kazı faaliyetlerini yürütecek uzman elemanlar yetiştirilecek. Öğrencilere şimdiden yüksek maaşlı teklifler var...

İSTANBUL - Okan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde İnşaat, Maden, Çevre, Jeoloji, Petrol, Jeofizik, Kimya ve Makine Mühendisliği alanlarındaki lisans mezunlarına yönelik açılacak olan ‘Patlayıcı Mühendisliği Yüksek Lisans Programı’ kapsamında, Türkiye’de patlatmalı kazı faaliyetleri konusunda gereksinimlerini karşılayacak uzmanlar yetiştirilmesi amaçlanıyor.

Dost amaçlı kullanım
Patlatma mühendisliği ve patlatmanın çevresel etkileri başta olmak üzere dünyanın ve Türkiye’nin önde gelen bilim adamlarının başında yer alan, New York metrosunun inşaatında danışmanlık yapan, Okan Üniversitesi Meslek Yüksekokulu ve Sürekli Eğitim Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ali Kahriman, patlayıcıların değişik kullanım alanları bulunduğuna dikkati çekerek, patlayıcı mühendisliğinin, altyapı, kalkınma, sanayileşme, yol, baraj yapımı, maden üretimi gibi patlayıcı ürünlerin dost amaçlı kullanımını kapsadığını bildirdi.

İsmi ürkütücü geliyor
Patlayıcının ‘ürkütücü’ adı nedeniyle, kimsenin eğitimini almak istediği bir alan olmadığını dile getiren Kahriman, patlayıcı mühendisliğinin, pekçok konuda bilgiye sahip olması gerektiğini anlattı.
Kahriman, 17 Ağustos depreminin ardından bazı binaların yıkılması gerektiğini ve bunun patlayıcıyla olabilirliğinin gündeme gelmediğini hatırlatarak, “O zaman yüksek lisans tezi yürütüyordum. ’Bu arkadaşlar gelsinler, bunu denesinler’ dedim. Ne yazık ki sağlama imkanı olmadı, bürokrasi buna izin vermedi. O binalar, insan gücüyle, ilkel yöntemlerle yıkıldı. Hem zaman aldı, aynı zamanda beş-altı elemanın ölümüne neden oldu” şeklinde konuştu. Özellikle metro inşaatlarının kazısında patlayıcının, ‘olmazsa olmaz’ unsur olduğunu vurgulayan Kahriman, beş-yedi yıl önce belediyelerce, firmalara patlayıcı kullanımının yasaklandığını belirterek, “İstanbul, bu nedenle bence yıllardır metrosuz kaldı ve biz bu trafik sorununu yaşıyoruz. Bunun arka planında bilgisizlik dolayısıyla korku yatıyor” dedi.
Kahriman, Okan Üniversitesi’nin yüksek lisans programı olarak kurduğu patlayıcı mühendisliği programının, disiplinlerarası bir alan ve Türkiye’de ‘ilk’ olduğunun altını çizerek, çeşitli mühendislik alanlarından kişilerin buraya gelip, eğitim alacağını bildirdi.
araj yapımından metro inşaatına, bina yıkımına kadar pek çok alanda geniş kullanımı ve dünya çapında örgütlenmesi olan bu alanın, kaynakların atıl kalması engelleyeceğini belirten Kahriman, şu bilgileri verdi: “Önümüzdeki günlerde inşaat, maden, jeoloji, jeofizik, makine, kimya, harita gibi mühendislik alanlarından bu sektörde çalışanlara daha sistematik bir eğitim vermeyi planlıyoruz. Şu ana kadar bunu sertifika programlarıyla yaptık.
Ülkenin çeşitli yerlerinde çalışan teknik elemanlar, firma yetkilileri, buraya geldi, eğitim aldı ve işyerlerinde uyguladılar. Bu nitelikte 300’e yakın öğrencimiz oldu. Şimdi bunu yüksek lisans programıyla daha sistematik bilgiye dönüştürerek, daha nitelikli, kendine güvenen ülke çapında hizmet yapacak bir kadro oluşturmak istiyoruz. Hem Patlayıcı Mühendisleri Derneği, hem sektör kuruluşları bizi destekliyor.
Onların da teşviki oldu. Önümüzdeki süreçte ülkemizdeki bu tür faaliyetlerin hızlanmasına geliştirilmesine hizmet edecek bir kadro oluşacak burada. Şirketler bazında işbirliği organizasyonları yapacağız. Onların da talepleri var. Şirket, ’10-15 patlayıcı mühendisi’ uzmanına ihtiyacım var, onlara yüksek lisans eğitimi verir misin?’ dediği zaman eğitim vereceğiz. Bireysel başvuru da olacaktır.”

Çok aranılan bir meslek
Kahriman, bu mühendisliğin aranan, çok da ücret alabilecek bir uzmanlık alanı olduğunu belirtirken şunları söyledi: “Özellikle şu anda bizim müteahhitlerimizin pekçoğu Rusya’da, Kazakistan’da, Arabistan’da, Cezayir’de Libya’da çalışıyor. Firmaların bizden bu nitelikte eleman talebi var. Birincisi; patlayıcı uzmanı olacak, ikincisi, Arapça, Fransızca, Çince, Rusça gibi İngilizce’nin dışında da bir dil bilecek. Biz aynı zamanda bunu da yapmak istiyoruz.
Patlayıcı mühendisliğine gelen öğrenciye aynı zamanda, Çince, Rusça, Almanca gibi dillerden birini kazandırarak, nitelikli eleman yetiştirmeyi hedefliyoruz. Zaten aranıyor böyle elamanlar, çok yüksek, astronomik paralarla isteniyor. Yeni mezunlar 5 bin dolardan başlayan ücretle talep ediliyor.” (aa)

‘Otoyol ve tünel yapımı hızlanır’
Prof. Dr. Ali Kahriman, müteahhit, mühendis, taşeronların bu konudan haberdarsa, bu konuda bilgi sahibiyse ve gerekli uzmanlaşma var ise, altyapı, otoyol ve tünel yapımında hız kazanılacağına işaret etti. Kahriman, Kartal-Kadıköy metro hattı için en az 50 lokasyonda, yerin 20 metre altında patlatma yapıldığını, günde iki-üç metre tünel yürütüldüğünü ve bunun üzerinde insanların yaşadığını anlattı. Patlatma nedeniyle yapay deprem üretildiğini ve insanların bunu algıladıklarını, ancak zararlı olmadığını gördükçe kanıksadıklarını ifade eden Kahriman, şöyle devam etti:
“Patlatma eyleminde risk analizinde en çok hangi yapı, hangi mesken, hangi konut daha risk altındaysa, cihazlar oraya yerleştirilir. Etkilenmemesi için tasarımlar yapılır. Bu tasarımlar daha sonra uluslararası alanlarda da yayımlanır. Bizim yayımladığımız formülleri, şu anda Hindistan’da, İtalya’da, Fransa’da, Almanya’da bu tür çalışmaları yapan insanlar aynen kullanıyorlar. Tecrübe yaşadık, İstanbul metrosunun son iki yılki inşaatında. Yüzlerce ölçüm ve bunların mühendislik uygulamalarını yaptık. Bu nedenle İstanbul metrosunu patlayıcı kullanarak son bir yılda 5-6 kilometre yapabildik. Her gün neredeyse 500 metre ilerleme yapıldı.”

Ali Hoca New York metrosu danışmanı
New York metrosunun inşaatında danışmanlık yapan Kahriman, 6 bin üyesi bulunan Uluslararası Patlayıcı Mühendisleri Derneğinin komite üyesi olduğunu, bazı proje ve heyetlerde yer aldığını ifade ederek, bu nedenle proje bazlı işbirliklerinde, yapılan protokoller çerçevesinde, projelerin herhangi aşamasında kendi görüşlerine başvurulabildiğini anlattı.
Kahriman, “Kullandığımız formüllerin kullanılmasına ihtiyaç duyulduğu zaman yerinde inceleme yapmak suretiyle, onlara danışmanlık yapabiliyoruz. Onlar da gerektiğinde gelip bizde danışmanlık yapabilirler” dedi. Kahriman, “Şu anda bilgi düzeyinde ABD’deki bir teknik eleman ne yapıyorsa bizde de bunu yapacak kapasite oluştu” dedi.

Haber kaynak (radikal)

TEK EKSENLİ SIKIŞTIRMA DENEYİ

2009-07-11T10:31:00.000-07:00

Tek eksenli ile üç eksenli sıkıştırma deneyi arasındaki tek fark; tek eksenli deneyi yapılırken hücre içine su konulmaz ve tek eksenli de sadece bir deney yapılır. Bunların dışında kullanılan araç-gereçler ve deneyin yapılışı tamamen aynıdır.

ÜÇ EKSENLİ SIKIŞTIRMA DENEYİ

2009-07-11T08:29:00.000-07:00

Üç eksenli sıkışma deneyi ile zeminin arazi koşullarında sahip olacağı kayma mıkavemetini gerçeğe en yakın olarak belirlemek mümkün olmaktadır.
Zeminlerin efektif sıkışma dayanımlarının belirlenebildiği bu deney yöntemi; sabit hücre basıncı altında, izotropik konsolidasyon ve artan eksenel deformasyon koşullarının sağlanarak örneğin sıkıştırılarak makaslanması işlemlerini kapsar.Deney drenajlı veya drenajsız, konsolidasyonlu veya konsolidasyonsuz olarak sürdürülebilmektedir.Bu duruma göre üç çeşit deney yapılabilmektedir.

• Kosolidasyonsuz drenajsız (UU)
• Konsolidasyonlu drenajlı (CD)
• Konsolidasyonlu drenajsız (CU)

a. Araç – Gereçler

• Desikatör
• Ring
• Membran
• Sıkıştırma hücresi
• Pudra
• Etüv
• Terazi
• Poroz taşlar

Şekil (a) Üç ve tek eksenli sıkıştırma deneyi aleti deney aleti, (b) üç eksenli deneyinde kullanılan bazı aletler

b. Deneyin Yapılışı

• Araziden gelen UD tüplerinin iclerindeki örselenmemiş numune zarar verimeden çıkarılır ve basınç deneyleri ringlerinin içine doldurulur.Üç eksenli deneyi için üç adet numune alınır.
• Ringlerin alt ve üst kısımları düzlendikten sonra hidrolik makine yardımıyla çıkartılır.Çıkartılan numuneler su içeriğini kaybetmemesi için deneye kadar desikatörde bekletilir.

Şekil (a) İçleri numune dolu üç eksenli ringleri, (b) Ringlerin alt ve üst kısımlarının bıçakla düzlenmesi, (c)Numunelrin ringlerin içinden çıkarılması.

• Daha sonra birinci deney için numunelerden biri alınır.Numunenin boyu ve çapı ölçülüp föye not edilir.Çap-boy oranı iki olacak şekilde numuneler alınır.
• Hücre içinde numune bir altına ve bir üstüne proztaş gelecek şekilde oturtulur.Numunenin üzerine membran geçirilir.Numunenin çevresine geçirilen membran numunenin hücreyi dolduran saf su ilke temasını önlemekte ve numunenin içine ve dışına ayrı ayrı basınç uygulanabilmektedir.
• Hücre tamamen suyla doldurulduktan sonra basınç aleti çalıştırılır ve diallerden sürekli okuma alınır.Diallerdeki basınç değerleri düşmeye başladıktan bir kaç okuma sonra deney durdurulur.Nmune bir kabın içerisinde etüve atılıp kurutulur ve su muhtevası alınır.

Şekil (a) Çevresine membran geçirilmiş olan numunenin hücre içine koyulması, (b) Basınç hücresinin içi saf su ile doldurularak deneyin başlatılması.

c. Hesaplamalar

Deviatorik gerilime (σ1 – σ3 ) karşı gelen eksenel deformasyon grafiği çizilir.Deviatorik gerilme ifadesinin kulanılmasının nedeni eksenel gerilmenin daha önce her doğrultuda uygulanan hücre basıncına (σ3) ilave olarak uygulanmasıdır.Yenilme anındaki maksimum deviatorik gerilim değerinde en büyük asal gerilim (σ1) değeri ile belirlenir ve yanal gerilim ile birlikte mohr dairesi çizilir.Diğer örnekler içinde aynı yöntemle mohr daireleri oluşturulur ve bu dairelere en uygun teğet doğru çizilir.Bu mohr zarfı doğrusunun ordinat eksenini kestiği nokta kohezyon ( c), doğrunun eğimi ise içsel sürtünme açısını verir.

HİDROMETRE DENEYİ (ÇÖKTÜRME ANALİZİ)

2009-07-11T08:17:00.000-07:00

Çöktürme analizi, küresel danelerin bir sıvı içerisinde çökelme hızı ile çapları arasındaki ilişkiyi veren Stoke kanuna dayanır ve 200. no’ lu elekten geçen danelerin dağılımını yani silt ve kil yüzdesini tespit etmek için kullanılır.
Analizde 200. no’ lu elekten geçen numuneden belli bir miktar alınır.Damıtık su ile karıştırılarak bir süspansiyon hazırlanır.Hidrometre deneyinde uzun cam silindir içine konan süspansiyonun, daha büyük daneler çökeldikçe azalan yoğunluğu hidrometre ile ölçülür.Stokes yasasında, bir sıvı içerisinde çöken ve geometrik şekli küre olan tanelerin çökme hızları ile tane çapları arasında bir ilişki olduğu ifade edilmiştir.

Burada ;
D : Ölçülen tanelerin çapı (eşdeğer küre çapı) ,mm
n : Suyun akışmazlığı (viskositesi) , g/cm3
γs : Tanelerin birim hacim apırlığı
γw : Sıvının birim hacim ağırlığı
L : Tanelerin çökme mesafesi , cm
T : Çökme işleminin başlamasından itibaren geçen zaman,sn

ELEK ANALİZİ DENEYİ

2009-07-11T08:09:00.000-07:00

Elek analizi zemin tane büyüklüklerini ve toplam kütle içerisindeki ağırlıkça miktarlarını yüzde cinsinden hesaplayıp tane büyüklüğü dağılımının ve çakıl, kum, silt ve kil yüzdelerinin belirlenmesi amacıyla yapılır.
Elek analizi yapmak için, toplam numuneden dane çapı dağılımı aynı kalacak şekilde yeterli miktar numune alınır.Elek takımından açılıkları logaritmik eksen üzerine üniform aralıklarla düşen ve numunenin içerdiği dane boyutlarını kapsayan az sayıda elek seçilir.Elekler en büyük açıklı elek en üste gelecek şekilde dizilir.En alta kap konur.Mekanik ağırlıkları tartılıp föye not edilir.Zeminlerin dane dağılımı özellikleri kaba daneli zeminler için kullanılır.Dağılımı belirlemek için bazı işlemler yapılır.Efektif çap %10 ‘ dan küçük danelerin en büyük çapıdır ve D10 ile gösterilir.D50 ortalama çapı verir.Üniformluk kaysayısı Cu , derecelenme katsayısı Cc ile gösterilir.

PLASTİK LİMİT DENEYİ

2009-07-11T07:57:00.000-07:00

Plastik limit deneyi , cam plaka üzerinde el ayası ile yuğurularak inceltilen zemin silindirlerinin 3 mm çapa geldiklerinde parçalanmaya başladıkları su muhtevası olarak tanımlanır.

a.Araç – Gereç

• Bu deneyde en önemli araç, deneyi yapacak olan kişinin yeneğidir.Deneyden önce eller temiz ve kuru olmalıdır.
• Cam plaka
• Metal veya cam çubuk
• Karıştırma kabı
• Karıştırma spatulası
• Etüv
• Terazi
• Su içeriğini belirlemek için kullanılacak olan metal örnek kapaları

b.Deneyin Yapılışı

• Plastik limt deneyi , likit limit deneyi ile bağıntılı olarak yürütüleceğinden dolayı deney örneği, likit limit deneyi için hazırlanan örnekten yaklaşık olarak 20 – 30 g alınarak yapılır.Bu nedenle plastik limit deneyi için örnek hazırlama yöntemleri, likit limit deneyi ile aynıdır.
• Likit limit deneyinden sonra plastik limit deneyi için bir kenara ayrılan örnek, özellikle killi zeminlerde muhtemelen plastik limit kıvamından daha yüksek olacaktır.Bu nedenle, örneği yaklaşık olarak plastik limit kıvamına getirmek için açık hava ortamında bekletilir.
• Numune, yaklaşık olarak plastik limit kıvamına geldiğinde iki el arasında yuvarlanarak top haline getirilir ve ikiye bölünür.Parçalardan birisi nem kaybetmemesi için nem kabına konulur.
• Diğer parça iki el arasında yuvarlanarak silindir haline getirilir.Daha sonra cam plaka üzerine yerleştirilerek el ayası veya parmaklar ile belli bir miktar basınç uygulanarak yuvarlanmak suretiyle bir çubuk haline getirilir.Parmaklar veya el ayası ile numune üzerine uygulanması gereken basınç numune tipine göre farklılık göstermektedir.Örneğin yüksek plastisiteli killer, plastik kıvamda iken oldukça sert olurlar.Ancak buna karşın, kil oranı daha az olan ve bir miktar silt içeren numuneler ise nispeten daha yumuşak olmaktadır.Bu nedenle killi zeminleri yuvarlamak içiçn yüksek basınç gerekirken siltli-killi zemin için daha düşük basınç yeterli olmaktadır.

• Yuvarlanan numune 3 mm çapına ulaştığında yüzeylerinde çatlaklar ve yer yer kopmalar meydana geliyor ise plastik limit kıvamında demektir ve kırılan parçalar topalanarak su içeriğini belirlemek için ağırlığı ve kap numarası önceden deney föyüne kaydedilen örnek kabına konarak birlikte tartılır (kap + yaş numune ağırlığı).Ancak su içeriğini belirlemek için kullanılacak örneğin ağırlığı 6 g ‘ dan az olmamalıdır.Zeminin 3 mm çapına geldiğini anlamak için 3 mm çapındaki kıyaslama çubuğu kullanılır.
• Eğer numune 3 mm çapına geldiği halde, çatlamalar ve kırılıp kopmalar meydana gelmiyor ve numune daha da incelebiliyorsa, su içeriği plastik limitten daha yüksek demektir.Bu durumda örnek toplanarak tekrar iki el arasında veya tek el ile bir süre sıkılarak yuvarlanır.Bu şekilde, vücut sıcaklığından dolayı örnek bir miktar nem kaybedecektir.Bu işleme yeterli süre devam ettikten sonra numunenin uygun kıvama geldiğine kanat getirilirse tekrar deneme yapılır.
• Eğer numune 3 mm çapına gelmeden önce çatlaklar ve kırılıp kopmalar meydana geliyorsa , su içeriği plastik limitten az demektir.Bu durumda numuneye bir miktar su kazandırmak gerekir.Ancak ilave edilecek olan su miktarı ve deneyde kullanılan numune miktarı az olduğundan likit limit deneyindeki gibi su katıp karıştırma imkanı yoktur.Bu yüzden numune elle yuvarlanıp bir küre haline getirildikten sonra ıslak bir sünger üzerinde bastırılarak gezdirilmek suretiyle numuneye su kazandırılabilir.Bu işlemden sonra tekrar numune yuvarlanarak plastik deneye devam edilir.

• Zeminin ilk parçası üzerinde plastik limit deneyi tamamlandıktan sonra başlangıçta ayrılan ikinci parçasına da aynı işlemler yapılır ve plastik limit kopması elde edildikten sonra yine kap numarası ve ağırlığı önceden not edilen örnek kabına konulur ve kapla birlikte tartılarak deney föyüne not edilir.Bu deneyde de su içeriğini belirlemek amacıyla alınan numune 6 g ‘ dan az olmamalıdır.
• Daha sonra alınan örnekler etüve konularak kurutulur ve suy içeriği hesaplanır.

c. Hesaplamalar

En az iki defa tekrar edilerek uygulanan plastik limit deneyinde elde edilen sonuçlar % 0.1 yakınlıkta belirlenerek aritmetik ortalaması hesaplanır. İki denemede elde edilen plastik limit değerlerinden herhangi birisi, aritmetik ortalamadan % 0.5 ‘den daha fazla sapma göstermiyorsa, bu ortalama değer zeminin plastik limiti olarak belirlenir.Aksi takdirde ilave deney yapılması gerekir.

KIVAM LİMİTLERİ (Likit limit deneyi)

2009-07-11T07:45:00.000-07:00

KIVAM LİMİTLERİ
İnce daneli zeminlerin mühendislik özellikleri gradasyona bağlı olmamakta ve içerdiği kil mineraline göre ortaya çıkan plastisite özellikleri önem kazanmaktadır.İnce daneli zeminler su muhtevalarına bağlı olarak katı, yarı katı, sıvı kıvamda olabilirler. İnce daneli zeminlerin çoğu tabii halde plastik kıvamda bulunur ve bu kıvam aralığını belirleyen en yüksek ve en düşük su muhtevalarına likit limit (LL veya WL) ve plastik limit (PL veya Ip) denir.

LİKİT LİMİT DENEYİ
Likit limit, casagrande aletinde aletin çanak kısmına konan plastik kıvamda zemin numunesinde özel kaşıkla oluşturulan yarığın (çentiğin) , çanağın 25 defa düşürülmesi ile kapanmasına karşılık gelen su muhtevası olarak saptanır.

a.Araç – Gereç

• Casagrande likit limit cihazı
• Oluk açma bıçağı
• Karıştırma spatulası (yaklaşık 10 cm boyunda ve 2 cm genişliğinde)
• Karıştırma kapları
• Etüv, 60 º C ve 110 ± 5 º C ‘ de sabit kalabilen termostat kontrollü ve hava dolaşımlı
• Terazi (0.01 g duyarlıklı)
• Su içeriği tayini için metal örnek kapları
• Desikatör
• Fırından örnek çıkartmak için ısıya dayanıklı eldiven
• No.40 (0.425 mm) elek
• Plastik su kabı (piset)

b.Deneyin Yapılışı

• Daha önce su muhtevası alınan kuru numune , taneleri fazla kırılmayacak şekilde lastik tokmak ile bir miktar ezilir.Bu sayede topaklaşmış haldeki kütleler ufalanır ve No.40 elekten elenerek eleğin altına geçen örnekten yaklaşık 100 – 120 gr alınır.
• Alınan numune karıştırma kabına konur ve yaklaşık macun kıvamına gelene kadar damıtık su eklenerek karıştırılır.
• Numune macun kıvamına geldikten sonra karıştırma kabından azar azar alınarak Casagrande kabına kenarlardan ortaya gelecek şekilde yerleştirilir.Zemin örneğini Casagrande kabına yerleştirirken içerisinde hava boşlukları bırakmadan homojen bir sıklıkta yerleştirilmesine ve yerleştirme esnasında tasın aletin tabanlığına oturuyor olmasına dikkat edilmelidir.Yerlştirme işleminden sonra sonra kabın içindeki örneğin üst yüzeyi aletin tabanlığına paralel olacak şekilde karıştırma spatulası ile düzlenir.
• Oluk açma bıçağının her konumda aletin tasına dik olmasını sağlamak amacıyla bıçağı tutan eli bilekten itibaren kıvırmak suretiyle tak bir hamlede, kabın içerisindeki örneğin ortasında bir oluk açarak örnek iki kısma bölünür.

• Düşme kolu, Casagrande kabının 10 mm yükseklikten saniyede 2 düşüş yapmasını sağlayacak hızda, zemin örneğinin ortasında açılan oluk tabandan itibaren 13 mm boyunda kapanıncaya kadar çevrilir.Açılan oluk, 30 - 40 arasında bir düşüş uygulandıktan sonra hala kapanmadıysa örnek katı kıvamda demektir.Bu durumda deney durdulur ve aletin kabındaki numune karıştırma kabına alınarak bir miktar daha su ilave edilir ve karıştırma işlemine devam edilir.bu işlemden sonra numune tekrar kaba yerleştirilir ve yukarıdaki işlemler tekrarlanır.Eğer açılan oluk 25’ den daha az bir düşüş sayısında kapandı ise numuneye çok fazla su katıldı demektir.Böyle durumda örneğin kıvamını artırmak için kesinlikle kuru örnek karıştırlmamalıdır.Bunun yerine numune kıvama gelinceye kadar kurumaya bırakılmalıdır.Daha sonra numune tekrar kaba yerleştirilip aynı işlemler tekrarlanır.
• Oluğun 13 mm boyunda kapanması için uygulanan düşüş sayısı deney föyüne not edilir ve oluğun kapandığı bölgeden 15 – 20 gr numune alınır.boş ağırlığı ve kap numarası deney föyüne not edilmiş olan örnek kabının içine konur ve kap + yaş numune olarak deney formuna kaydedilir.
• Son olarak numune etüve konur ve kurutulur.Kurutulduktan sonra su içeriği hesaplanır.
• Su içeriği için örnek alındıktan sonra Casagrande kabında kalan örnek , karıştırma spatulası ile toplamarak karıştırma kabına alınır ve Casagrande kabı temizlenir ve kuru bir bezle silenerek kurutulur.
• Karıştırma kabındaki numuneye, düşüş sayısının 25 – 30 arasında olmasını sağlayacak kadar damıtık su ilave edilir ve homojen bir karışım elde edilinceye kadar bir kaç dakika karıştırılırdıktan sonra aynı işlemler tekrarlanır.
• Üçüncü tekrardaki düşüş sayısı 20 – 25, dördüncü tekrardaki düşüş sayısı ise 15 – 20 olacak şekilde damıtık su ilave edilerek aynı işlemler tekrarlanır.
• Son olarak kalan numuneden plastik limit deneyi için 30 – 35 g kadar örnek ayrılırarak bir kaba konur ve plastik limit deneyi yapılır.

Not : İlk yapılan denemede açılan oluk tesadüfen 25 düşüşte kapandı ise, oluğun kapandığı yeri kapsayacak şekilde kaptaki örneğin yaklaşık yarısı alınarak su içeriği belirlenir. Daha sonra karıştırma kabında kalan örnek ile bir deneme daha yapılarak elde edilen ilk su içeriğinin ortalaması alınıp zemin örneğinin likit limit değeri olarak verilir.

c.Hesaplamalar

Deneyde elde edilen düşüş sayısı ve buna karşılık gelen su içeriği değerleri, yatay eksende logaritmik olarak hazırlanan düşüş sayıları, düşey eksende ise doğrusal olarak hazırlanan su içeriği değerleri yer alan bir grrafik alanda işaretlenir.Şeffef bir cetvel kullanılarak iaşretlenen bu noktalardan geçen en iyi doğru çizilir.Bu doğruya akma doğrusu adı verilir.Akma doğrusunun çiziminde pratik bir kural olarak ; doğrunun altında kalan noktalar ile üstünde kalan noktaların doğruya dik mesafelerinin birbirine eşit olamasına dikkat edilmelidir.Akma doğrusu çizildikten sonra, 25 düşüşün yer aldığı noktadan yukarıya doğru dikey olarak çıkılarak akam doğrusunu kestiği nokta bulunur.Bu noktadan yatay doğrultuda su içeriği eksenine doğru gidilerek bu ekseni kestiği noktadaki su içeriği değeri okunur ve zeminin likit limiti olarak belirlenir.

SU İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ DENEYi

2009-07-11T07:24:00.000-07:00

SU İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ

Bu deney zemin örneklerinin su içeriğinin belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır.Zemin laboratuvar deneylerinde en çok kullanılan ve belirlenmesi en kolay olan su içeriği,bir zemin örneğinin içerdiği su ağırlığının aynı örneğin kuru ağırlığna oranı olarak tanımlanır ve yüzde olarak ifade edilir.

a.Araç – Gereç
• Etüv (110 ± 5 º C’de sabit kalabilen termostat kontrollü ve hava dolaşımlı)
• Terazi (0.01 g duyarlıklı)
• Örnek kapları
• Fırından örnek çıkartmak için ısıya dayanıklı eldiven
• Desikatör veya nem kabı
• Karıştırma spatulası,bölgeç

b.Deneyin Yapılışı
• Eğer herhangi deney yöntemi için belli bir miktar tavsiye edilmemiş ise, su içeriğinin doğru belirlenebilmesi için alınması gereken en az örnek miktarı aşağıdaki tabloda verilmiştir.

• Yaş numuneden yeteri miktar alındıktan sonra, numunenin koyulacağı kuru ve temizlenmiş kap tartılarak ağırlığı deney föyüne not edilir (m1).
• Yaş numune, örnek kabının içine koyulduktan sonra kapla birlikte tartılır ve deney föyüne not edilir (m2).
• Numunenin derinliği, ait olduğu proje vb. bilgileri de bir etiket üzerine yazılıp kap içine konur.
• Numune etüve konur ve etüvün sıcaklığı 110 ± 5 º C ‘ ye ayarlanarak çalıştırılır.Yaklaşık 24 saat sonra numune etüvden çıkarılır.
• Etüvden çıkarılan numune soğuması için desikatörün veya nem kabının içerisine konulur.Numune çıplak elle tutulur sıcaklığa gelinceye kadar beklenir.
• Numune soğuduktan sonra yine aynı kapla birlikte tartılarak föye not edilir (m3).

c. Hesaplamalar

STANDART PENETRASYON DENEYİ

2009-07-11T07:16:00.000-07:00

1.1.STANDART PENETRASYON DENEYİ

Bu norm baraj, silo, santralbinası ve büyük yapılarıntemelini oluşturan alüvyon, kil depozitleri ve kalın toprak örtülerinden oluşan zemin gereçlerinin fiziki durumlarını öğrenmek amacıyla arazide yapılan mukavemet deneyidir.
SPT, sıkıştırılmamış zeminlerin mukavemetlerini öğrenebilmek için yerinde yapılan bir nevi kesme deneyidir. Deneyde standart bir sempler zemine sokulmaya çalışılarak zeminin bu sokulmaya gösterdiği direnç bazı hesaplamalarla saptanabilmektedir.

a.Araç – Gereçler

1.Standart Penetrasyon Borusu ve Çarıklar
Deneyde kullanılacak Standart Penetrasyon Borusunun; dış çapı 51 mm, iç çapı 35 mm, uzunluğu ise 45.7 cm olmalıdır. SPT borusu boyuna ortadan iki eşit parçaya ayrılabilmekte ve parçalar birleştirildiğinde tüp şeklini almaktadır. Semplerin üst kısmında 42 mm lik tije bağlantı sağlayan redüksiyonlu başlık, alt ucunda ise 7 cm boyunda ağzı yarım konik ,kenarları kesici çarık bulunmaktadır.SPT borusuna çarık ve başlık eklendiğide deney aparatının boyu 60.5 cm olmaktadır.

Şekil (a) SPT boruları, (b) SPT borularına başlık bağlanması

2. Şahmerdan

63.5 kg ağırlığındadır. Ortasında kılavuz borusunun geçmesi için uygun çapta boyuna delikler bulunur. Ortası boyuna delik olan ve silindir şeklindeki bu demir külçenin bağlantı halkaları ve zinciriyle birlikte ağırlığı 70 kg. mı geçmemelidir.

3. Kılavuz Borusu ve Dövme Başlığı

Şahmerdanın ortasındaki delikten geçen ve boyu 1.20-1.50 cm arasında değişen tije kılavuz borusu denir. SPT deneyinde şahmerdanın üzerine düşürüldüğü 7.6 cm çapında ve 10 cm boyunda silindir şeklindeki aparattır. Dövme başlığının alt ve üst tarafında orta kısmında yer alan redüksiyonlar tijlerle bağlantıyı sağlar.

4. Sondaj Makinası ve Kule

SPT takımının kuyu tabanına indirilerek deney sonunda çıkarılmasının sağlanması, kuyunun delinmesi ve temizlenmesi işlemlerinde sondaj makinası ve kulenin rolü büyüktür. SPT deneylerinde 6.5 m yüksekliği olan makaralı kule ile D-75 TSM, POLSAŞ, CRAELLUS ve xc 90-h v.b. marka sondözlerin kullanımı uygundur.

5. Çakma Borusu

SPT deneyi yapılan zeminde kuyu boşluğuna yıkıntı ve döküntü oluyorsa bunların önlenmesi için deney yapılacak zonun üst seviyesine kadar çakma borusu çakılır. Çakma borusunun ağzında kesici çarık bulunur.

6. Tijler ve Karotiyerler

SPT deneylerinde 42 mm çapında çelik tijler kullanılır.Tijlerin eğri ve çatlak olmaması gerekir. Karotiyerler ise iki SPT deneyi zonu arasındaki zeminin alınmasında kullanıldıkları gibi çakma borusunun içindeki zemininde temizlenmesinde kulanılır.

7. Kedibaşı ve Sızal Halat

Sondaj makinasının aktarma organlarına bağlantılı olan kedibaşı makina motorunun çalışmasıyla dakikada en az 100 devir yapabilen makaradır.Sızal halat ise 2.5 cm çapında olan sarmal kenevir ipidir.

b.Deneyin Yapılışı

4 inç’lik çakma borusu deney zonunun üst seviyesine kadar çakılarak içerisi karotiyerle temizlenir. Penetrasyon takımının içi hafifçe yağlanır. Penetrasyon borusunun ucundaki çarığın ağzının eğik, kırık ve yamulmuş olmamasına dikkat edilir. Penetrasyon borusu 42 mm’lik tijler eklenerek kuyu tabanına indirilir. Kuyu ağzının yukarısındaki bölümde dövme başlığı ve kılavuz borusu tijlere eklenir. Şahmerdan kedibaşı ve kule makarası yardımıyla kaldırılarak hafifçe dövme başlığı üzerine konulur.Dövme başlığının üst yüzünden başlayarak 76 cm yukarıda kılavuz borusunun üzerine kalıcı bir işaret konularak şahmerdanın serbest düşüş yapacağı yer tespit edilir.Kuyu ağzından itibaren de yukarıya doğru SPT deneyine şu durumlardan biriyle karşılaşıldığında son verilecektir :

· 15 cm’lik sokulmanın herhengi birinde toplam darbe adedi 50’yi bulduğu zaman
· 45 cm’lik sokulma için toplam 100 darbeyi geçmesi durumunda
· 10 darbeye rağmen zemine farkedilir bir sokulma gerçekleşmiyorsa.
SPT deneyi sırasında, SPT takımı kendi ağırlığıyla zemine gömülüyorsa, bu gömülme mesafesi jurnale kaydedilecektir.Tespit edilen bu durumdan sonra gömülme mesafesinin altındaki 30 cm için darbe sayısı yeniden sayılmalıdır.Deney yapılırken deney zonunda deney yapılmasını engelleyen özel durumlar olduğunda o kademe için deneyden vazgeçilerek engel durumu ortadan kaldırılarak bir alt seviyede deney yapılmalıdır. Bu özel durumlar sondaj jurnaline kaydedilmelidir ...

2012`nin kıyamet senaryosu

2009-06-18T01:56:00.000-07:00

Her 3 bin 600 yılda bir güneşin yörüngesine girerek dünyanın yakınından geçen Marduk, (Nibiru) isimli gezegenin dünyaya çarpacağı söylentileri ayyuka çıkınca NASA, halkın endişelerini ortadan kaldırmak için bir açıklama yaptı. NASA, Marduk’un 21 Aralık 2012’de dünyaya çarparak Maya takviminin son gününde dünyanın sonunu getireceği iddialarına internet sitesinden soru-cevapla yanıt verdi:

2012’te kıyametin olacağı nereden çıktı?

Marduk söylentisinin kökeni Sümerlere dayanıyor. Bu gezegenden gelen uzaylıların dünyayı ziyaret ettiğine inanılıyordu.

Sümerler astronomide çok gelişmişlerdi. Öngörüleri doğru olamaz mı?

Sümerler Uranüs, Neptün ve Pluton’u keşfetti. Ama dünyanın güneşin etrafında döndüğünü anlayamadılar.

Marduk 1983’te “Gezegen X” olarak keşfedilmedi mi?

1983’te IRAS uydusu anlaşılamayan bir şey görüntüledi. Bunun bir galaksi olduğu anlaşıldı. Ama basın bunu yeni bir gezegen olarak ilan etti.

İnternette bir çok Marduk fotoğrafı var. Bu gerçek olduğunu kanıtlamaz mı?

Fotoğrafların çoğu güneşin arkasında saklandığı iddiasına destek vermek için güneşle yakın gösterilmiş. Ama hepsi fotoşop ürünü.

Ama güneş fırtınalarının Amerika’yı 1 ay felç edeceği söyleniyor? Kaynakları da NASA. Bu nasıl oluyor?

Araştırma en kötü senaryoya göre hazırlandı. Ancak basın bunu olacak gibi verdi.

2012’de dünyaya bir de meteor çarpacağı söyleniyor.. Bu doğru mu?

Hayır. 2012’de dünyaya hiç bir şey çarpmayacak.

Marduk bir aldatmacaysa NASA neden bununla ilgileniyor. ABD hükümeti neden bir şey yapmıyor?

İddiaları NASA ile ilişkilendirmeye çalışıyorlar. İnternette de yayan bilgilere karşı bir kanun yok.

2012 Doomsday filmi için ne düşünüyorsunuz?

İnsanların hükümetine güvenmemesi üzerine kurulu bir film.

Marduk’un koordinatlarını Google Sky ve Microsoft Telescope’un kararttığı iddia ediliyor?

Dünya hareket ediyor. Bir gezegen nasıl hep aynı noktada görünebilir. Google ve Microsoft eksik veri yüzünden o bölgeleri boyadığını açıkladı.

ABD panik yaratmamak için bu gerçeği saklıyorsa?

Dünyanın sonu nasıl gizlenir.

Maya takvimi neden 2012’de bitiyor?

Maya uygarlığı çok zekiydi. Karmaşık bir takvim geliştirdi. Dünyanın bu zamana kadar varlığını sürdüreceği öngörülmediği için 2012’de sonlandırdı.

2012’te tüm gezegenler aynı hizaya gelecek. Dünya da Samanyolu’nun tam ortasında yer alacak. Bu dünyanın çekim kuvvetinin tersine döndürür mü?

Dünya Samanyolu’nun merkezinden 30 bin ışık yılı uzakta. Gezegenlerin aynı düzleme gelmesi de özel bir çekim alanı yaratmaz.

2012’deki güneş fırtınaları dünyanın manyetik alanını değiştirecek mi?

Güneş fırtınaları her 11 yılda olur. Şimdiye dek dünyada bir canlıya zararı dokunmadı..Kaynak

Vezüv Yanardağı (Belgesel)

2009-06-17T16:02:00.000-07:00

Vezüv yanardağı (İtalyanca: Monte Vesuvio, Latince Mons Vesuvius) Napoli'nin doğusunda bulunan, 1280 m yüksekliğindeki aktif yanardağdır. Avrupa ana karasındaki son yüz yılı içinde aktivite gösteren tek yanardağdır. Diğer iki benzer yanardağ olan Etna ve Stromboli adalarda yer almaktadır.Vezüv'ün MS 79 yılındaki püskürmesiyle Pompei, Herculaneum ve Stabia kentleri haritadan silinmiştir. Vezüv yanardağı aynı zamanda Spartaküs'ün başlattığı isyana ilk ev sahipliği yapan yerdir. Spartaküs M.Ö. 73'te kendisiyle birlikte Capua'daki gladyatör okulundan kaçan 77 arkadaşıyla Vezüv Yanardağı'na sığınmıştır.

Vezüv'ün Hiddeti
24 Ağustos 79'da, Vezüv'den dumanlar yükselmeye başladı. Bir patlama olacağını anlayan Pompei halkı, limana doğru kaçmaya çabaladı. Gemilere binebilenler, bir daha dönmemek üzere kentten uzaklaşmaya başladılar.
Sarsıntılar başlayınca, 20 dakika kadar süren bir şaşkınlık yaşandı. Halk paniğe kapıldı ve son bir hamleyle, 600 metre uzaktaki Sarno nehrinde olan bir limana atıldılar. Ne yazık ki, bu kişilerin yolunu da bir deniz kabarması kesti.
Dev dalgalar, bindikleri gemileri birer çöp gibi yukarıya kaldırıyor ve şehrin surlarının içindeki kızgın lav denizine doğru fırlatıyordu. Zaten bu arada, gökten iri kum taneleri büyüklüğünde, çok kızgın küçük taşlar yağmaya başlamıştı.
Şehrin insanları, rastgele sağa sola koşup duruyorlardı. İçlerinde farkında olmadan Vezüv'e doğru koşanlar bile vardı. Kurtuluşu evlerinde görenler, volkandan çıkan müthiş sıcaklık nedeniyle havadaki oksijenin kısmen gaz karbonik hale dönüşmesi ile boğuldular. Faciadan, yalnızca o sırada şehirde olmayanlar kurtulabildi.
Kaynak:wikipedia...

DİREKT KESME DENEYİ

2009-06-11T10:47:00.000-07:00

Bu test metodu doğrudan makaslanan bir zemni numunesinin konsolidasyonlu drenajlı dayanım özelliklerinin hızlı bir biçimde elde edilebildiği bir testtir. Test en az üç ayrı numune üzerine farklı normal yükler uygulanarak, zeminin normal gerilim altında gösterdiği makaslama dayanımı deformasyon kontrollü olarak belirlenir. Seçilen normal yükler örneğin alındığı arazi koşullarını temsil eder.

a.Araç – Gereçler
• Direkt kesme kutusu
• Ringler
• Piset
• Saf su
• Poroz taşlar

Şekil (a) Direkt kesme kutusu, (b) Numune doldurulmuş direkt kesme ringi, (c)Direkt kesme deneyinde kullanılan bazı aletler.

b. Deneyin Yapılışı

• 6×6×2 cm veya 10×10×2 cm boyutlarında hazırlanmış test örneği alt ve üst poroz plakalar olacak şekilde kesme kutusuna yerleştirilir.Saf su ile doldurulduktan sonra, yanal hareket, düşey hareket ve yük halkası ölçüm aparatları okumaları için hazı hale getirilerek sıfırlanır.
• Deney için seçilen normal yüke, örnek tek veya birkaç aşamada konsolide edilerek ulaşılır.her yük kademesi için %90 konsolidasyon sağlanmış olmalıdır.
• Örneğin konsolidasyon özelliklerine uygun deformasyon hızı seçilmelidir.Yani örneğin yenilmesi için geçen süre tf = 50*t50 kadar olmalıdır. Deformasyon hızı; denajsız deney için 1.0-2.5 mm/dk, drenajlı makaslamada ise boşluk suyu basıncının kaçmasına izin verecek ölçüde yeterli süreye ihtiyaç vardır.Bu da 5-7.5×10-3 mm/dk olabilir.
• Belirlenen deformasyon hızı makaslama cihazından ayarlanır, ilk okumalar kaydedildikten sonra makaslama işlemi başlatılır.
• Yanal harekete karşı yük halkası okumaları belirli aralıklarla alınarak kaydedilir.Makaslama işlemi zemin örneğinde yenilme sağlanıncaya veya örneğin orjinal boyunun %10- 20’ si deforme oluncaya kadar devam eder.
• Yapılan projenin amacına yönelik olarak artı makaslama dayanımı değerleri de elde edilebilir.
• Bu işlemler diğer iki örnek için de tekrarlanır.

c. Hesaplamalar
Her test örneği için makaslama gerilimi (τ) ve normal gerilim (σn) değerleri hesaplanır.

τ = F/A , σn = N/A

F : Makaslama kuvveti (yenilme) (N,kg)
N : Örneğe uygulana düşey yük (N,kg)
A : Örneğin alanı (m2, cm2)

Makaslama gerilmesi ordinay ekseninde, normal gerilme absis ekseninde olacak şekilde her test örneği için elde edilen değerler işaretlenerek N – A grafiği oluşturulur.Oluşan noktaları en iyi birleştiren bir doğru çizilir.Bu yenilme zarfı doğrusunun makaslama gerilimi eksenini kestiği değer o zeminin kohezyonunu, doğrunun eğimi içsel sürtünme açısını verir.

KONSOLİDASYON DENEYİ

2009-06-11T10:33:00.000-07:00

Bu deney aşamalı ve kontrollü eksenel gerilim altında, zeminin tek yönlü drenajına müsaade edildiği koşullardaki konsolidasyon hızı ve miktarının belirlenmesini kapsar.Elde edilen sonuçlar bir toprak dolgu veya mühendislik yapısının oluşturacağı farklı toplam oturmanın önceden kestirilmesinde kullanılır.

a. Araç – Gereçler
• Konsolidasyon deney aleti (ödometre)
• Ringler
• Etüv
• Kronometre
• Poroz plakalar
• Saf su
• Piset

Şekil (a) Konsolidasyon deney aleti, (b) Deneyde kullanılan poroz plakalar, ringler ve ödometre hücresi.

b. Deneyin Yapılışı
• Hacmi ve ağırlığı belli olan numune alt ve üst kısmına poroz plakalar konularak kosolidasyon deney aletinin hücresine yerleştirilir.Yük kolu ve düşey deformasyon ölçer takılır. Örnegin şişmesini engellemek için 5 kPa gibi bir basıncı sağlayarak yük uygulanır ve hücre su ile doldurulur.
• Bu işlemlerden sonra düşey deformasyon ölçer sıfırlanır. İlk gerilim kademesi için gerekli yük yük koluna konulur.Standart yük kademeleri, zeminde oluşturacağı gerilim açısından birbirinin iki katı olacak şekilde seçilir.
• Her yük kademesi için standart süre 24 saattir ve belirli aralıklarda numune yüksekliği veya değişim okunur.Düşük yüklerin uygulandığı ilk aşamalarda konsolidasyon eğrisi değişim gözlenerek yük aşaması süresi düşürebilir.Ancak konsolidasyon basıncı ve üzerindeki basınç kademeleri için mutlaka saat okuması alınır.
• Yükleme aşamaları tamamlandıktan sonra yük boşatma aşamalarına geçilir.Bu amaçla örneğin üzerindeki yükler ya ¼ oranına indirmek suretiyle kademeli olarak ya da doğrudan ayarlama basıncına indirilir ve genellikle bir gece sonra okuma alınarak konsolidasyon deneyi snlandırılır.
• Numune aletten çıkartılıp tartılır ve etüvde kurutulur.

c. Hesaplamalar

• Her yük kademesi için zamana karşı deformasyon okumaları karekök zaman-deformasyon veya logaritmik zaman-deformasyon okumaları grafikleri oluşturulur.Bu grafiklerden %50 veya %90 için geçen konsolidasyon zamanı (t50 veya t90) bulunur.Bu değerler vasıtasıyla her yük kademesi için konsolidasyon katsayısı (cv) değerleri hesaplanır.

H : Konsolidasyondaki drenaj yolu uzunluğu

• Ayrıca her yük kademesinin sonunda deformasyon veya deformasyondaki değişimler tablolaştırılır. Her yük kademesi için örneğin başlangıç yüksekliğine göre değişim hesaplanır :

Burada V0, H0 ve e0 sırasıyla başlangıçtaki hacim, kalınlık ve boşluk oranı değerlerini, ∆V, ∆H ve ∆e ise bu değerlerdeki değişimleri göstermektedir.Her yükleme seviyesinde konsolidasyon tamamlandıktan sonra boşluk oranı e1 hesaplanabilir.

Yıkımlar ve Felaketler (Belgesel)

2009-06-08T08:40:00.000-07:00

Dağlar neden üçgen şeklindedir? Bir nehrin oluşması için ne kadar yağmur düşmelidir? Muhteşem Gezegenimizi şekillendiren su, rüzgar ve buz gibi yıkıcı güçlerin etkisini gösteren bir belgesel.

Yuva "Home" belgeseli

2009-06-05T18:03:00.000-07:00

Çekimleri 3 yıl süren ve 54 ülkede, havadan çekilen görüntülerle inanılmaz bir görsel mesaj sunan belgeselin yönetmenliğini Yann Arthus-Berntrand üstleniyor. Gezegenimizin geleceğini kurtarmak için hala geç değil. Ancak YUVA’nın (Home) alanında birbirinden deneyimli isimlerden oluşan ekibinin de söylediği gibi, karamsar olmak için artık çok geç! İnsanlık geçtiğimiz birkaç kısa on yılda, gezegenin yaklaşık dört milyon yıl süren evrimle kurulan dengesini altüst etti. Ödenecek bedel ağır, ama artık karamsar olmak için çok geç: İnsanlığın bu gidişatı tersine çevirmesi, Dünya’nın zenginliklerini yağmaladığının farkına varması ve tüketim kalıplarını değiştirmesi için hemen hemen 10 yılı var. inanilmaz bir görsellik ve önemli mesajlar veren bu belgeseli mutlaka izleyin...

Bölüm 1

Bölüm 2

Yeni 'yokoluş' teorisi

2009-06-04T11:50:00.000-07:00

Prof. Celâl Şengör ve öğrencisi Saniye Atayman tarafından gündeme getirilen yeni “yokoluş” teorisi, dünya bilim çevrelerinde heyecan yarattı.

Amerikan Jeoloji Cemiyeti'nin “Bir Global Jeoloji Çalışması” adıyla yayımladığı kitabın tezi şu: 250 milyon yıl önceki yokoluş bir meteor düşmesi veya volkanik patlama sonucunda değil, o zamanki büyük okyanusun Karadeniz gibi oksijensiz kalmasından kaynaklandı.

BİLİM insanları, yaklaşık 250 milyon yıl önce dünyadaki canlıların yüzde 95’inin yok olduğunu çok önceden ortaya koydu. Arkasından da bu büyük yokoluş üzerine teoriler geliştirmeye başladı. En yaygın ilk teori, bu büyük yokoluşun dünyaya çarpan bir meteordan kaynaklanmış olabileceğine ilişkindi. Daha sonra bu görüş revize edildi ve Sibirya’daki Tungusko volkanik alanındaki büyük patlamanın asıl sebep olduğu tezi gündeme geldi. İstanbul Teknik Üniversitesi öğretim üyesi jeolog Prof. Celâl Şengör ve öğrencisi Saniye Atayman’ın Amerikan Jeoloji Cemiyeti tarafından yayımlanan tezi ise bu iki görüşün de doğru olmadığını gösteriyor. “Bir Global Jeoloji Çalışması” adıyla yayımlanan kitaba göre, yokoluşun temel sebebi, 250 milyon yıl önce, dünyadaki kıtaların ayrışmadığı dönemde süper kıtanın ortasında yer alan okyanusun bizim Karadeniz’e dönüşmesi yani içinde teneffüs edilecek oksijen kalmaması. Bir süre sonra sıkışan gazlar da bir gazoz gibi köpürerek çevreye yayılıyor ve okyanusun çevresini hayat alanı olarak seçen ve bu zehirli havayı soluyan bütün canlıları öldürüyor.

Fosil desteği
Prof. Şengör ve Atayman, bu teorilerini kitap haline getirmeden önce muhtelif uluslararası toplantılarda tebliğ olarak takdim etti. Bu tebliğ bilim çevrelerinde büyük bir tartışma başlattı. Bulunan fosil örnekleri teoriyi doğrularken, Amerikan Jeoloji Cemiyeti de tarihinde ilk kez iki Türk bilim insanı tarafından yazılan kitabı büyük bir hızla bastı ve bilim dünyasına sundu. Prof. Şengör, halen Güney Afrika’daki Bernard Price Paleontoloji Enstitüsü’nde görev yapan ‘magister’ öğrencisi Saniye Atayman’ın biyoloji kökenli olmasının teoriyi destekleyen mantar fosillerin bulunmasında etkili olduğunu belirterek, Atayman’ın daha ilk tebliği ile dünya bilim çevreleri tarafından kabul gördüğünü söyledi.

Prof. Şengör’e, dünyada büyük yankı uyandıran tezlerinin Türkiye’deki bilim çevrelerinde de benzer bir heyecan uyandırıp uyandırmadığını soruluyor. Cevabı, hüzün verici:

“Türkiye’de bir bilim camiası olmadığı için Türkiye’nin ne yaptığı beni ilgilendirmiyor. Ama şunu söylemem lazım: Saniye Atayman olmasaydı bu kitap ve bu teori olmazdı. Saniye bilim çevresine kendi kendini soktu, hem de büyük bir başarıyla. Büyük bir sabır ve inatla benim başta ortaya attığım bir fikri bir yıl boyunca çeşitli verilerle kontrol etti. Bir yıl boyunca sabahlara kadar birlikte çalıştık. Bu arada Saniye bana sık sık karşı çıkarak benim fikirlerimin değişmesine, gelişmesine ve daha doğru hale gelmesine hayati bir katkı yaptı.”

Haber kaynak

Corel draw X3

2009-06-03T17:06:00.000-07:00

CorelDRAW programı vektör tabanlı bir grafik tasarım programıdır. Jeolojide ise , jeolojik kesit olusturma, jeolojik harita cizimi, sondaj logu olusturma vb... gibi yerlerde kullanılmaktadır.

Corel draw X3 programanı kurulum gerektirmeden calıstırabilirsiniz.

Corel draw X3 programanı indir

Dünyanın olusumu ve levha tektonigi (belgesel)

2009-06-01T04:57:00.000-07:00

Dünyanin olusumu ve levha tektonigi üzerine hazirlanmis güzel bir belgesel...

JMS 1.2 Jeoloji & Madencilik Sistemi programi

2009-05-14T07:44:00.000-07:00

JMS, eğitim amaçlı bir jeolojik modelleme ve maden değerlendirme yazılımıdır. Çizim editörü olarak AutoCAD başta olmak üzere bütün DXF (Data eXchange File) dosyası açabilen yazılımlar kullanılabilir.

Temel işlevleri:
* veri tabanı oluşturmak,
* temel istatistik işlemleri
* kuyu log kesitleri çıkartmak
* kompozit değer hesaplaması yapmak
* harita çizmek
* 3 boyutlu yüzey modellemesi
* yüzey kesiti çıkarmak
* 3 boyutlu cevher modellemesi
* hacim hesapları
* variogram modellemesi (topoğrafik veriler için)
* açık ocak tasarımı
* yeraltı hazırlık çalışmaları (damar yapılı cevherler için)
* mühendislik ekonomisi hesapları (net şimdiki, gelecek, yıllık değer, iç karlılık oranı)
* temel delme patlatma hesapları
* makine ve mekanizasyon (ekskavatör-kamyon hesapları,dragline basamak boyutlandırması)
* optimizasyon (minimum kapsayan ağaç)

Yazılımı indirmek için tıklayınız

surfer 9 programi

2009-05-02T16:54:00.000-07:00

Jeolojide önemli bir yeri bulunan surfer programinin yeni versiyonu.Programi denemek isteyenler asagidaki linkten deneme sürümünü indirebilirler.

surfer 9 indir

Zemin iyilestirme yöntemleri

2009-03-25T04:37:00.000-07:00

Neyi Nasıl Ne kadar İyileştiriyoruz?

Zemin iyileştirme yöntemlerinde temel amaç, mekanik araçlarla zeminin boşluk oranının azaltılması veya zemin boşluklarının çeşitli bileşimdeki karışımlarla doldurulması işlemidir. Zemin iyileştirme yöntemleri aşağıdaki amaçlarla yapılır:

Zayıf zeminin taşıma kapasitesini artırmak,
Toplam oturmayı azaltıp konsolidasyonu hızlandırmak,
Dolgu ve şevlerin stabilitesini sağlamak,
İstinat duvarlarını desteklemek
Zeminin potansiyel sıvılaşma riskini azaltmak

Yazar: Prof.Dr. Ahmet Sağlamer, İTÜ ZM 11 Karadeniz Teknik
dosyayı indir

2012 filmi

2009-03-20T10:01:00.000-07:00

Asırlar önce, Mayalılar bize takvimlerini bıraktılar. Üstelik bu takvimin bir son günü vardı ve bunun anlamı açıktı. O günden beri, astrologlar onu keşfettiler, numeroloji uzmanları kehanet için takvimden şifreler çıkardılar, jeologlar dünyanın o zaman vadesinin dolacağını söylediler ve hatta hükümet bilimcileri bile dünyayı 2012’de bekleyen devasa çaplı afeti yadsıyamıyorlar. 2012 geldiğinde bileceğiz ki uyarıldık.

Tarihte daha önce hiçbir kültürde, farklı dinde ve bilim insanları ile devletler arasında bir yıl bu kadar belirgin bir şekilde önem taşımamıştır.
Bölüm 1
Bölum 2

Yarından Sonra (The Day After Tomorrow)

2009-03-17T13:38:00.000-07:00

Biyogaz Enerjisi (PowerPoint sunumu)

2009-03-07T04:19:00.000-08:00

Biyogaz:Çiftlik gübresi, yani hayvan gübresi başta olmak üzere, çeşitli organik artıkların (bitkisel artıklar, deniz ve kara yosunları, özel olarak yetiştirilen bazı bitkiler gibi), oksijensiz bir ortamda fermantasyona uğratılması sonucu elde edilen yanıcı gaz karışımına, biyogaz denir.(Metan gazı=CH4).Organik kökenli kaynaklara dayanan bu enerji üretim yönteminde temel enerji kaynağı, organik kökenli artık ve atıklardır.

Yazar: Bilinmiyor
Dosyayi indir

Jeolojik harita bilgisi(Genis bir döküman)

2009-03-06T14:19:00.000-08:00

Jeolojik haritalar ile ilgili aradiginiz herseyi bulabileceginiz genis bir kaynak...
Not:Klasör icindeki dosyalar sifrelenmistir...
Sifre: jhb051
Dosyanın yazarı: Prof. Dr. Kaan Sevki Kavak, Cumhuriyet üniversitesi, Jeoloji Mühendisligi Bölümü
Dosyayı indir

Surfer v8.01 Kullanım Kitapcıgı

2009-03-06T12:58:00.000-08:00

Orhan POLAT tarafından hazırlanmış Surfer v.8.01 kullanım notu.Surfer programını öğrenmek isteyenler için yeterli ve faydalı olacagini düsündügüm genis bir kaynak.

Dosyayı indir

Dinozorlar arasındaki kayıp halka bulundu

2009-02-18T02:47:00.000-08:00

Arjantin’de bulunan otobur ve etobur dinozorun kalıntıları, dev canlıların dünyasına ait sır perdesini biraz daha araladı ..
BUENOS AIRES - Arjantin’in kuzeybatısındaki Ischigualasto-Vallee de la Lune parkında, etoburlarla otoburlar arasındaki bağlantının kayıp halkasını oluşturan, hem et hem de ot yiyen bir dinozora ait kalıntılar bulundu. San Juan Doğal Bilimler Müzesi Müdürü Oscar Alcober, dinozorların 228 milyon yıl önce yaşamış olduğu bölgedeki keşifle ilgili açıklamasında, "bu hem ot hem de et yiyen bir dinozor, yani etobur dinozorlarla otobur dinozorlar arasındaki kayıp halka, dinozorlar tarihi için çok önemli bir parça" dedi. Amerikan bilim dergisi Plos One’ın internet sitesinden de yayımlanan keşfin 2006’da yapıldığı belirtilirken, Alcober, "bu keşfi bilim toplumunun desteğini alabilmek için bu şekilde duyurmaya karar verdik" dedi.

Kayıp halkaya, Yunancada hem et hem ot yiyen anlamındaki "panphagia" ile birinci anlamına gelen "protos" kelimelerinin birleştirilmesiyle "Panphagia Protos" adı verildiğini belirten Alcober, "Panphagia Protos"un çene yapısını incelediklerinde daha güçsüz olduğunu ve e oburların çene yapısı gibi olmadığını gördüklerini söyledi. Alcober, bilim adamlarının dinozorun iskeletinin yüzde 45’ini bulabildiğini ve bulunan parçalar arasında dev canlının vücudunun her yerine ait örneklerin yer almasının da bilgi bakımından bir zenginlik oluşturduğunu, iskeletin yeniden yapılmasını kolaylaştırdığını da sözlerine ekledi...(aa)

Gölcük ve Adapazari Depremi (belgesel)

2009-01-25T17:03:00.000-08:00

Tam ekran izle...

Jeoloji ders notları

2009-01-23T06:16:00.000-08:00

-Kuyu hidroligi ders notu
Yazar:O.Dumlu
Dosyayı indir

-Hidrojeoloji uygulamaları
Yazar: Ferhat bayram,Selcuk üniversitesi
Dosyayı indir

-Maden jeolojisi ders notu
Yazar: Antony M. Evans, 1987 : An Introduction to Ore Geology Antony M. Evans, 1995: Introduction to Mineral Exploration ve Gökçe Ahmet, 1995 : Maden Yatakları adlı kitaplarının bazı bölümlerinden
Çevirip derleyen:Doç. Dr. i. SÖNMEZ SAYILI
Ankara, Ekim 2006
Dosyayı indir

-Cevre jeolojisi ders notu
Yazar: Dr. İrfan Yolcubal
Dosyayı indir

-Yapısal jeoloji ders notu
Yazar: Nuretdin Kaymakci, Kocaeli üniversitesi, Jeoloji müh. bölümü
Dosyayı indir

-Sondaj teknigi ders notu
Yazar: Yard. Doç. Dr. İrfan Yolcubal
Dosyayı indir

-Sedimantoloji ders notu
Yazar: Nuretdin KAYMAKCI (20.02.2001/izmit)
Dosyayı indir

-Petrol jeolojisi ders notu
Yazar: Prof. Dr. Okan Tüysüz(İTÜ Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü)
Dosyayı indir

-istatistik ders notu
Yazar: Dr. İrfan Yolcubal
Kocaeli Üniversitesi
Dosyayı indir

-Hidrojeoloji ders notu
Yazar: Dr. İrfan Yolcubal
Dosyayı indir

-Aktif tektonik ders notu
Yazar:Okan tüysüz
Dosyayı indir

önemli mineraller ve resimleri

2008-12-23T17:02:00.000-08:00

Dosyayı indir

Jeoloji ile ilgili genis bir arsiv

2008-12-23T09:21:00.000-08:00

Icerisinde Jeoloji ve Jeofizik ile ilgili bir cok döküman ve sunumlarin bulundugu genis bir arsiv.Resmin üzerine tiklayarak arsiv icerisinde bulunan belgeleri görebilirsiniz...

Dosyayı indir

Not: Bu belge internet üzerinde birden cok alanda bulundugundan dolayi kaynagi belli degildir...

Jeoloji ile ilgili animasyonlar

2008-12-19T03:58:00.001-08:00

Dosya icerisinde yukarida ki tabloda görüldügü gibi, Jeoloji ile ilgili 62 adet animasyon bulunmaktadir.Animasyonlari görüntüleyebilmeniz icin bilgisayarinizda Flash Player `in yüklü olmasi gerekmektedir.Eger yüklü degilse ücretsiz olarak buradan yükleyebilirsiniz...

Dosyayı indir

Dinozorların yok oluşunda yeni teori

2008-12-17T14:34:00.000-08:00

Amerikalı bir yer bilimci, dinozorların yeryüzünden silinmesine meteor çarpmasının değil, Hindistan’daki volkanik patlamalardan kaynaklanan iklim değişikliğinin neden olduğunu ileri sürdü...
ABD gazetelerinde yer alan habere göre, Princeton Üniversitesi’nden Gerta Keller, Ulusal Bilim Vakfı’ndan meslektaşlarıyla Hindistan ve Meksika’da yaptığı saha çalışmalarında kitlesel bir yok olmanın ve değişik zamanlarda meteor çarpmasının kanıtlarını bulduklarını belirterek, teorisini bu çalışmalara dayandırdığını kaydetti.
Meksika’nın Yucatan bölgesini etkileyen meteor çarpmasının, dinozorların ortadan yok olmasından yaklaşık 300 bin yıl önce meydana geldiğini belirten Keler, dinozorların kitlesel biçimde yok olmalarının Hindistan’daki Dekkan volkanik patlamalarına denk geldiğini, dolayısıyla dinozorların ölümüne bunun yol açtığını ileri sürdü.Keller ve meslektaşları, bulgularını Aralık 2009’da ABD’nin San Francisco kentinde düzenlenecek Amerikan Jeofizik Vakfı toplantısında sunacaklarını ve ayrıca çalışmalarının History Channel’da yakında yayımlanacak “Dinozorları Aslında Ne Öldürdü” programında tanıtılacağını belirttiler.
ntvmsnbc.com

Antarktika'nın altında büyük göller var

2008-12-17T14:30:00.001-08:00

Antarktika'daki buz tabakasının altında büyük göller olduğu belirlendi.Science dergisinde bugün yayımlanan bir makaleye göre, uzaydan gönderilen lazer ışınlarıyla, Antarktika'nın altında, bazılarının yüzölçümü yüzbinlerce kilometre olan göller bulundu. Bazıları buz tabakasının 700 metre altında yatan bu göllerin suyu o denli hızla dolup çekiliyor ki, bu hareketleri uydulardan yapılan gözlemlerle görebilmek mümkün olabiliyor.Dergide yayımlanan makalenin yazarı Helen Fricker, bu göllerin, küresel ısınmadan dolayı oluşmadığını, çünkü bulundukları derinliğin yüzeydeki sıcaklık değişimlerinden etkilenmeyecek kadar derin olduğunu, ama bu göllerin ''nasıl hereket ettiğini'' bilmenin, iklim değişikliklerinin Antarktika buz tabakasını nasıl etkilediğini bilmek açısından önemli olduğunu söyledi. Dünyanın temiz su stokunun yüzde 90'ı Antarktika'yı kaplayan buz takabasında bulunuyor ve bilimadamları, bu buz takabasının tamamıyla erimesi durumunda dünyada deniz düzeyinin 7 metre yükseleceğini hesaplıyor. Deniz düzeyindeki 1 metrelik bir yükselmenin bile büyük felaketlere yol açacağı belirtiliyor. ''İklim değiştiği için Antarktika buz takabasına ne olacağını önceden öngörmek zorundayız'' diyen Fricker, şu anda kullanılan bilgisayar modellerinin, buz tabakasının altındaki göllerin hareketlerini içermediğine dikkati çekti. Fricker ve araştırma arkadaşları, buz altındaki gölleri belirlemek için NASA'nın ICESat uydusunu kullandı. ICEsat, tıpkı sonarların su altındaki nesneleri belirlemek için kullandığı teknikteki gibi, uzaydan Antarktika'nın yüzeyine lazer dalgaları gönderiyor ve geri yansıyan dalgaları inceliyor...
(A.A)

surfer programinin kullanimi

2008-12-05T09:24:00.000-08:00

Surfer, 2 ve 3 boyutlu kontur haritaları çizimi, blok diyagramlar, istenen bir bölgenin alan ve hacminin hesaplanması, kesit izi çizme, detay alan oluşturmakta kullanılabilmektedir.
Dosyayı indir

ingilizce jeoloji sözlügü

2008-12-05T09:12:00.000-08:00

ingilizce jeoloji terimleri sözlügü...
dosyayı indir

Kayacların sınıflandırılması

2008-10-31T10:47:00.000-07:00

Kayacların belli baslı özelliklerine göre sınıflandırılması...

Metemorfik kayaclarin sınıflandırılması
Sedimanter kayaclarin sınıflandırılması
Magmatik kayaclarin sınıflandırılması

dosyayı indir

Deprem olusumu ve türleri (belgesel)

2008-10-25T14:52:00.000-07:00

Deprem olusumu ve türleri ile ilgili güzel bir video. Video da ayrica büyük patlamadan ve bu patlama sonrasinda dünyanin nasil bir evrim gecirdiginden de bahsedilmektedir...

Depremin binaya etkileri

2008-10-23T15:03:00.000-07:00

Bilindigi gibi yurdumuz en etkin deprem kusaklarından biri üzerinde bulunmaktadır. Deprem Bölgeleri Haritası’na göre, yurdumuzun %92’sinin deprem bölgeleri içerisinde oldugu, nüfusumuzun %95’nin deprem tehlikesi altında yasadıgı ve ayrıca büyük sanayi merkezlerinin %98’i ve barajlarımızın % 93’nün deprem bölgesinde bulundugu bilinmektedir. Depremlerin her biri tamamen kendine özgü ve önceden bilinemeyecek birçok degiskeni içinde barındıran dogal olaylardır. Kırılmayla dogan titresimlerin genlikleri, mesafe ve alüvyon kalınlıgı ile dogru orantılıdır. Meydana gelen sıvılasma olayları hasarın büyümesiyle sonuçlanır. Her ne kadar bina hasarlarında malzemenin zayıflıgı, çok katlı olma ve zayıf zemin kat gibi faktörlerin etkisi varsa da , esasında yıkılanlarla aynı niteliklerde bulunan bazı yıkılmayan binalara bakarak bunların uygun yapılmıs olduklarına hükmetmek de yanlıstır...

Depremin binaya etkileri dosyayı indir

Makro ve mikro fosiller

2008-10-10T09:33:00.001-07:00

Makro ve mikro fosiller

Makro ve mikro fosiller`in görüntülerini indirmek icin tıklayın...

surfer programi egitim videolari

2008-10-10T08:29:00.000-07:00

Mühendislik jeolojisi terimler sözlügü

2008-10-10T08:19:00.000-07:00

A
Açık Uçlu Keson: En kesitine uç kısmı açık, keson altında zemine indirilmesi kolaylaştıran, uygun keskin uçlu bir elemanının da bulunduğu keson türürüdür.
Açıklık: Bir süreksizliğin komşu iki yüzey arasındaki dik uzaklığıdır.
Açısal Çarpılma: İki nokta arasındaki farklı oturmanın, aradaki uzaklığa oranını ifade eder;  ile gösterilir.
Adezyon: Dış basıncın sıfır olması durumunda zemin ile diğer bir malzeme arasındaki makaslama dayanımıdır.
Adsorbe su: Zemin taneleri tarafından havadan çekilen ve tanelerin dış yüzeyini ince bir film tabakası gibi saran sudur
Agrega: Parça kırıntı veya tane şeklinde bir arada tutulan ve çok sayıda zemin tanesinden oluşan kütle veya topraktır.
Ağırlık İstinat Duvarı: Çeşitli enkesitlerde olabilen, taş, donatısız beton vb.. malzemeden inşa edilen dayanma yapılarına denir.
Ahşap Kazık: Ahşaptan yapılan, uzun silindir veya prizma (kare, dikdörtgen veya çokgen enkesitli) biçimli hazır kazıklardır.
Akıcı (kaynayan) Kum: Akıcı kum bir kum türü olmayıp, kaynama olayına maruz kalan kumlara verilen addır. Yani kaynama olayına oluştuğu zeminlere denir.
Akım Ağı: Sızan su miktarının:, akış durumunda boşluk suyu basıncının ve hidrolik eğimin hesaplanmasında kullanılan, akım çizgileri ve eş potansiyel çizgilerinden oluşan grafik çözümdür.
Akım Çizgisi: Akım ağı içerisinde, suyun ortalama akış olunu gösteren çizgidir.
Akım Kanalı: Akım ağında, iki akış çizgisi arasındaki aralığa denir.
Akım Kuvveti: Su zemin içerisinde akarken, akış yönünde zemini sürüklemek ister, zemine akış yönünde kuvvet uygular, zemin elamanına akış doğrultusunda etkiyen durgun ve akış durumları arasındaki kuvvet farkını ifade eder.
Akış, Sızıntı: Suyun zemin ortamındaki birbirine bağlı boşluklardan geçerek akmasıdır.
Akifer: Su tutabilen, su geçirme ve verme özelliğine sahip olan zemin ve kayadır.
Akifüj: Su tutma ve su geçirme özelliklerine sahip olmayan geçirimsiz oluşumlardır.
Akitard: Çok yavaş su geçirme özelliğine sahip, yarı geçirimli oluşumlara verilen addır.
Akma: Yılda milimetre düzeyinde gerçekleşen yavaş hareketlere akma denir.
Akma Eğrisi: Standart likit limit deneyinden, likit limit değerine ulaşmak amacı ile yarı logaritmik kağıt üzerine çizilen eğridir.
Akma İndeksi: Likit limit deneyinden elde edilen akma eğrisinin eğimi olup, 10 düşme ve 100 düşmeye karşılık gelen su içerikleri arasındaki farktır.
Aktif Zon: Su içeriğinde ki priodik değişimin gözlendiği zonlara verilen addır.
Aktif Rankine Durumu: Yanal genişlemeye tabi tutulmuş olan yarısonuz ortamdaki yanal zemin basıncı koşuludur.
Aktif Toprak Basıncı: Gerçekte 1 istinat yapısına gelen yanal toprak basıncı, duvarın az da olsa hareketi dolayısıyla sukunetteki basınçtan farklıdır. Eğer istinat yapısı ileriye doğru hareket etmişse bu sukinetteki basınçtan biraz daha düşük olup, kırılma noktasındaki değerine ‘aktit toprak basıncı’ denir.
Aktif Toprak Basıncı Katsayısı: En küçük asal gerilmelerin en büyük asal gerilmeye oranının minimum değeridir.
Aktivite: Bir zeminin plastisite indeksinin o zemin içerisindeki kil boyu malzemenin ağırlıkça yüzdesine oranıdır.
Alan Araştırması: İnşa edilmesi planlanan düşünülen bir mühendislik yapısı için seçilen sahanın, yer yüzü ve yer altı zemin koşullarının belirlenmesi amacı ile yapılan tüm çalışmalara denir.
Alan Oranı: İdeal olarak 0.1 den daha küçük olması istenen, bir örnek alıcının dış çapı ile iç çapına bağlı olarak elde edilen orandır.
[Ar=(Ddış2 –Diç2)/ Diç2]
Alüvyal Zemin: Akar suların süspansiyon içeririnde taşıması ve bunu takip eden sedimantasyonla çökerek oluşan zemindir.
Alüvyon Yelpazesi: Şev eyimlerinin azaldığı yerlerde, yamaçlardan dağ eteğine inen ve bir ırmağa karışan derelerin ağızlarında depolanan, iri ve kötü boylanmış sedimanlardır.
Ampirik (deneysel): Çalışmalar sonucunda elde edilen veriler.
Ana Kaya: Zeminin türediği kayadır.
Ani Oturma: Yük tatbik edilir edilmez zeminlerde meydana gelen oturma olarak tanımlanır.
An İzotropi: Farklı yönlerde farklı özelliklere sahip olma özelliğidir.
Ankaj: Zeminlerin ya da kayaların çekme gerilmelerini, ana kayaya iletmek, süreksizliklerin / tanelerin sürtünme direncini arttırmak için kullanılan çubuklardır.
Ankraj Çubuğu: Kazılarda yüzey kaplamasını tutmak üzere zemine bağlayan genellikle çelikten yapılmış çubuklardır.
Anlamlı Derinlik: Bir alan altında; zemin yüzeyindden itibaren ne kadarının inceleneceğini gösteren,yapı yüklerinden dolayı oturma ve taşıma gücü gibi özelliklerin etkin olduğu derinliktir.
Aralık/Uzaklık (Süreksizliklerde): Komşu süreksizlikler arasındaki mesafe olarak tanımlanır.
Aralıklı Derecelenmiş Zemin: Büyük ve küçük tanelerde içeren, ancak orta büyüklükteki taneleri eksik olan kötü derecelenmiş zeminlere denir.
Arazi Deneyi/Yerinde Deney: Zemin ve kayaların bazı mühendislik özelliklerinin arazide belirlenmesine yönelik olarak yapılan deneylerdir.
Arka Dolgusu: Küçük kazılar ve istinat yapılarının arkasına yapılan dolgulardır.
Asal Düzlem (Kesit): Bir zemin elemanı belli bir açı ile döndürüldüğünde, tüm 4 yüzeydeki kayma gerilmeleri sıfır olacaktır. işte her bir yüzeyde yer alan bu düzlemlere asal düzlem denir.
Asal Gerilme: Asal düzlemlere etkiyen gerilmelerdir.
Aşırı Konsantre Kil: Jeolojik gelişmelerinde, üzerlerinde bulunan şu anki örtü basıncından daha büyük efektif basınca uğramış killerdir.
Aşırı Sökülme: Tünel tavanında meydana gelen, istenilen kesitten daha fazla harfiyata sebep olan düzensiz göçme.
Atterberg Limitleri: Likit, plastik ve rötre limitler arasındaki sınır su içerikleridir.
Ayak: Yerinde oluşturulan, çapı büyük (tipik olarak 1-3 m) olan kazık anlamındadır.

Ç

Çakıl: ASTM eleklerine göre 4 nolu (4.75mm) elek üzerinde kalan yuvarlak veya yarı yuvarlak kayaç parçalarına denir.
Çakılan (hazır) kazık: şantiyelerde hazırlanmış olan ve daha sonra istenildiği yere taşınıp çakılan hazır kazıklardır.
Çakma kuyu: 0,5-1m uzunluğunda, 5-10cm çapında, temel çukuru çevresine yerleştirilerek yer altı su düzeyini düşürmeye yarayan ucunda konik bir çelik uç bulunan delikli bir borudur. İçinden verilen, ucundan çıkan su jeti ve bir miktarda çakma ile zemine indirilir.
Çamur: akıcı veya zayıf haldeki zemin su karışımıdır.
Çekme dayanımı: basit çekme deneyinde serbest silindirik örneğin yenildiği anda birim alana etkiyen yüktür.
Çelik kazık: çoğu zeminler için uygun olan, kolayca kolayca kesilip ekleme yapılabilen, paslanmaya karşı önlem alına bilen, kalın boru biçimli olanların ucu açık veya kapalı olabilen, içleri betonla doldurmaya uygun olan H kesitli veya kalın boru biçimli, zemine çakılarak yerleştirilen hazır kazıklardır.
Çevre jeotekniği: bir katı atık depolama seçimi ve araştırması, şevlerin stabilitesi, oturmalar, yüzeysel ve derin drenajlar, yer altı suyu kriterleri gibi jeoteknik çalışmaları ilgilendiren konuların yer aldığı çevre amaçlı jeoteknik çalışmalardır.
Çift etkili tokmak: kazık çakmaya yarıyan, basınçlı buhar veya hava ile kaldırılan tokmak işlevi gören bir pistonun, hem kendi ağırlığı hem de pistona yukarıdan etkiyen basınçlı hava veya buharla düşürülmesi ile elde edilen tokmak işlevidir...
Çimento stabilizasyonu: saf kohezyonlu ve organik zeminler dışında, zemine kuru ağırlığın %5-15' i kadar çimento katılarak, kompaksiyon uygulanması sureti ile gerçekleştirilen stabilizyasyondur.
Çöken zemin: yüksek boşluk oranı, düşük birim ağırlığına sahip, kohezyonsuz veya az kohezyonlı zeminlerdir.
Çökme: yer altı boşluğu üzerinde uzanan örtü malzemesinin, aşağıya doğru düşey yönde yer değiştirmesi ve yer kabuğunun bir kısmının çokmesi olarak tanımlanır.
Çöktürme analizi: zeminin 200'nolu elek boyundan daha küçük (<0,075>D

Dağılma: zeminin ayrışması ile her bir zemin tanesinin tek başına davranış göstermesidir. Dairesel kayma: genel olarak zemin özelliğine sahip malzemelerde, çok parçalanmış kayaçlarda karşılaşılan, kayış yüzeyi şeklinde veya dairesel yüzeyler boyunca gelişen kayma türüdür.
Dalga boyu: süreksizlik yüzeylerine ait dalgalılık kavramında, dalganın orta çizgisinda gösterdiği maksimum sapma olarak tanımlanır.
Dalgalılık: herhangi bir süreksizlik yüzeyinin düzlemsizlikten sapma ölçüdür.
Dalım: çizgisel bir yapısal elamanın yatay düzlemle yaptığı açıdır.
Darbeli sondaj: tekrarlanan darbelerle kayayı kesme veya parçalamak için rijit veya içi boş tijler kullanarak uygulanan sondaj yöntemidir.
Darcy yasası: laminar akım koşullarında, suya doygun bir zemin ortamında; hızın hidrolik eğimle doğru orantılı olduğunu ortaya koyan yasadır.
Dayanım: Yükleme altındaki bir malzemenin yenilmeye uğramadan karşı koyabildiği maksimum gerilmedir.
Dayanımsız kaya: tünel açılması esnasında kendini tutamayan, iksa gerektiren kayadır.
Debi: Birim zamanda boşalan su miktarıdır.
Deformasyon: Bir malzemenin boyutunda veya şeklinde meydana gelen değişim olarak tanımlanır.
Dengenin elastik durumu: kütlenin ilksel direncinin tamamen mobilize olmadığı yerde, zemin kütlesi içindeki gerilme durumudur.
Deney çukuru: yerinde (in-situ) deney yapmak ve örnek almak için açılmış olan çukurlardır. Derin kompaksiyon: ağır tokmaklama diyede adlandırılan, ağırlığı 5-40 t olabilen , ağırlıklarının 5-40 m yükseklikten zemin yüzeyine düşürülmesi ile elde edilen dinemik konsolidasyon olayıdır..
Derinlik: yüzeyden itibaren, verilen noktaya kadar olan mesafe veya verilen nokta ile yüzey arasındaki kot farkı olarak tanımlana bilir.
Derin temel: temel derinliği temel genişliğinden büyük olan, yapı yüklerini derinlerdeki tabakalara aktaran temeldir.
Derin titreşim: 1.5-2.5 m uzunluğunda, 0.3-0.5 m çapında vibroflat adı verilen silindirik dev bir vibratörün zemin içerisinde derinlere indirerek çevresinde sıkıştırılmış bölge oluşturma olayıdır.
Destek: herhangi bir amaçla açılan çukurlarda, çalışma güvenliğini sağlamak için göçmeleri önlemek üzere yapılan yapılardır.
Deviatör (fark) gerilme: üç eksenli deneyde, uygulanan en büyük ve en küçük asal gerilmeler arasındaki farktır.
Devrilme: süreksizliklerle sınırlı, dik eğimli ve eğim yönleri şev aynasının içine doğru olan kaya bloklarının ağırlık merkezleri altındaki bir nokta etrafında dönmesi ile gelişen devrilme şeklidir. Dış kuvvetler: zemin elamanının dış yüzeylerine etkeyen kuvvettir.
Dikdörtgen bileşik sömel: iki kolonun dikdörtgen bir ortak taban alanın içinde bulunduğu temel türüdür.
Diatometre: kaya kütlelerinin yerinde (in-situ) deformasyonlarının ölçülmesinde kullanılan ve sondaj kuyusuna indirilen bir deney ekipmanıdır. Metal bir ceket ve metal silindir arasındaki bir sıvı aracılığı ile

E

Efektif gerilme: zemin kütlesi içerisinde taneye aktarılan ve birim alan etkiyen ortalama dik kuvvet veya zeminin taneleri tarafından karşı konulan gerilme olarak tanımlanır.
Efektif çap: tane boyu dağılım eğrisinde, zeminin %10’una karşılık gelen çaptır.
Eğilme: yapısal bir elamanın uzun eksenine bir moment uygulandığında elemanın eksenine dik yönde meydana gelen deformasyon türüdür.
Eğim: bir yapısal elamanın yatay düzlemle doğrultuya dik yönde yaptığı küçük açıdır.
Eğrilik katsayısı: tane boyu dağılım eğrisinde, zeminin %10, %30, %60’ına karşılık gelen çaplara bağlı olarak hesaplanan bir katsayıdır.
Eklem: tek olarak veya çok sık bir set veya sistem halinde gelişmiş, mikroskobik ölçekten metrelerce uzunluğa kadar olabilen, ayrık veya bitişik, yüzeylerine paralel herhangi bir yer değiştirmenin görülmediği jeolojik kökenli kırıklardır...
Eklem sıklığı: karotlar üzerinde veya tünel duvarı boyunca ölçülen, kaya kütlesinde birim uzunlukta yer alan doğal süreksizlik sayısıdır.
Eksantrik yüklü temel: yapıları etkiyen yatay yüklerin etkisi ile, temellere moment gerilmesi durumudur.
Eksantrisite: moment oluşması halidir.
El burgusu: zeminlere 10 cm den 90 cm çapa kadar delik açabilen insan gücü ile çalışan ve örselenmiş örnek alınmasına yarayan aletlerdir.
Elastik sınır: gerilme-birim deformasyon eğrisinde, inelastik davranıştan elastik davranışı ayıran sınırdır.
Elastisite: bir malzemenin, artan gerilmeler sonunda meydana gelen şekil değiştirmesinin, gerilme ortadan kalktığı zaman, kaybolması yani malzemenin ilksel şekline dönmesi özelliğidir. Elastisite modülü: elastiklimit sınırları içerisinde bir cisme uygulanan gerilmenin birim deformasyona oranı olup, mekanik anlamda cisimlerin katılığının veya sertliğinin bir belirtecidir. Elek analizi: zemindeki tanelerin büyüklüğü ve bunların miktarlarının belirlenmesi amacı ile yapılan tane boyu analizidir.
Emme (su): yer altı suyu üzerinde, zeminlerin gözenek suyu basıncı sıfır olarak kabul edilir. Gerçekte su ve zemin taneleri arasında etkin olan yüzey gerilmesi negatif gözenek suyu basıncı oluşmasına neden olur. Bu negatif gözenek suyu basıncına emme denir.
Enjeksiyon: taneli zemin içerisinde, enjeksiyon sıvısının taneler arasındaki boşluklarda sertleşerek, katılaşarak zeminin sağlamlaştırılması işlemidir.
Enkesit alanı: malzemelerin boyuna eksenine dik olarak alınan kesit alanıdır.
Esnek: eğilmeye karşı rijitliği olmayan veya çok az olan malzeme özelliğidir.
Esneme hattı: tünelin merkez çizgisi altındaki kesit.
Eşpotansiyel çizgisi: akış ortamında, aynı piyezometrik yatay düzeye sahip noktaları birleştiren çizgidir.
Eşşekilli: hemen hemen eşit çaplı tanelerden oluşmuş tanelerden oluşmuş zeminlerdir...

F

Farklı oturma: birbirine komşu iki noktanın mutlak oturmaları arasındaki farka denir.
Fay: yüzeyleri boyunca birbirine paralel ve göreceli bir hareketin yer aldığı kırıktır.
Fay zonu: faylanma sonunda, düzeni bozulmuş bir kuşak veya karmaşık bir kırık kuşağıdır. Filtre: su akışı nedeni ile zemin partiküllerinin hareketini engelleyip drenaj sağlamada kullanılan geçirimli malzemelerden oluşturulmuş tabaka veya tabaka kombinasyonudur.
Filtre hızı: zeminin tüm en kesitinin her noktasından akıyormuş gibi düşünülerek adlandırılan hayali bir hızdır.
Fisür: zemin ve kayalardaki çok ince çatlaklardır.
Fitil drenaj: kumlarda prefabrik olarak inşa edilen düşey drenlerdir.
Foliasyon, yapraklanma: kayaçlarda farklı minerallere şistoziteye bağlı paralel düzlemler halinde ayrılması ile oluşan laminalı yapıdır.

G

Galeri: yataya yakın yer altı kazılarıdır. Geçen yüzde: elek analizinde, eleğin altına geçen miktarın tüm örnek için yüzdesidir.
Geçici iksa: esas iksa yerleştirilmeden önce konulan iksa olup, kaplamadan önceki bütün iksalar bu isimle adlandırılır.
Geçirimli: sıvıyı iletebilen zemin veya kayadır.
Geçirimlilik (permeabilite) katsayısı: bir kaya veya zeminin sıvıyı iletebilme kapasitesi olarak tanımlanır.
Geçirimlilik deneyi aleti: zemin veya kayanın geçirimlilik kapasitesinin belirlenmesi için kullanılan deney düzeneğidir.
Geleneksel analiz: alışılagelmiş analiz.
Geleneksel yöntem: alışılagelmiş yöntem.
Gerilme: bir alana etkiyen kuvvettir.
Gerilme çatlağı: şevlerde yenilme başlamadan önce kayma düzlemine paralel olarak şevin arkasında oluşan çatlaklardır.
Geriye dönük analiz: yenilme oluşmadan önceki koşulları ortaya koymak üzere yapılan analizdir.
Gevrek (kırılgan) deformasyon: pik ve rezidüel gerilmelerin oluştuğu, makaslama deformasyonlarının büyük olduğu deformasyon türüdür.
Gevşek: rölatif sıkılık değeri 35 den daha küçük olan kohezyonsuz zeminlerdir.
Görünür: toplam gerilmelere göre elde edilen parametrelerdir.
Görünür kohezyon: taneli zeminlerde kapiler kuvvetlerden kaynaklanan kohezyondur. Gözenek (boşluk) suyu basıncı: zemin veya kayanın gözeneklerindeki suyun oluşturduğu basınçtır.
Gözenekli: gözenek içeren kaya veya zemindir.
Güvenlik katsayısı: bir yapı veya temel birimin yenilmelere karşı stabilitesi ile ilgili indeks değeridir

H
Hacımsal genişleme: yükleme altında hacmin artması özelliği veya kohezyonsuz zeminlerin makaslama deformasyonuna maruz kalmaları durumunda gelişmesidir.
Hacımsal sıkışma (değişme) katsayısı: verilen birim basınç artışına karşılık, orijinal katı tabakanın birim sıkışmasına denir.
Hardpan: kum ve çakılın silt ve/veya kil ile yüksek yoğunlukta birarada, çimentolanmış bir karışımıdır.
Hat etüdü: mostra üzerine serilen belirli uzunluktaki bir şerit metre boyunca, şerit metreyi kesen tüm doğal süreksizliklerin jeoteknik tanımlamasının yapıldığı etütlerdir.
Heyelan: zemin veya kaya kütlesinin fark edilebilir düzeyde eğim aşağı doğru kayması veya hareket etmesidir.
Hızlı deney: drenaja izin verilmeden yapılan deneydir.
Hidrolik eğim: bir akifer içerisinde, belli bir noktada ve belli noktadaki su akışının birim uzaklığı başına hidrolik yük azalmasıdır.
Hidrometre: hidrometre analizinde yoğunlukları belirlemeye yarayan alettir.
Hidroskopik su: zemin taneleri tarafından havadan çekilen ve tanelerin dış yüzeyini ince bir film gibi saran adsorbe sudur.
Hollanda koni deneyi: koni penatrasyon deneyinin diğer bir adıdır.
Homojenlik: tüm noktalarda aynı özelliğe sahip olma niteliğidir.
Hücre basıncı: üç eksenli dayanım deneylerinde hücreye su gönderilerek oluşturulan yanal basınçlardır

I
Islak analiz: zeminlerin 200 no.lu elek boyundan daha küçük tanelerin dağılımını belirlemek için kullanılan bir analizdir.
Islak birim (hacim) ağırlık: zemin veya kayanın birim toplam hacminin ağırlığıdır.

İ
İçsel sürtünme açısı: kaya ve zemini oluşturan tanelerin aralarındaki kenetlenmeden kaynaklanan direnç olup, belirli bir yenilme-gerilme koşulunu temsil eden bir noktadaki Mohr zarfına teğet doğru parçası ve normal gerilim ekseni arasındaki açı şeklinde tanımlana bilir.
İnce elek çözümlemesi: 10 no.lu elek ile 200 no.lu elek arasında kalan melzemenin tane boyu çözümlemesidir. İnce taneli zemin: malzemenin yarısından fazlası 200 no.lu elek boyundan daha küçük olan (<0,074>İri taneli zemin: malzemenin yarısından fazlası 200 no.lu elek boyundan daha büyük olan (>0,074 mm) ve gözle ayırt edilebilen tanelerden meydana gelen zemindir.
İri taş: ortalama boyutu 75 ve 305 mm arasında olan, genellikle yuvarlak veya kısmen yuvarlak kaya parçalarıdır.
İyi derecelenmiş: zeminlerin, tüm tane boylarından yaklaşık eşit miktarda içermesidir.
İzin verile bilir oturma: yapıların hasar görmesine neden olmayacak oturma miktarıdır.
İzotropi: bütün yönlerde aynı özelliklere sahip olma niteliğidir

J

Jeofizik: fiziğin ilkelerinin, yerkürenin incelenmesine uygulayan bilim dalıdır.
Jeofizik yöntem: yerkabuğundaki çeşitli kütlelerin özdirenç (rezistivite), elastik dalgaları iletme (sismik), manyetik süseptibilite, yoğunluk (gravite), radyoaktivite gibi değişik fiziksel özelliklerinden faydalanarak, yer altı jeolojisini belirlenmesine yarayan yöntemlerdir.
Jeoteknik: inşa edilmesi düşünülen mühendislik yapıları için yeryüzü ve yer altı zemin koşullarını belirlemeye yönelik çalışmaları içeren, jeoloji mühendisliğinin bir dalıdır

K

Kaburga: tahkimatın-iksanın meydana getirdiği çelik bağlantı elamanıdır.
Kalıntı zemin: kimyasal bozulma ile yerinde oluşan ve kaya seviyelerin yüzeylerinde az da olsa yer değiştirme eğilimi gösteren zeminlerdir.
Kapilarite (kılcallık): kapiler kuvvetler nedeni ile zemin veya kayanın boşluklarının kesiştikleri yerdeki suyun yükselmesidir.
Kapiler yük: kapiler etki ile su akışına neden olan su yükü şeklinde ifade edilir.
Kapiler yükselim: kapiler etki nedeni ile suyun yükseliceği serbest su yüzeyi üzerindeki yüksekliktir.
Kaplama (borusu): silindirik boşluğun açıklaması sırasında, yan yüzeyleri tutan, zeminin içeri göçmesini muhafaza borusudur.
Kaplanmış sondaj kuyusu: muhafaza borusu kullanılan sondaj türüdür.
Karot: yer altındaki kaya ve zeminlerin yapısı, bileşimi içerikleri hakkında bilgiler kendilerinden alınan örneklerden elde edilebilir. Yer altındaki birimlerden sondajla alınan örneklere karot denir.
Karotlu sondaj: direk ilerleyen bir sondaj türü olup, kayacı silindirik örnekler şeklinde keser.
Karot verimi: çıkarılan karot boyunun, yapılan ilerlemeye oranı olarak tanımlanır.
Karşı koyan kuvvet: yenilmenin oluşmasına karşı direnci sağlayan kuvvetlerdir.
Kaya: büyük kütleler veya parçalar halinde oluşmuş, doğal olarak şekillenmiş mineral madde yığınıdır.
Kaya kütlesi: yapısal süreksizlikleri ile birlikte yerindeki kayadır.
Kaya mekaniği: kayaların mekanik davranışıni inceleyen teorik ve uygulamalı bir bilimdir.
Kayma: birbirleri arasındaki dokanak/temas kaybolmaksızın iki kütlenin bir yüzey boyunca yer değiştirmesidir.
Kayma (makaslama) gerilmesi: kayma kuvveti adını alan teğetsel bileşenlerin oluşturduğu gerilmedir.
Kayma kuvveti: iki kütlenin birbirleri arasında bir yüzey boyunca yer değiştirmeye zorlayan kuvvetlerdir.
Kayma yüzeyi: iki kütlenin birbirleri arasında yer değiştirdiği yüzeydir.
Kayma dayanımı açısı: yenilme zarfının yatayla yapmış olduğu açıdır.
Kazı: temel çukuru, hendek gb., herhangi bir amaçla açılan çukurlardır.
Kazık: genel olarak düşey ve yatay tahkimatı sağlamak amacı ile zeminin içerisine sürülen ince uzun yapısal elamandır.
Kazık grubu: birkaç metre aralıklarla çakılan kazıkların oluşturduğu gruptur.
Kemer: bir yer altı açıklığının kavislendirilmiş tavanıdır.
Kıvam: bir zeminin deforme olabilme kolaylığı olarak tanımlanır.
Kıvam sınırları: likit, plastik ve rötre limitler arasındaki sınır su içerikleridir.
Kil: 0,002 mm den küçük boyuttaki malzeme.
Kiriş: döşeme yüklerini kolonlara aktaran yapı elemanıdır. Uzunluklarına dik yönde yüklenen yapı elamanları diye de adlandırılabilir.
Kohezyon: kaya veya zemin tanelerinin birbirlerine bağlanma özelliği veya normal gerilimin sıfır olduğu durumdaki makaslama dayanımıdır.
Konsol duvar: ankastre duvarlardır.
Konsolidasyon: killi zeminlerin;zamana bağlı olarak, sabit yükler altında bünyelerindeki suyu atarak sıkışması olayı olarak tanımlanır.
Konsolidasyon deneyi: killi zeminlerin konsolidasyon özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yapılan deneydir.
Kritik hidrolik eğim: efektifgerilmenin sıfır olarak zeminin stabilitesinin bozulduğu andaki hidrolik eğimdir.
Kum: 4,75mm ile 0,075 mm tane boyu aralığındaki malzemeye denir.
Kuyu: su temini amacı ile açılan ve geliştirilen sondaj derinliğidir.
Kuyu (ayak) temel: yerinde oluşturulan, çapı büyük derin temellerdir.
Kütle yoğunluğu: bir zemin veya kayanın toplam kütlesinin toplam hacmine oranı olarak tanımlanır

L

Laboratuvar deneyi: laboratuvar koşullarında gerçekleştirilen deneylerin tümüdür.
Lame sabiti: elastik teoride matemetiksel olarak kullanılan bir sabittir.
Laminer akım: sıvı iplikcikleri birbirine paralel ve karışmamış, hız vektörü akış kesitine dik, yavaş olan akım rejimidir.
Laplace eşitliği: zemin içerisinden potansiyel enerji altında suyun akışının matamatiksel bir modelidir.
Lem: kum silt ve/veya kilin humus denilen bir kısım organik malzemeile karışımından meydana gelir.
Likit limit: bir zemininendi ağırlığı altında aka bilmesi için gerekli olan su içeriği olup likit limit deneyi ile tespit edilir.
Likitlik (sıvılık) indeksi: zeminin doğal su içeriği ile plastik limit arasındaki farkın, o zemine ait plastisite indeksine oranıdır.
Lineasyon: kayaçlarda paralel olarak yönlenmiş yapısal özellikler ve çizgisel yapılardır.
Log (kuyu, sondaj logu): sondaj sırasında tutulan kayıtlardır.
Lös: boyutları 0,05 mm den daha küçük taneler içeren, rüzgarın sürükleyerek oluşturduğu bir zemin türüdür

M
Mağmatik kayaçlar: kökeni yer altı olan magmanın katılaşması/kristallenmesi ile oluşan kayaçlardır.
Makropor: çapları 0,2 mm den daha büyük olan boşluklardır.
Maksimum boşluk oranı: zeminin en gevşek durumdaki boşluk oranıdır.
Maksimum porozite: zeminin en gevşek durumdaki porozitesidir.
Memba: kaynak tarafıdır.
Merkezi yükleme: düşey bir kolon yükü taşıyan tekil temellerdeki, gibi merkezden yüklenmesi durumudur.
Metamorfik kayaçlar: kayaçların çeşitli koşullar neticesinde tekrar kristallenerek oluşturdukları yeni kayaçtır.
Mikropor: çapları 0,2 mmden daha küçük olan boşluklardır.
Minimum boşluk oranı: zeminin en sık durumdaki boşluk oranıdır.
Minimum porozite: zeminin en sık durumdaki porozitesidir.
Mohr dairesi: belirli bir malzeme için yenilme durumundaki koşulları temsil eden Mohr daireleri dizisinin teğeti veya zarfı olarak tanımlana bilir.
Moren: buzul etkisiyle oluşmuş sürüntü birikintisidir.
Mostra: jeolojik birimlerin herhangi bir kazı yapmaksızın yüzeyde gözlene bilen kısmıdır

N

Nihayi (son) taşıma gücü: temeli taşıyan zeminin veya kaya kütlesinin oluşması için gerekli olan, birim alana etkiyen ortalama yüktür.
Normal gerilme: belirli bir düzleme dik olan gerilme bileşenidir.
Normal konsolide olmuş kil: geçmişte, bu gün üzerinde bulunan örtü yükünden daha büyük efektif gerilmelere maruz kalmış kildir.
Normal kuvvet: belli bir düzleme dik yönde etki eden kuvvet bileşenidir.
Nötr gerilme: boşluk suyu basıncıdır.

O
Obliklik (verevlik) açısı: düzleme dik olan normal gerilme ve verilen bir düzleme etki eden nihai gerilmenin yönü arasındaki açıdır.
Ocak, çukur: cevher üretimi için yüzeyde yapılan kazı olarak tanımlanır.
Optimum su içeriği: sıkıştırılan zeminlerde, kuru birim hacim ağırlığının en yüksek olduğu durumdaki su içeriğidir.
Organik zemin: genellikle çok sıkışa bilen ve taşıma güçleri düşük, yüksek düzeyde organik malzeme içeren zeminlere denir.
Oturma: konsolidasyon sürecinin herhangi bir aşamasında zemindeki hacımsal değişmeye bağlı olarak, zemin yüzeyinde gelişen düşey yönlü yer değiştirme hareketine verilen isimdir

Ö

Ödometre (konsolidasyon) deneyi: killi zeminlerin konsolidasyon ve hacımsal sıkışa bilirlik katsayıları, önyükleme basınçları gibi özelliklerini belirlemek amacı ile yapılan deneylerdir.
Ön yükleme: ön konsolidasyon için yapılan işlemdir.
Örnek: bir kaya veya zemin özelliklerinin belirlenmesi için deney yapmak üzere hazırlanan parçadır.
Örnek alıcı: zemin veya kayadan örnek alınmasını sağlayan, genellikle silindirik yapılı tüplerdir.
Örnekleme: örnek alma işlemine verilen addır.
Örtü: temel kayayı örten gevşek zemin malzemesi kum, silt veya kildir.
Örtü basıncı: yeraltında yatay bir yüzey üzerinde yer alan düşey konumlu malzeme sütunundan kaynaklana basınçtır.
Özgül ağırlık: belirli bir sıcaklıktaki katıların havadaki ağırlığının, belirli bir sıcaklıktaki aynı hacimdeki saf suyun havadaki ağırlığına oranına denir.

P

Palplanş: palplanşlar; geçici ve sürekli istinat yapıları olarak zemini tutmakta kullanılan hazır yassı kazıklardır.
Palaplanş perdesi: hazır yassı kazıkların yan yana, sürekli bir perde olacak şekilde çakılmaları ile oluşturulan dayanma yapısıdır.
Pasif rankine durumu: yanal sıkışmaya tabi tutulmuş olan yarısonuz ortamda ki yanal zemin basıncı koşuludur.
Piknometre: zeminlerin tane birim hacim ağırlıklarının belirlenmesinde kullanılan, 20 veya 100cm3 hacimli şişelerdir.
Pipet yöntemi: 200 no.lu elek altı malzemeden oluşturulan süspansiyondan belirli sürelerde, süspansiyon yüzeyinden itibaren 10 cm derinlikten örnek alınarak yapılan bir ıslak analiz yöntemidir.
Piyezometrik düzey: bir seri piyezometre içerisinde suyun yükselebildiği düzeydir.
Plaka yükleme deneyi: belirli bir yük altında bir zemindeki oturmanın miktarını arazide belirlemek için kullanılan bir deneydir.
Plastisite: sabit gerilme altındaki bir cisimin belirsiz olarak deformasyonunun devam etmesi özelliğidir.
Plastisite grafiği: ince taneli zeminlerin, likit limit ve plastisite indeksine bağlı olarak sınıflamasında kullanılan abaktır.
Plastisite indeksi: bir zeminin likit limiti ve plastik limiti arasındaki sayısal farktır.
Püskürme betonu: hortum içerisinde getirilerek yüzeye yüksek hızla basınçla püskürtülen harç veya betondur.

R
Radye: yayılı anlamına gelir.
Radye temel: genellikle yapının taban alanına eşit veya ondan daha geniş bir alan kaplayan, iki yönde sürekli temel tipidir.
Rezistivite araştırması: kütlelerin yatay ve düşey yöndeki farklı öz direnç ve iletkenlik esasına dayanarak, jeolojik yapının açıklanması maksadıyla yapılan bir jeofizik araştırma yöntemidir.
Rijidite modülü: bir cisimde, cismin şekil değiştirmeye karşı gösterdiği dirençtir.
Rijit: kırılgan yapı.
Rotasyonel (dönmeli) kayma: daha çok homojen tabakalarda görülen, kayma yüzeyi dairesel veya eğri olan kaymalardır

S

Sağ duvar: genellikle dairesel olmayan tünellerde sağ duvara verilen isimdir.
Sedimanter kayaçlar: yer yüzüne etkili fiziksel ve kimyasal koşullar altında ilksel kayacın aşınıp, taşınıp, birikmesi ve serleşerek tekrar bir kayaç oluştuması olayına sedimantasyon bu oluşan kayacada sedimanter kayaç denir.
Serbest akifer: yeraltı yüzeyi doygun bölgenin üst sınırı olan, üst tarafdan sınırlanmamış akiferlerdir.
Serbest basınç deneyi: kohezyonlu zeminlerde, yanal basınç olmaksızın dayanım deneyidir.
Serbest basınç dayanımı: basit sıkışma deneyinde serbest silindir şeklindeki zeminin, yenilmesi durumunda birim alana etkiyen yüktür.
Serbest su yüksekliği: Piyezometrik yüksekliktir.
Sertlik: malzemenin yüzey batmasına ve çizilmeye karşı gösterdiği dirençtir.
Sığ temel/sömel: derinlikleri temel genişliğinden daha az olan yüzeysel temellerdir.
Sıkı zemin: rölatif sıkılık değeri 65 den daha büyük olan kumlu zemindir.
Sıkışa bilirlik: dış yükler etkisi altında hacimdeki azalmayı gösteren bir özelliktir.
Sınır koşulları: analizlerde kabul edilen koşullardır.
Sınırlandırılmış: serbest olamyan anlamındadır.
Sızma çizgisi: sızma zonunun en üst serbest su yüzeyidir.
Silindirleme: silindirlerle sıkıştırma olayıdır.
Silt: kilden daha büyük ve kumdan daha ince tane boyuna sahip malzemedir.
Sol duvar: genellikle dairesel olmayan tünellerde sol duvara verilen isimdir.
Sondaj (yapma): yeryüzünden yer altına doğru bir kuyu açma işlemidir.
Sondaj aleti: sondaj ekipmanıdır.
Sondaj deliği: yeryüzünden itibaren derinliğin bitim noktasına kadar olan derinlik.
Sondaj kazığı: kazık hacmi kadar zeminin boşaltılması ile inşa edilen kazıktır.
Sonlu sev: eğin doğrultusundaki uzunluğu sınırlı olan şevdir.
Sonsuz şev: yarım sonsuz eğik bir düzleme sahip şevdir.
Sömel: bir yapi temelinin bina yüklerini doğrudan zemine aktaran kısmıdır.
Sömel derinliği: sömelin yüzeyden itibaren oturduğu derinliktir.
Sömel genişliği: sömelin kısa kener uzunluğudur.
Süreksizlik yüzeyi: kaya kütlesinin sürekli olmadığı herhangi bir yüzeydir.
Sürşarj basıncı: czemin veya kayalara yüzeydeki yüklere bağlı olarak etki eden basınç durumudur.
Sürtünmeli kazık: yükleri kazık ile zemin arasında oluşan sürtünme direnci ile taşıyan temel kazığıdır

Ş

Şahmerdan: arazide yapılan penatrasyon deneylerinde, sonda veya kazığı çakmaya yarayan ağırlıktır.
Şerit temel/sömel: uzunluğu genişliğinin birkaç katı kadar olan şerit biçimli temellerdir.
Şerit yük: bir şerit kesiti şeklinde etkiyen yüktür.
Şev, eğim: doğal veya yapay zemin kütlelerinin eğik yüzeyine denir.
Şev açısı: herhangi bir şevin yatayla yaptığı ve derece cinsinden ifade edilen açı veya yatayla yaptığı açnın tanjant olarak ifadesidir.
Şev oranı: eğimliliğin miktarını tanımlar.
Şev stabilitesi: şevlerin, yenilme olmaksızın duyarlı olarak kalabilmesi koşuludur.
Şev yüksekliği: şevin topuk ve tepesi arasındaki kot farkı olarak tanımlanır.,
Şev yüzeyi: şevin topuk ve tepesi arasında yer alan zemin yüzeyidir.
Şişen zemin: bünyelerine su aldıklarında hacimsel olarak genişliğe bilen killi zeminlerdir

T

Tabaka: çökelme ve oluşum sırasında duruşu denetleyen yüzey veya yüzeylerdir.
Tabakalanma: tabakalı yapı oluşturan çökelme sürecidir.
Taban iksası: tünel tabanında, şişen zeminlerde oluşan kabarma olayıdır.
Taç: bir tünel kesitindeki en yüksek noktadır.
Tahkimat/destek: bir yer altı açıklığının stabilitesinin sağlanması için inşaa edilen bir yapı veya yapısal elaman olarak tanımlanır.
Tane birim hacim ağırlığı: zemin kütlesinin kuru ağırlığının, tane kısmının hacmine oranıdır.
Tane boyu dağılımı: bir zemin içerisindeki tanelerin miktarıdır.
Tane çapı: standart eleklerin elek gözünden geçen tanelere ait çaptır.
Tek eksenli/serbest sıkışma: tek yönlü uygulanan gerilmenin neden olduğu gerilmedir.
Tekil temel/sömel: binalarda her kolonun altında yer alan münferit temeldir.
Temel: üst yapı yüklerini zemine aktaran yapı elamanlarıdır.
Temel çukuru: yapının planında açılan, derinliği birkaç metre olabilen çukurlardır.
Temel kayası: oluştuğu yerde, örtü zeminleri altında nispeten büyük kalınlık ve yayılıma sahip kaya kütlesidir.
Temel zemini: yapı yüklerini doğrudan veya temeller vasıtasıyla taşıyan zemin ortamlarıdır.
Teras: özellikle kazı ve dolgu şevlerinde, yüzey drenajnı sağlamak için oluşturulmuş dar alanlardır.
Test/muayene çukuru: deney yapma amacı ile kazılan çukurlardır.
Tokluk indeksi: bir malzemenin plastizite indeksinin, akma indeksine oranıdır.
Tokmak: kazık çakmaya, penatrasyon yapmaya yarıyan aygıttır.
Toprak basıncı: istinat yapılarının arasındaki zeminlerin onları onları hareket etmeye zorlayan basınçlarıdır.
Topuk kayması: şev topuğundan itibaren meydana gelen kaymadır.
Tünel: üsteki veya yüzeydeki zemin veya kaya kütlesi kaldırılmadan yeraltında açılan, yatay veya yakın her iki ucu da açık geçittir.
Türülanslı akım: sıvı molekülleri çok düzensiz ve karışık, hızları fazla değişken olan akım rejmidir

U

Ucu genişletilmiş ayak: alt uçları genişletilmiş ayaklardır.
Uç kazığı: yükleri sadece uç dirençleri ile taşıyan temel kazıklarıdır.
Uniformluk (eş şekillilik) katsayısı: tane boyu dağılım eğrisinde, zeminin %10, ve %60’ına karşılık gelen çaplara bağlı olarak hesaplanan bir katsayıdır.

Ü

Üç eksenli sıkışma: birbirine dik ve üç yönde uygulanan normal gerilmelerin neden olduğu sıkışmadır.
Üç eksenli sıkışma deneyi: geçirimsiz bir membran içerisine yerleştirilmiş silindirik bir kaya veya zemin örneğinin yanal basınç uygulandıktan sonra yenilmesi için eksenel olarak yüklendiği bir laboratuar dayanım deneyidir

V

Veyn (kanatlı kesici) deneyi: killi zeminlerin, drenajsız koşullarda kayma dayanımını ölçmek için, laboratuarda veya arazide yapılan bir deneydir. Alet (sonda) birbirine dik olarak birleştirilmiş 4 metal plakadan oluşur
Vida kazık: zemine bastırılarak döndürülmek sureti ile indirilen, içi dolu veya ucu açık, ucunun dış kısmında 1-2 adım vida olan kazıklardır.
Vizkozite katsayısı: bir akışkanın akmaya karşı göstermiş olduğu dirence denir

Y

Yamuk birleşik temel: yamuk taban alanlı birleşik temeldir.
Yanal yüklenmiş kazık: taşıdıkları yükün biçimine göre yanal olarak yüklenmiş olan kazıklardır.
Yarı sonsuz kütle: bir düzlemin altında, her yönde sonsuz uzunlukta olan kütledir.
Yarma: daha önce örtülü olan zemin şartlarını ortaya çıkarmak maksadı ile oluşturulan dik şevlerdir.
Yer altı açıklığı: yeraltında, kazı ile veya doğal olarak oluşmuş olan boşluktur.
Yer altı suyu: killerin boşluk veya çatlakları arasında toplanan sudur.
Yıkanma: sızma veya su hareketi ile çözünebilir malzemenin çözelti içerisinde uzaklaştırılmasıdır.
Yoğunluk: boşlukları da içeren bir hacimdeki malzemenin kütlesidir.
Yorulma: tekrarlı yükler altında malzemenin dayanımının azalmasıdır.
Yüksek plastisite: likit limiti %50 den büyük olan zeminlerdir.
Yüzey zemini: genellikle organik madde içeren , koyu renkli yüzeysel zemindir

Z

Zaman faktörü: boyutuz bir faktör ve zemin tabakasının fiziksel bir katsayısı olup, konsolidasyon hızını etkiyen bir faktördür.
Zarf: mohr dairelerinin ortak teğetidir.
Zemin mekaniği: bir mühendislik malzemesi olarak, zeminle ilgili mühendislik problemlerine mekanik ve hidrolik kurallarının ve prensiplerinin uygulanmasıdır.
Zemin stabilizasyonu: bir zemini fiziksel özelliklerinin değiştirilerek iyileştirilmesidir...

cbs (cografi bilgi sistemleri)

2008-10-07T03:03:00.000-07:00

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE KULLANILAN
HARİTALAR, PROJEKSİYONLAR VE REFERANS SİSTEMLERİ

ArcGIS ve Erdas Imagine gibi Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yazılımlarının temelini oluşturan ve oldukça fazla detayı içeren harita konusu; ““Haritalara İlişkin Genel Bilgiler”, “Harita Projeksiyonları”, “Harita Referans Sistemleri”, “CBS Yazılımlarında Sayısal Haritalar ve Coğrafik Konumlandırma” ve “Harita İndeksleri” başlıklı 5 ana bölüm altında toplanmıştır...
Dosyayı indir

Arcgis(cografi bilgi sistemleri ) uygulama

2008-10-07T02:50:00.000-07:00

dosyayı indir